XotirAI«Jimjitlik»: Tolibjonning Yetimqishloqqa qaytishi
Mavzular
Unsiz yig‘i va qishloqqa yo‘l
Qisqacha: Tolibjon ko‘z yoshi to‘kib yig‘lolmas, unsiz yig‘lar edi va shu yig‘i uni yiqitdi. Sochlari kaptar patidek oqarib ketdi, asab kasaliga chalindi. U olis qishlog‘ida qolgan o‘gay singlisini eslab yo‘lga otlandi. Yetimqishloq pastida katta soy oqar, bolaligida u o‘rtoqlari bilan soyning orolchalarida yotib osmonga qaragan.
- Tolibjon – sochlari oqargan, asab kasali bo‘lgan, bolalik qishlog‘iga qaytayotgan kishi.
Kampir va Zaynab bilan ko‘rishuv
Qisqacha: Tolibjon singlisi Zaynabning hovlisiga kirib, bolalardan Zaynab opaning uyini so‘raydi. Ayvonda choy ichib o‘tirgan ko‘zi ojiz o‘gay onasi uning ovozidan taniyolmay, hididan Tolibginamga o‘xshatadi. Tolibjon ho‘ngrab yig‘lab yuboradi. Zaynab chopib kelib akasiga o‘zini otadi. Zaynabning kuyovi qo‘y so‘yadi, qo‘shnilar ovqat ko‘tarib kiradi.
- Kampir – Tolibjonning ko‘zi ojiz o‘gay onasi, hid orqali o‘g‘lini taniydi.
- Zaynab – Tolibjonning o‘gay singlisi, yoshi qirqdan oshgan, ikki qizi uzatilgan.
Tun, portlash va og‘ir sir
Qisqacha: Tolibjon tunda uxlay olmadi: osmon bolalikdagidek tiniq edi, tog‘ ortida kuchli portlashlar bo‘ldi. Ertalab elektropayvand chaqini ko‘rindi. Tolibjon olti yoshida onasi o‘lgan, otasi to‘rt yashar qizi bor bevaga uylangan; shu beva kampir, qizi Zaynab edi. Kampir uni Zaynabga uylantirmoqchi bo‘lgan, Tolibjon rozi bo‘lmay ketib qolgan. Kampir ichidagi dardni sezib so‘raganda, Tolibjon xotini uzoq yurtda kul bo‘lganini, o‘g‘li Afg‘onda yonganini aytadi.
— Keliningiz juda uzoq yurt tuprog‘ida kul bo‘lib qolgan.— Tolibjon, o‘gay onasining savoliga javoban
— 0 ‘g‘lim Afg‘onda yongan.— Tolibjon, o‘gay onasiga o‘g‘li haqida
Soy bo‘yida: bolalar va orolcha
Qisqacha: Kampir Tolibjonning xotini va o‘g‘liga Qur’on bag‘ishlab fotiha tortadi va uni soy bo‘yiga yuboradi. Bir gala bola Tolibjon ortidan ergashadi, u bolalarni sanashga undaydi: jami o‘n kishi bo‘lishadi. Bolalar mahalla oqsoqolining oshxonasidan manti va somsa borligini, shashlik yo‘qligini aytadi, Tolibjon pul beradi. So‘ng u yolg‘iz soyga tushib, qadrdon orolchada chalqancha yotib, osmonga tikiladi.
Partiya komiteti va Luqmonov
Qisqacha: Tolibjon Toshkent shahar partiya komitetida bo‘lim boshlig‘i bo‘lib ishlagan, bir so‘zli va o‘jar edi. Stalinga sig‘inish oqibatlari tugatilayotgan paytda «shaxschalar» hali tirik edi. Tolibjon oblast partiya konferensiyasida so‘z olib, rahbari — vazir Luqmonov yolg‘on gaplar bilan yaxshi odamlarni badnom qilayotganini aytdi. Zalda qarsaklar yangradi. Luqmonov minbardan sharmandalarcha tushirildi, ammo tanaffusda yana xandon-xushon gap sotdi.
- Luqmonov – vazir, yolg‘on tarqatib odamlarni badnom qiladigan, beti qotgan kishi.
Oqsoqol va Luqmonov tortishuvi
Qisqacha: Tanaffusda Luqmonov beodob yigitni chet elga jo‘natish kerak deydi. Oqsoqol — razvedkachi Rahmon Dadayev, Sovet Ittifoqi Qahramoni — uni qaysi aybi uchun deb so‘raydi. Luqmonov unga pensiyangizni yeb yotavering deganda, Oqsoqol pensiya olmasligini aytadi va Usmonov faqat qizishib ketganini, Navoiyni o‘qish kerakligini ta’kidlaydi. Obkomning sobiq birinchi kotibi O‘tbosarov ham Oqsoqolni quvvatlaydi. Luqmonov esa Moskva vakiliga tayanadi.
- Oqsoqol – razvedkachi Rahmon Dadayev, Sovet Ittifoqi Qahramoni, bosiq va sovuqqon keksa chekist.
- O‘tbosarov – obkomning sobiq birinchi kotibi, pensiyaga chiqqan.
Jazo: Usmonov chet elga yuboriladi
Qisqacha: Luqmonov KPSS vakilini Taxti Qorachadagi maxsus bog‘ga olib ketdi. Uch oydan keyin Tolibjon Usmonovni chet elga jo‘natishdi. Luqmonov Brejnevning kuyovi bilan do‘stlashib olgach, obkom byurosi rad qilgan masalalarni ham o‘zicha hal qiladigan bo‘ldi. Tolibjon u haqida gapirgan so‘z Luqmonovning qomiga qoziq qoqqandek bo‘lib, undan qasd olishga ahd qilgan edi.
Mirvali keladi, selning izi
Qisqacha: Ertalab Zaynab hovlida Budyonniynikiga o‘xshash mo‘ylovli, qirq besh yoshlardagi Mirvalini ko‘radi; bolalar Mirvali tog‘am keldilar deb qichqiradi. Mirvali kampirdan ko‘rishadi, qovun-go‘sht olib kelgan, Zaynabga direktor deb murojaat qilinadi. U Tolibjonni topish uchun soyga tushadi. Mirvali asli bu qishloqdan emas, onasi uni tug‘ayotib o‘lgan; kampir u va Zaynab bilan Tolibjonni uch yetimcha deb o‘stirgan. Sel retranslyator minorasini ag‘darib, televizorlar ishlamay qolgan. Bola Mirvalini sharshara oldiga boshlaydi; Tolibjon sharshara narigi tomonida o‘tirardi.
- Mirvali – kampirning singlisining o‘g‘li, direktor, mo‘ylovli, qishloqqa mashinada kelgan kishi.
Bilimingizni sinang
Jimjitlik romanida Tolibjonning qop-qora sochlari qisqa vaqt ichida qanday tusga kirgan?
- butunlay to‘kilib ketgan
- kaptar patidek oqarib ketgan
- qirov bosgandek kumushrang tortgan
- kul rangga o‘zgarib qolgan
To‘g‘ri javob: kaptar patidek oqarib ketgan. Qop-qora sochlari tezda kaptar patidek oqarib ketgan.
Jimjitlik romanidagi Tolibjon qanday kasalga chalinib, shovqin va ko‘p gapga chidamaydigan bo‘lib qolgan?
- o‘pka kasaliga
- ko‘z kasaliga
- yurak kasaliga
- asab kasaliga
To‘g‘ri javob: asab kasaliga. Tolibjon asab kasaliga chalingan.
Jimjitlik romanida Tolibjon qanday sabab bilan bolalik qishlog‘iga yo‘l olgan?
- eski do‘stidan xat olgani uchun
- Luqmonovdan yashirinish maqsadida
- otasining qabrini ziyorat qilish uchun
- olis qishlog‘ida qolgan o‘gay singlisini eslab
To‘g‘ri javob: olis qishlog‘ida qolgan o‘gay singlisini eslab. Tolibjon olis qishlog‘ida qolgan o‘gay singlisini eslab yo‘lga otlangan.
Jimjitlik romanida Yetimqishloq etagiga yetganda soy yoyilib, o‘rtasida nimalar hosil qilgan?
- ikkita katta ko‘lmak
- chuqur girdoblar
- o‘nlab orolchalar
- bir nechta sharshara
To‘g‘ri javob: o‘nlab orolchalar. Soy qishloq etagida yoyilib, o‘rtasida o‘nlab orolchalar hosil qilgan.
Yetimqishloqqa kelgan Tolibjon Zaynabning hovlisiga kirib, bolalardan kimning uyini so‘ragan?
- mahalla oqsoqolining uyini
- Zaynab opaning uyini
- o‘rtoqlaridan birining uyini
- Mirvalining uyini
To‘g‘ri javob: Zaynab opaning uyini. Tolibjon bolalardan «Zaynab opaning uylari shumi?» deb so‘ragan.
Jimjitlik romanida ayvondagi kampir Tolibjonni nega ko‘rib tanimadi?
- ko‘zi ojiz bo‘lgani uchun
- Tolibjon yuzini yashirgani uchun
- uni yillar davomida unutgani uchun
- qorong‘i tushib qolgani uchun
To‘g‘ri javob: ko‘zi ojiz bo‘lgani uchun. Kampirning ko‘zi ojiz edi.
Ko‘zi ojiz kampir Tolibjonni ovozidan taniy olmaganda, uni nimasiga qarab Tolibginasiga o‘xshatgan?
- yurish tarziga
- hidiga
- kulgisiga
- qo‘l harakatiga
To‘g‘ri javob: hidiga. Kampir «hiding dimog‘imga tanish» deb, uni hididan tanishga urinadi.
Jimjitlik romanida Tolibjon kelganida Zaynabning eri chorbog‘dan nimani sudrab chiqib so‘ygan?
- tovuq
- buzoq
- echki
- qo‘y
To‘g‘ri javob: qo‘y. Zaynabning kuyovi qo‘y so‘yib, qo‘shnilar ovqat ko‘tarib kirgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash