XotirAI«Jimjitlik»: Qora Baxmal, Mirvali va Luqmonov hujjatlari
Mavzular
Qiz polvon va Habiba kurashi
Qisqacha: Muallif voqeani to‘rt oy oldingi davrdan boshlaydi: Chor chinorda Nizom polvon («Qiz polvon») panjakentlik Habiba Bobodo‘stova bilan hal qiluvchi kurashga tushadi. Habiba g‘azab va o‘ch bilan olishib, Nizomni yerga uradi, tizzasi bilan ezadi, Nizomning ovozi o‘chadi va uni zambarda olib chiqib ketishadi. Nizom Nasimning katta akasi edi.
- Nizom polvon (Qiz polvon) – Azim o‘g‘lining to‘ng‘ich o‘g‘li, Nasimning katta akasi.
- Habiba Bobodo‘stova – panjakentlik ayol polvon, Nizomning eski raqibi, g‘azabli va o‘ch olishga tayyor.
— Tu endi m ard nesti, tu endi hezalak (Sen endi erkak— Habiba mag‘lub Nizomga davradan chiqib ketayotib aytdi
Qora Baxmal Mirvali qo‘lida
Qisqacha: Nasim polvon va Ja’far chorrahada kutib turishadi; mashinadan taxta ko‘prik qilib Qora Baxmal otini tushirishadi. Ot tuyoq qoqib bezovtalanadi, Mirvali uni silab tinchitadi. Mirvali ularni orqaga qaytaradi, otga minib oladi va shofyorga kolxoz bog‘iga o‘zidan keyin borishni buyuradi.
- Mirvali – Qora Baxmal otini minib yuruvchi, ko‘p otlarni bo‘ysundirgan, qo‘llari baquvvat chavandoz.
- Qora Baxmal – ko‘p poygalarda, ko‘pkarilarda sovrin olgan mashhur qora ot.
Kolxoz bog‘ida ot sovg‘asi
Qisqacha: Kolxoz bog‘i darvozasi oldida mashinalar qalashgan, ichkarida qahramonlar va deputatlar ziyofatda. Mirvali ot minib kirganda Qo‘sh qahramon uni kutib oladi, quchoqlashadi, Mirvali otni unga «ot qulluq bo‘lsin» deb sovg‘a qiladi. Raislar otni minmoqchi bo‘lishadi, lekin Qora Baxmal ularni yaqin yo‘latmaydi, biri qo‘li lat yeb, biri oqsoqlanib chiqadi.
- Qo‘sh qahramon – bog‘ egasi, Mirvalini ota-bolalarcha kutib olgan oqsoqol.
Rahbar otni qaytartiradi
Qisqacha: Otni oshxona orqasidagi tolga bog‘lashadi. Yozuvchi To‘xtamish Masafoyev raislarni o‘zi qahramon qilganini maqtanadi. Bog‘ga kelgan rahbar ot kimniki ekanini so‘raydi, Mirvali sovg‘a qilganini eshitib, otni qaytarib yuborishni buyuradi. Rahbar Masafoyevning eski gaplaridan jahli chiqib, «plastinkani almashtiring» deydi va ketadi; raislar Masafoyevni chuqiy boshlaydilar.
- To‘xtamish Masafoyev – yetmishlarga borgan, o‘zini «ocherk ustasi» deb biladigan yozuvchi.
Osiyo biladi. Ayting, Mirvali uni qaytarib olib ketsin.— rahbar Qo‘sh qahramonga, otni qaytarish haqida
Mirvali otni urib, tunda yolg‘iz qoladi
Qisqacha: Mirvali Qo‘sh qahramondan otni olib ketishga ruxsat so‘raydi, sovg‘ani qaytarish uning uchun o‘limdek edi. Yuk mashinasi kelishini yolg‘on aytib, otda chiqib ketadi. Ko‘chada Volga shofyoriga betonkada kutishni buyuradi. Beton yo‘lda «Beliy aist» konyagini ichadi, shishani sindiradi. Ot uni turtgach, g‘azablanib otni qamchi bilan savalaydi, ot uni sudrab ketadi; ot qorong‘ida qochib ketadi, Mirvali «Ketsin!» deb mast holda mashinaga o‘tiradi.
— Betonkaga chiqib, m eni kutib tur!— Mirvali Volga shofyoriga
Mirvali ertalab: Ablaz, quda, Ishton polvon
Qisqacha: Mirvali sahar payti bog‘dagi mehmonxonada uyg‘onadi, oshpaz Abdulazizga (Ablaz) buyruqlar beradi. Ikkinchi «Oltin Yulduz» niyati chippakka chiqqani uchun konyak ichadi, Toshkentda qudasiga telefon qiladi; quda uni kayfda telefon qilmaslikka ogohlantirib, trubkani tashlaydi. Mirvali Rajab polvonga Azizbek degan bolani tog‘da kuzatib, imkon bo‘lsa otib tashlashni buyuradi. Rajab polvonning Ishton polvon laqabi esa Istam polvon bilan kurashda ishtonbog‘i uzilgani sababli chiqqan.
- Abdulaziz (Ablaz) – Mirvalining oshpazi, buyruqlarini bajaradi.
- Rajab polvon (Ishton polvon) – kichkina jussali, mashhur polvon, Mirvalining ishonchli odami.
— Unday bo‘lsa, bobg‘izlab xandaqqa tashlab yubor.— Mirvali Rajab polvonga, Azizbekni nima qilish haqida
Jayrona va yangi vazir Razzoqov
Qisqacha: XXI bob. Jayrona Luqmonovning Mirvali bilan yaqinligini bilardi va tog‘dagi ishratxona hujjatlarini yangi vazirga topshiradi. Shofyor leytenant Mardon Ro‘ziyevning hikoyasi yozilgan kassetani ham beradi. Yangi vazir Akbar Razzoqov — Jayrona bilan Kremlda orden olgan, shoir. Vazir hujjatlar ro‘yxatda yo‘qligini bilib, tinchlanadi. Luqmonov tongotarda qamoq orderini ko‘rib, o‘zini otadi. Jayrona kasseta uchun dalolatnoma so‘raydi.
- Jayrona Hakimova – kapitan, Lenin ordeni sohibi, Mirvali va Luqmonovni fosh qilmoqchi bo‘lgan xodim.
- Akbar Razzoqov – yangi vazir, polkovnik, «Qizil bayroq» ordeni sohibi, «Akbaringman» deb she’r yozuvchi shoir.
- Luqmonov – Mirvali bilan «savdo-sotiq» qilgan mansabdor, tongotarda o‘zini otdi.
Bilimingizni sinang
«Jimjitlik» asarida Chor chinordagi hal qiluvchi kurashda Nizom polvon («Qiz polvon») kimga yutqazadi?
- Panjakentlik Habiba Bobodo‘stovaga
- Jayrona Hakimovaga
- Buxorolik Istam polvonga
- Rajab polvonga
To‘g‘ri javob: Panjakentlik Habiba Bobodo‘stovaga. Nizom polvon Chor chinordagi kurashda panjakentlik ayol polvon Habiba Bobodo‘stovaga yutqazadi.
«Jimjitlik» asarida Nizom polvonning laqabi qanday?
- Qora Baxmal
- Qo‘sh qahramon
- Ishton polvon
- Qiz polvon
To‘g‘ri javob: Qiz polvon. Nizom polvonning laqabi — Qiz polvon.
«Jimjitlik» asarida Nizom polvon Nasim polvonga kim bo‘ladi?
- Katta akasi
- Amakisi
- Tog‘asi
- Kichik ukasi
To‘g‘ri javob: Katta akasi. Nizom polvon Nasimning katta akasi, Azim o‘g‘lining to‘ng‘ich o‘g‘li.
«Jimjitlik» asarida Qora Baxmal oti qanday ot sifatida ta’riflanadi?
- Kolxoz bog‘ida tug‘ilgan tabiatan yuvosh ot
- Hech qachon sovrin olmagan yosh toy
- Ko‘p poygalarda va ko‘pkarilarda sovrin olgan mashhur ot
- Faqat yuk tashiydigan sodda ot
To‘g‘ri javob: Ko‘p poygalarda va ko‘pkarilarda sovrin olgan mashhur ot. Qora Baxmal ko‘p poygalarda va ko‘pkarilarda sovrin olgan mashhur ot edi.
«Jimjitlik»da Mirvali Qora Baxmal otini «ot qulluq bo‘lsin» deb kimga sovg‘a qiladi?
- To‘xtamish Masafoyevga
- Rajab polvonga
- Qo‘sh qahramonga
- Rahbarga
To‘g‘ri javob: Qo‘sh qahramonga. Mirvali Qora Baxmalni bog‘ egasi Qo‘sh qahramonga sovg‘a qiladi.
Kolxoz bog‘ida raislar Qora Baxmalga minmoqchi bo‘lishganda nima sodir bo‘ladi?
- Ot bir joyda qotib turib, hech kimga e’tibor bermaydi
- Ot ularni yaqin yo‘latmaydi, biri qo‘li lat yeb, biri oqsoqlanib chiqadi
- Ot ularning hammasini bemalol minib yurishiga yo‘l qo‘yadi
- Ot cho‘chib, darvozadan chiqib qochib ketadi
To‘g‘ri javob: Ot ularni yaqin yo‘latmaydi, biri qo‘li lat yeb, biri oqsoqlanib chiqadi. Qora Baxmal raislarni yaqin yo‘latmaydi: birining qo‘li lat yeydi, biri oqsoqlanadi.
To‘xtamish Masafoyev «Jimjitlik»da qanday kasb egasi sifatida tasvirlanadi?
- Oshpaz
- Kolxoz raisi
- Yozuvchi
- Shofyor
To‘g‘ri javob: Yozuvchi. To‘xtamish Masafoyev raislarni o‘z asarlarida qahramon qilgan yozuvchi sifatida maqtanadi.
«Osiyo biladi. Ayting, Mirvali uni qaytarib olib ketsin.» — bu so‘zlarni kim kimga aytadi?
- Qo‘sh qahramon Mirvaliga
- Masafoyev rahbarga
- Rahbar Qo‘sh qahramonga
- Mirvali Volga shofyoriga
To‘g‘ri javob: Rahbar Qo‘sh qahramonga. Rahbar Qo‘sh qahramonga otni Mirvali qaytarib olib ketishi kerakligini aytadi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash