XotirAI«Oltin zanglamas»: Hukm, taloq va Musharrafning hirsi
Mavzular
Sodiq va qo‘rboshi bahsi
Qisqacha: Sodiq kamerada o‘ylaydi: dushmanlik qilganlarga qarshi kurashgan, endi o‘zi ularning safiga o‘tib qolgandek. Dilovarxo‘ja uni o‘ziga o‘xshash ko‘rib, ola ichimizdan chiqmaganda, balki g‘alaba qilardik, deydi. Sodiq buni rad etib, xalq kurashgan, deydi. Dilovarxo‘ja nega u endi qamoqda o‘tirganini so‘raydi, Sodiq javob topolmaydi. Uni Dilovarxo‘jadan ham xavfli qilib ko‘rsatishyapti.
- Dilovarxo‘ja – sobiq qo‘rboshi, Sodiqning kameradoshi, sho‘ro hukumatiga dushman, o‘lim hukmini kutayotgan alamzada odam.
Qo‘rboshining dardi va sud
Qisqacha: Dilovarxo‘ja dinning oyoq osti bo‘lganidan, Buxoro o‘zgarganidan va hezimkash jadidlardan alam bilan gapiradi. Ichini to‘kib bo‘lgach, u Qur’on tilovat qiladi, namoz o‘qiydi. Sodiq uning qo‘rboshilik davrini tasavvur qilib, o‘zini unga teng ko‘rishlariga chidolmaydi, tufurib o‘rnidan turadi. Uch kundan keyin Dilovarxo‘jani sudga chaqirishadi, kechqurun uning kiyim-boshini so‘rab olishadi.
Har mo‘yingizga bir gavhar osardim.— Dilovarxo‘ja, Sho‘ro hukumati bo‘lsam Sodiqqa nima qilardim, deganda
Bahor bayrami arafasi kamerasi
Qisqacha: Besh raqamli bob: tunda Sodiq kamerada o‘tiradi, ertaga bahor bayrami. U radiodan parad ovozini eshitadi va uyini, o‘g‘li Marat, onasi, Musharraf va maktabini eslaydi. Birinchi May bayrami kuni mahbuslarga progulka ham berilmaydi.
Sokinlikning ham o‘z tovushi bor.— muallif, Sodiq kamerasidagi sokinlik haqida
Peredacha va Musharraf talog‘i
Qisqacha: Sodiqning tergovi tugaydi, lekin sovetlarga qarshi faoliyati ham, yashirin tashkilotga a’zoligi ham isbot etilmaydi. Shu kuni u peredacha oladi: palov, patir, qand, piyoz va maxorka; maxorkani o‘rganib qoladi. Keyin Chuxanov kabinetida Musharrafni ko‘radi. Musharraf bolasiz keladi va talog‘ini so‘raydi. Sodiq bolani tashlab ketishi shartini qo‘yadi. Yangi oyda maxsus kengash uni o‘n yilga hukm qiladi.
Shartim shuki, bolani tashlab ketasan.— Sodiq, Musharraf taloq so‘ragandan keyin
- Musharraf – Sodiqning xotini, qamalgandan keyin undan taloq so‘rab keladi.
Adolat xola va Sobiraxon
Qisqacha: Musharraf Sodiq voqeasining dahshatini uch kundan keyin tushunib, ozib ketadi. Adolat xola unga dalda beradi va Sodiqning do‘ppisini hidlab yig‘laydi. Musharraf Sobiraxon maktabiga ishga borsa, shtat qisqargan deb yolg‘on gapirib, uni chetlatadi. Musharraf Sobiraxon ham qora qozondan qochayotganini tushunadi.
- Adolat xola – Sodiqning onasi, Musharrafga dalda beruvchi sabrli kampir.
- Sobiraxon – maktab rahbari, Musharrafga ish bermay, aslida o‘zini chetga olayotgan ayol.
Ikrom ota va Qodirga vasvasa
Qisqacha: Ikrom ota kechqurun kelib Sodiqdan olgan pulni qaytaradi va Musharrafga ish topadi. Musharraf ishga kirib, vaqt o‘tishi bilan erining qamalishiga ko‘nikadi va yana pardoz qila boshlaydi. Adolat xola Ikrom otaning qizinikiga ketgach, Musharraf uyda Qodirni ayovsiz vasvasaga soladi, Azizaxon haqida gapirib, uning ko‘ngliga hirs solmoqchi bo‘ladi. Qodir javob qaytarishga iymanadi.
- Qodir – Sodiqning ukasi, o‘qishni tugatmagan yigit; Azizaxon bilan uchrashib turadi.
- Ikrom ota – Sodiqning pokdomon yigit ekanini aytadigan, Musharrafga ish topib bergan keksa kishi.
Bilimingizni sinang
Dilovarxo‘ja Sodiqqa o‘xshaganlar haqida qanday fikr bildiradi?
- Ular bo‘lmaganda, Buxoroni tark etmasdik
- Ular bo‘lmaganda, sho‘rolar tezroq qulardi
- Ola ichimizdan chiqmaganda, balki g‘alaba qilardik
- Ular bilan kurashishdan hech qo‘rqmasdik
To‘g‘ri javob: Ola ichimizdan chiqmaganda, balki g‘alaba qilardik. Dilovarxo‘ja ola ichimizdan chiqmaganda balki g‘alaba qilardik, deydi.
Dilovarxo‘janing gapiga javoban Sodiq bosmachilarga qarshi kim kurashgan, deydi?
- Faqat o‘qituvchilar kurashgan
- Xalq, butun xalq kurashgan
- Bosmachilarga qarshi faqat qizil askarlar kurashgan
- Faqat komandirlar kurashgan
To‘g‘ri javob: Xalq, butun xalq kurashgan. Sodiq bosmachilarga qarshi butun xalq kurashgan, deb javob beradi.
Sodiq xalq bilan kurashganini aytganda, Dilovarxo‘ja unga qanday savol beradi?
- Nega o‘g‘lingizni olib kelmadingiz?
- Nega qo‘rboshiga qarshi chiqdingiz?
- Xalq bilan ekansiz, nega endi qamoqdasiz?
- Nega ukangizni tashlab ketdingiz?
To‘g‘ri javob: Xalq bilan ekansiz, nega endi qamoqdasiz?. Dilovarxo‘ja Sodiqdan xalq bilan bo‘lsa, nega endi qamoqda ekanini so‘raydi.
Kamerada Sodiqni nima eng ko‘p qiynaydi?
- Uni qo‘rboshidan ham xavfli qilib ko‘rsatishlari
- Maratning uzoqda qolgani
- Qorin ochligi
- Ukasining kasalligi
To‘g‘ri javob: Uni qo‘rboshidan ham xavfli qilib ko‘rsatishlari. Sodiqni Dilovarxo‘ja qo‘rboshidan ham xavfli qilib ko‘rsatishayotgani qiynaydi.
Tergovchilar Sodiqni qanday kishi qilib ko‘rsatishadi?
- Chet eldan yuborilgan yashirin josus
- Atayin sho‘rolarga qarshi kurashgan yot unsur
- Tasodifan chalg‘igan oddiy o‘qituvchi
- Qo‘rboshining yaqin qarindoshi
To‘g‘ri javob: Atayin sho‘rolarga qarshi kurashgan yot unsur. Sodiq ongli, oliy ma’lumotli, atayin sho‘rolarga qarshi kurashgan yot unsur qilib ko‘rsatiladi.
Dilovarxo‘ja «Oltin zanglamas»da nimani ajratish kerak, deb hisoblaydi?
- Musulmon bilan kofirni
- Shahar bilan qishloqni
- Eski bilan yangini
- Boy bilan kambag‘alni
To‘g‘ri javob: Musulmon bilan kofirni. Dilovarxo‘ja musulmon-kofirni ajratish kerak, deydi.
Dilovarxo‘ja ichini to‘kib, nimadan alam chekadi?
- Qo‘rboshilar kamayib ketganidan
- Din oyoq osti bo‘lganidan
- Sodiqning ozod bo‘lishidan
- Qizining o‘lganidan
To‘g‘ri javob: Din oyoq osti bo‘lganidan. U din oyoq osti bo‘lib, Buxoroyi sharifdan hech narsa qolmaganidan alam chekadi.
Ichini to‘kib bo‘lgach, Dilovarxo‘ja nima qiladi?
- Uxlab qoladi
- Qur’on tilovat qilib, namoz o‘qiydi
- Sodiqni so‘kib, tergovchini chaqiradi
- Qochish yo‘lini qidiradi
To‘g‘ri javob: Qur’on tilovat qilib, namoz o‘qiydi. Dilovarxo‘ja Qur’on tilovat qiladi, namoz o‘qiydi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash