XotirAI«Tushda kechgan umrlar»: prokuratura qabuli va Rustamning to‘y kundaligi
Mavzular
Ro‘zimat ota va temir tobut
Qisqacha: Chollar davrasida Ro‘zimat ota o‘g‘li Azamatning o‘limini eslaydi. Komandirdan Azamat Vatan oldidagi burchini halol ado etyapti, degan xat kelgan, uch kundan keyin esa uyga temir tobut olib kirishgan. Harbiylar «tok urib o‘ldi» deb tobutga tegishni taqiqlab, harbiy tribunal bilan po‘pisa qilgan. Slava ordeni sohibi Ro‘zimat ota shundan keyin shubhaga tushib, tobutni ochib ko‘rmoqchi bo‘ladi; hikoyachining esa oyoqlari muzlab, boshi og‘riy boshlaydi.
- Ro‘zimat ota – urushda «Slava» ordeni olgan keksa frontovik, o‘g‘li Azamatning tobutidan shubhalangan ota.
- Azamat – Ro‘zimat otaning askarlikda halok bo‘lgan o‘g‘li; rasmiy xulosaga ko‘ra, tok urgan.
Prokuror bilan qizg‘in suhbat
Qisqacha: Iyul oxirida Rustam Shomatov prokuratura kabinetiga kiradi: stolning boshida «Inqilob chavandozi» surati ostida prokuror o‘tiradi. Prokuror otasi Shomatovning ishini sud ko‘rib hukm chiqarganini aytadi va Oliy Sudga murojaat qilishni maslahat beradi, Rustam rad etadi. U o‘n yetti kun navbat kutganini aytib, otasining deputat bo‘la turib qamalishini va «o‘zbek ishi» adolatsizligini so‘raydi, prokuror esa respublikada hamma narsa mumkin deydi. Rustam otasining Lenin ordenini stolga qo‘yib, Ambartsumyanga berishni aytadi; prokuror esa uni yana kelsa jinnixonaga yuborishni va'da qiladi.
- Rustam Shomatov – hikoyachi, Afg‘onistonda xizmat qilgan, otasi qamalgan yigit.
- Prokuror – kulrang ko‘zli, madaniyatli ko‘rinishli amaldor; Rustamni «grajdanin Shomatov» deb chaqiradi.
- Ambartsumyan – Rustamning onasidan bor bisotini shilib olgan kishi, kollektsioner.
Oliy Sudga murojaat qilmayman— Rustam prokurorga javob berib
Ambartsumyanga berib qo‘ying!— Rustam prokurorga Lenin ordenini qoldirib
Avgustning 8-kuni: Rustamning to‘yi
Qisqacha: Rustam kundaligida to‘y kunini hayotidagi eng baxtli kun deb yozadi: Shahnozaning ko‘zlarida cheksiz quvonch. U Shahnozaga bo‘lgan mehrini eslaydi: to‘rt yil avval qor yog‘gan kechada uni tuman kasalxonasiga olib borgani, tarvuz ko‘tarib borgani, Toshkentda kinoga tushgani. Onasi orzu qilganidek qars-badabang to‘y qilingan; oyisi Shahnozaning ayasi bilan «Munojot»ga o‘ynagan.
- Shahnoza – Rustamning yangi kelin bo‘lgan xotini, Pskent tarafidan; Rustamning unga mehri katta.
- Rustamning oyisi – to‘y bilan ochilib ketgan, o‘g‘lining baxtidan sevingan ona.
Hamkasblar suhbati va Rustamning yashirin dardi
Qisqacha: Hamkasblar suhbatida «Komissar» ismli amaldor kollegasi bilan To‘laganova ishini muhokama qiladi: kollega guvohlikka ko‘ra Shomatovlar inoq yashagan deb ishonadi, Komissar esa uni fanatik deb ayblab, xotin kishi o‘ldirtirib yuborishi mumkin deydi. Keyingi kunlarda (9–15-avgust) Rustamning kayfiyati buziladi: baxtli kun badbaxt kunga aylanadi, u ichib keladi, Shahnoza hayron bo‘ladi. Oyisi ularga mayiz, shirmoy non va choy beradi. 14-avgustda Shahnoza folbin kelganini aytadi, 15-avgustda esa Rustamning belidagi chandiqni ko‘rib qo‘rqadi.
- Komissar – amaldor; To‘laganovaga ishonmay, kelinni ham gumon qiladi.
- Folbin – Shahnozaga Rustamning uzoq qarindoshi qizi uni «bog‘lab» qo‘ygan, deb aytgan ayol.
Tursunboy aka va dotsent
Qisqacha: 16-avgustda nonushtada Tursunboy aka keladi, Shahnoza unga kelin salom qiladi. Tursunboy aka Rustamni ko‘chaga olib chiqib, kelinning chillasi chiqmay ichib kelganini tanqid qiladi va o‘zining ham bir hafta yangasiga qo‘shilolmaganini aytib, pochchasi urologga olib boradi. Yangi ToshMIda dotsent Rustamni ko‘rib, sababni asab tolasining shikastlanishidan, ya'ni nerv sistemasidan deydi; parhez, ichmaslik va yashash muhitini o‘zgartirishni maslahat beradi, jiddiy patologiya yo‘q.
- Tursunboy aka – Rustamning kuyovjo‘rasi, dilkash va maslahatgo‘y kishi; pochchasi urolog.
- Dotsent – yorug‘ chehrali urolog, Rustamga «muhitni o‘zgartiring» deb maslahat bergan shifokor.
Tush, qishloqdan qochish va Sanjar bilan uchrashuv
Qisqacha: 17-avgustda Rustam tushida Afg‘onistonni ko‘radi: BMPga Xayriddin tortib chiqaradi; uyg‘onib, Shahnoza qo‘rqqanini ko‘radi. 18-avgustda Shahnozaning pardozga o‘tirib ikkilanib qolganini, ayanchli jilmayganini ko‘radi. 20-avgustda Tursunboy aka bilan uchrashib, qishloqda turolmasligini va uy talab qilishini aytadi. O‘sha kuni talabalar shaharchasida mestkom Sanjar Olloberganovichni topadi: u sobiq komsomol sardori. Sanjar yotoqxonadan xona ajratmoqchi, Rustam esa alohida kvartira so‘raydi; Sanjar rad etadi. Rustam qora «Volga»ni Shahnoza bilan oldin ko‘rganini eslaydi.
- Xayriddin – Rustamning tushidagi BMPda uni tortib chiqargan jo‘ra.
- Sanjar Olloberganovich – talabalar shaharchasidagi mestkom, sobiq komsomol sardori, qora «Volga»da yuradi.
Husnbuzar, chars va dux tushi
Qisqacha: 21-avgustda Rustam Shahnozaning yuzida husnbuzar toshib ketganini payqaydi. 23-avgustda Eski shahardan chars sotib oladi, qorong‘i tushishidan va uyga borishdan qo‘rqadi. Shu kechasi tushida salla bilan bo‘g‘ayotgan soqolli «dux»ni ko‘radi va avtomatini so‘rab sapchib turib ketadi.
Bilimingizni sinang
Komandirning xati kelganidan necha kun o‘tgach, Ro‘zimat otaning uyiga Azamatning temir tobuti keltirilgan?
- Bir kundan keyin
- Uch kundan keyin
- Yetti kundan keyin
- O‘n kundan keyin
To‘g‘ri javob: Uch kundan keyin. Xatdan uch kun o‘tib, eshikdan temir tobut kirib kelgan.
Ro‘zimat ota urushda qon kechib, qaysi ordenni olgan frontovik?
- «Slava» ordenini
- Lenin ordenini
- «Shon-sharaf» medalini
- «Qizil Yulduz» ordenini
To‘g‘ri javob: «Slava» ordenini. Ro‘zimat ota urushda «Slava» ordenini olgan frontovik.
Ro‘zimat otaning xotini tobut oldida nima uchun olamni buzib tashlaydi?
- Azamatning xatini topa olmagani uchun
- Tobutni uyga kiritishdan bosh tortgani uchun
- Harbiylardan pul talab qilgani uchun
- Bolasining sovuq diydorini ko‘rib qolish uchun tobutni ochmoqchi bo‘lgani uchun
To‘g‘ri javob: Bolasining sovuq diydorini ko‘rib qolish uchun tobutni ochmoqchi bo‘lgani uchun. Ona aqalli bolasining sovuq diydorini ko‘rish uchun tobutni ochmoqchi bo‘ladi.
Siyrak soqolli chol Ro‘zimat otani qanday so‘zlar bilan tinchlantirmoqchi bo‘ladi?
- Azamatjonning o‘limi uchun javobgarlar jazolanadi, deb
- Azamatjon tirik va tez orada qaytib keladi, deb
- Azamatjon shahid ketgan va hur-u g‘ilmonlar orasida yuribdi, deb
- Azamatjon Vatan uchun ordenga munosib bo‘lgan, deb
To‘g‘ri javob: Azamatjon shahid ketgan va hur-u g‘ilmonlar orasida yuribdi, deb. Chol Xudo shohid, Azamatjon shahid ketdi, deb Ro‘zimat otani tinchlantirmoqchi bo‘ladi.
Prokuror kabinetining devorida qaysi mashhur suratning kattakon nusxasi osig‘liq turadi?
- «Inqilob chavandozi»
- «Oltin Orda sarkardasi»
- «Mehnat qahramoni»
- «Tinchlik kaptari»
To‘g‘ri javob: «Inqilob chavandozi». Devorda «Inqilob chavandozi»ning yarim belidan tushgan kattakon surati osilgan.
Rustam Shomatov prokuratura binosidagi qabulga qaysi oyning oxirida boradi?
- Iyun oyining oxirida
- Avgust oyining oxirida
- May oyining oxirida
- Iyul oyining oxirida
To‘g‘ri javob: Iyul oyining oxirida. Rustamning prokuraturadagi qabuli iyul oyining oxirida bo‘lgan.
Prokuror Rustamga otasi Shomatovning ishi haqida qanday javob beradi?
- Otangiz ishini sud ko‘rib, hukm chiqargan, deydi
- Otangiz ishini prokuratura qayta ko‘rmoqda, deydi
- Otangiz ishi hali tergovda, deydi
- Otangiz ishini Moskva yopib qo‘ygan, deydi
To‘g‘ri javob: Otangiz ishini sud ko‘rib, hukm chiqargan, deydi. Prokuror Shomatov ishini sud ko‘rgani va yanglishib murojaat qilganini aytadi.
Prokuror Oliy Sudga murojaat qilishni maslahat berganda, Rustam qanday javob beradi?
- Maslahatga ko‘nib, ertasiga ariza yozishini aytadi
- Oliy Sud raisi bilan o‘zi gaplashishini aytadi
- Avval Ambartsumyan bilan uchrashishini aytadi
- Arizabozlik qilib Moskvaga bormasligini aytadi
To‘g‘ri javob: Arizabozlik qilib Moskvaga bormasligini aytadi. Rustam Oliy Sudga murojaat qilmasligini va Moskvaga arizabozlik qilib bormasligini aytadi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash