XotirAIMajburiyat tushunchasi va uning vujudga kelish asoslari
Iii Bo‘Lim
234-modda. Majburiyat tushunchasi va uning vujudga kelish asoslari
Majburiyat — fuqarolik huquqiy munosabati bo‘lib, unga asosan bir shaxs (qarzdor) boshqa shaxs (kreditor) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirishga, chunonchi: mol-mulkni topshirish, ishni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish, pul to‘lash va hokazo yoki muayyan harakatdan o‘zini saqlashga majbur bo‘ladi, kreditor esa — qarzdordan o‘zining majburiyatlarini bajarishni talab qilish huquqiga ega bo‘ladi.
Majburiyatlar shartnomadan, ziyon yetkazish natijasida hamda ushbu Kodeksda ko‘rsatilgan boshqa asoslardan kelib chiqadi.
235-modda. Majburiyatning taraflari
Majburiyatning taraflari — kreditor yoki qarzdor sifatida bir yoki bir paytning o‘zida bir necha shaxs ishtirok etishi mumkin.
Majburiyatda qarzdor tomonida ishtirok etgan shaxslardan biriga kreditor bildirgan talablarning haqiqiy emasligi, shuningdek bunday shaxsga talab qo‘yishga doir da’vo muddati o‘tib ketganligi kreditorning qolgan shaxslarga bo‘lgan talablariga o‘zicha daxl etmaydi.
Agar taraflar shartnomaga binoan bir-birlariga nisbatan majburiyatli bo‘lsa, taraflardan har biri boshqa taraf oldida uning foydasiga nima qilishi shart ekanligi jihatidan uning qarzdori va ayni bir paytning o‘zida undan nima talab qilishga huquqli ekanligi jihatidan uning kreditori hisoblanadi.
Majburiyat unda taraflar sifatida qatnashmagan shaxslar (uchinchi shaxslar) uchun burchlar hosil qilmaydi.
Qonunchilikda yoki taraflarning kelishuvida nazarda tutilgan hollarda majburiyat uchinchi shaxslar uchun majburiyatning bir tarafi yoki har ikkala tarafiga nisbatan huquq vujudga keltirishi mumkin.
Bilimingizni sinang
Fuqarolik kodeksi (I qism) — 234-modda qaysi masalani tartibga soladi?
- Majburiyatning taraflari
- Mol-mulkni boshqa shaxsning qonunsiz egaligidan talab qilib olish (vindikatsiya)
- Majburiyat tushunchasi va uning vujudga kelish asoslari
- Majburiyatni bajarishni uchinchi shaxs zimmasiga yuklash
To‘g‘ri javob: Majburiyat tushunchasi va uning vujudga kelish asoslari. 234-modda: Majburiyat tushunchasi va uning vujudga kelish asoslari.
Fuqarolik kodeksi (I qism): «Majburiyat tushunchasi va uning vujudga kelish asoslari» qaysi moddada belgilangan?
- 235-modda
- 234-modda
- 241-modda
- 228-modda
To‘g‘ri javob: 234-modda. 234-modda: Majburiyat tushunchasi va uning vujudga kelish asoslari.
Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, majburiyat nima?
- Fuqarolik huquqiy munosabati bo‘lib, unga asosan bir shaxs (kreditor) boshqa shaxs (qarzdor) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirishga majbur bo‘ladi
- Fuqarolik huquqiy munosabati bo‘lib, unga asosan bir shaxs (qarzdor) boshqa shaxs (kreditor) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirishga majbur bo‘ladi
- Ma’muriy huquqiy munosabat bo‘lib, unga asosan davlat organi (mansabdor) fuqaro (murojaatchi) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirishga majbur bo‘ladi
- Fuqarolik huquqiy munosabati bo‘lib, unga asosan bir shaxs (qarzdor) boshqa shaxs (kreditor) foydasiga faqat pul to‘lash harakatini amalga oshirishga majbur bo‘ladi
To‘g‘ri javob: Fuqarolik huquqiy munosabati bo‘lib, unga asosan bir shaxs (qarzdor) boshqa shaxs (kreditor) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirishga majbur bo‘ladi. 234-moddaga ko‘ra, majburiyat qarzdor kreditor foydasiga muayyan harakat qilishga majbur bo‘ladigan fuqarolik huquqiy munosabatidir.
Quyidagilardan qaysi biri Fuqarolik kodeksida qarzdor majburiyat bo‘yicha amalga oshirishi lozim bo‘lgan harakat sifatida ko‘rsatilgan?
- Soliq undirish
- Jinoyat sodir etganlik uchun jazoni o‘tash
- Xizmatlar ko‘rsatish
- Mol-mulkni musodara qilish
To‘g‘ri javob: Xizmatlar ko‘rsatish. 234-moddaga ko‘ra, qarzdor mol-mulkni topshirish, ishni bajarish, xizmat ko‘rsatish, pul to‘lash kabi harakatlarga majbur bo‘ladi.
Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, majburiyatda kreditor qanday huquqqa ega bo‘ladi?
- Qarzdorning mol-mulkini o‘zboshimchalik bilan o‘ziga olib qo‘yish huquqiga
- Qarzdordan o‘zining majburiyatlarini bajarishni talab qilish huquqiga
- Qarzdordan majburiyatni bajarish o‘rniga jarima to‘lashni talab qilish huquqiga
- Qarzdorni majburiyat bajarilmasa, qamashni talab qilish huquqiga
To‘g‘ri javob: Qarzdordan o‘zining majburiyatlarini bajarishni talab qilish huquqiga. 234-moddaga ko‘ra, kreditor qarzdordan majburiyatlarni bajarishni talab qilish huquqiga ega.
Haydovchi Salimov to‘xtab turgan avtomobilga urilib, uning oynasini sindirib qo‘ydi. Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, Salimov va avtomobil egasi o‘rtasidagi majburiyat qaysi asosdan vujudga keladi?
- Shartnomadan
- Meros qoldirishdan
- Ziyon yetkazish natijasida
- Davlat ro‘yxatidan o‘tkazishdan
To‘g‘ri javob: Ziyon yetkazish natijasida. 234-moddaga ko‘ra, majburiyatlar shartnomadan, ziyon yetkazish natijasida hamda Kodeksda ko‘rsatilgan boshqa asoslardan kelib chiqadi.
Sotuvchi Rahmonov bilan xaridor o‘rtasidagi shartnomada Rahmonov o‘z do‘konini ochgandan keyin ma’lum hududda shunday tovar sotmaslikka majbur bo‘ldi. Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, bunday majburiyat qanday baholanadi?
- Bunday majburiyat bo‘la olmaydi, chunki majburiyat faqat harakat qilishni nazarda tutadi
- Bu muayyan harakatdan o‘zini saqlash majburiyati bo‘lib, majburiyat mazmuniga kiradi
- Bu majburiyat faqat davlat organlari uchun qo‘llanadi
- Bu majburiyat faqat yozma bo‘lsa haqiqiy bo‘ladi
To‘g‘ri javob: Bu muayyan harakatdan o‘zini saqlash majburiyati bo‘lib, majburiyat mazmuniga kiradi. 234-moddaga ko‘ra, qarzdor muayyan harakatni bajarishga yoki muayyan harakatdan o‘zini saqlashga majbur bo‘lishi mumkin.
Fuqarolik kodeksi (I qism) — 235-modda qaysi masalani tartibga soladi?
- Mulk huquqining qonunga muvofiq bekor bo‘lish oqibatlari
- Majburiyatni bajarishdan bir tomonlama bosh tortishga yo‘l qo‘yilmasligi
- Majburiyatni bajarishni uchinchi shaxs zimmasiga yuklash
- Majburiyatning taraflari
To‘g‘ri javob: Majburiyatning taraflari. 235-modda: Majburiyatning taraflari.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash