XotirAIInson hamda fuqaroning huquq va erkinliklari kafolatlari
Ikkinchi Bo‘Lim. Inson Va Fuqaroning Asosiy Huquqlari, Erkinliklari Va Burchlari
54-modda.
Insonning huquq va erkinliklarini ta’minlash davlatning oliy maqsadidir.
Davlat inson hamda fuqaroning Konstitutsiya va qonunlarda mustahkamlangan huquqlari va erkinliklarini ta’minlaydi.
55-modda.
Har kim o‘z huquq va erkinliklarini qonunda taqiqlanmagan barcha usullar bilan himoya qilishga haqli.
Har kimga o‘z huquq va erkinliklarini sud orqali himoya qilish, davlat organlarining hamda boshqa tashkilotlarning, ular mansabdor shaxslarining qonunga xilof qarorlari, harakatlari va harakatsizligi ustidan sudga shikoyat qilish huquqi kafolatlanadi.
Har kimga buzilgan huquq va erkinliklarini tiklash uchun uning ishi qonunda belgilangan muddatlarda vakolatli, mustaqil hamda xolis sud tomonidan ko‘rib chiqilishi huquqi kafolatlanadi.
Har kim O‘zbekiston Respublikasining qonunchiligiga va xalqaro shartnomalariga muvofiq, agar davlatning huquqiy himoyaga doir barcha ichki vositalaridan foydalanib bo‘lingan bo‘lsa, insonning huquq va erkinliklarini himoya qiluvchi xalqaro organlarga murojaat etishga haqli.
Har kim davlat organlarining yoxud ular mansabdor shaxslarining qonunga xilof qarorlari, harakatlari yoki harakatsizligi tufayli yetkazilgan zararning o‘rni davlat tomonidan qoplanishi huquqiga ega.
56-modda.
Inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar inson huquqlari va erkinliklarini himoya qilishning mavjud shakllari hamda vositalarini to‘ldiradi, fuqarolik jamiyatini rivojlantirishga va inson huquqlari madaniyatini yuksaltirishga ko‘maklashadi.
Davlat inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar faoliyatini tashkil etish uchun shart-sharoitlar yaratadi.
57-modda.
Mehnatga layoqatsiz va yolg‘iz keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar hamda aholining ijtimoiy jihatdan ehtiyojmand boshqa toifalarining huquqlari davlat himoyasidadir.
Davlat aholining ijtimoiy jihatdan ehtiyojmand toifalarining turmush sifatini oshirishga, jamiyat va davlat hayotida to‘laqonli ishtirok etishi uchun ularga shart-sharoitlar yaratishga hamda ularning asosiy hayotiy ehtiyojlarini mustaqil ravishda ta’minlash imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan choralarni ko‘radi.
Davlat nogironligi bo‘lgan shaxslarning ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy sohalar obyektlari va xizmatlaridan to‘laqonli foydalanishi uchun shart-sharoitlar yaratadi, ularning ishga joylashishiga, ta’lim olishiga ko‘maklashadi, ularga zarur bo‘lgan axborotni to‘sqinliksiz olish imkoniyatini ta’minlaydi.
58-modda.
Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar.
Davlat xotin-qizlar va erkaklarga jamiyat hamda davlat ishlarini boshqarishda, shuningdek jamiyat va davlat hayotining boshqa sohalarida teng huquq va imkoniyatlarni ta’minlaydi.
Bilimingizni sinang
Konstitutsiyaga ko‘ra, davlatning oliy maqsadi nima?
- Iqtisodiy o‘sish sur’atlarini ta’minlash
- Davlat chegaralarini mustahkamlash
- Insonning huquq va erkinliklarini ta’minlash
- Aholining soni ko‘payishini rag‘batlantirish
To‘g‘ri javob: Insonning huquq va erkinliklarini ta’minlash. 54-moddada insonning huquq va erkinliklarini ta’minlash davlatning oliy maqsadi ekani belgilangan.
Konstitutsiyaga ko‘ra, har kim o‘z huquq va erkinliklarini qanday usullar bilan himoya qilishga haqli?
- Faqat sud orqali
- Faqat prokuratura orqali
- Qonunda taqiqlanmagan barcha usullar bilan
- Faqat qonunda ko‘rsatilgan bitta usul bilan
To‘g‘ri javob: Qonunda taqiqlanmagan barcha usullar bilan. 55-moddaga ko‘ra, har kim huquq va erkinliklarini qonunda taqiqlanmagan barcha usullar bilan himoya qilishga haqli.
Fuqaro Gulnora tuman hokimining qarori qonunga xilof ekanini va bu qaror uning huquqini buzayotganini aniqladi. Konstitutsiyaga ko‘ra qaysi xulosa to‘g‘ri?
- U qonunga xilof qaror, harakat yoki harakatsizlik ustidan sudga shikoyat qilishga haqli
- Mansabdor shaxslarning qarorlari ustidan shikoyat qilish huquqi faqat jismoniy shaxslarga berilmagan
- Qarorga faqat yuqori turuvchi hokimga shikoyat qilish mumkin, sudga murojaat qilib bo‘lmaydi
- Davlat organlarining qarorlari ustidan shikoyat qilish taqiqlanadi
To‘g‘ri javob: U qonunga xilof qaror, harakat yoki harakatsizlik ustidan sudga shikoyat qilishga haqli. 55-modda har kimga davlat organlari va mansabdor shaxslarning qonunga xilof qarorlari ustidan sudga shikoyat qilish huquqini kafolatlaydi.
Fuqaro Bobur huquqi buzilgani bo‘yicha O‘zbekistondagi barcha sud bosqichlarida ishi ko‘rilib, ichki huquqiy himoya vositalaridan to‘liq foydalanib bo‘ldi, ammo natija chiqmadi. Konstitutsiyaga ko‘ra qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Xalqaro organlarga murojaat etish umuman mumkin emas
- Xalqaro organga murojaat etish uning huquqi, chunki ichki vositalardan foydalanib bo‘lingan
- Xalqaro organga ichki vositalardan foydalanmasdan ham darhol murojaat etish mumkin
- Faqat Oliy Majlis roziligi bilan xalqaro organga murojaat qilish mumkin
To‘g‘ri javob: Xalqaro organga murojaat etish uning huquqi, chunki ichki vositalardan foydalanib bo‘lingan. 55-moddaga ko‘ra, davlatning huquqiy himoyaga doir barcha ichki vositalaridan foydalanib bo‘lingan bo‘lsa, xalqaro organlarga murojaat etish mumkin.
Konstitutsiyaga ko‘ra, davlat organlari yoki ularning mansabdor shaxslarining qonunga xilof qarorlari tufayli zarar ko‘rgan kishi qanday huquqqa ega?
- Zararni mansabdor shaxsdan faqat jinoiy ish tartibida undirish huquqiga
- Zarar o‘rnini davlat tomonidan qoplanishi huquqiga
- Zarar o‘rnini faqat nodavlat tashkilotdan talab qilish huquqiga
- Zarar o‘rnini o‘zi mustaqil ravishda undirish huquqiga
To‘g‘ri javob: Zarar o‘rnini davlat tomonidan qoplanishi huquqiga. 55-moddaga ko‘ra, har kim yetkazilgan zararning o‘rni davlat tomonidan qoplanishi huquqiga ega.
Konstitutsiyaga ko‘ra, buzilgan huquq va erkinliklarni tiklash uchun shaxsning ishi qanday sud tomonidan ko‘rib chiqilishi kafolatlanadi?
- Vakolatli, mustaqil hamda xolis sud tomonidan
- Faqat Oliy sud tomonidan
- Hokimiyat vakillaridan tuzilgan komissiya tomonidan
- Jamoatchilik vakillari sudi tomonidan
To‘g‘ri javob: Vakolatli, mustaqil hamda xolis sud tomonidan. 55-modda ishning qonunda belgilangan muddatlarda vakolatli, mustaqil hamda xolis sud tomonidan ko‘rilishini kafolatlaydi.
Konstitutsiyaga ko‘ra, inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlarning vazifasi nima?
- Sud organlari faoliyatini to‘liq almashtirib, ularning vakolatlarini o‘ziga olish
- Jinoyat ishlari bo‘yicha dastlabki tergov olib borish va aybdorlarni jazolash
- Davlat organlarining qarorlarini bekor qilish va ularning mansabdor shaxslarini almashtirish
- Huquq va erkinliklarni himoya qilishning mavjud shakllari va vositalarini to‘ldirish
To‘g‘ri javob: Huquq va erkinliklarni himoya qilishning mavjud shakllari va vositalarini to‘ldirish. 56-moddaga ko‘ra, milliy institutlar himoyaning mavjud shakllari hamda vositalarini to‘ldiradi.
Quyidagi shaxslardan qaysilarining huquqlari Konstitutsiyaga ko‘ra davlat himoyasida deb belgilangan?
- Harbiy xizmatchilar, ularning oila a’zolari hamda zaxiradagi harbiy xizmatchilar va faxriy toifalarning
- Mehnatga layoqatsiz va yolg‘iz keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar hamda ijtimoiy ehtiyojmand toifalarning
- Faqat tadbirkorlar, tijorat tashkilotlari rahbarlari hamda yirik investorlar va ularning xodimlarining
- Faqat davlat xizmatchilari, ularning oila a’zolari hamda mansabdor shaxslarning va ular yaqinlarining
To‘g‘ri javob: Mehnatga layoqatsiz va yolg‘iz keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar hamda ijtimoiy ehtiyojmand toifalarning. 57-moddada mehnatga layoqatsiz va yolg‘iz keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar hamda ehtiyojmand toifalar huquqlari davlat himoyasida ekani aytilgan.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash