XotirAIFuqarolik jamiyati institutlari
Uchinchi Bo‘Lim. Jamiyat Va Shaxs
69-modda.
Fuqarolik jamiyati institutlari, shu jumladan jamoat birlashmalari va boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, ommaviy axborot vositalari fuqarolik jamiyatining asosini tashkil etadi.
Fuqarolik jamiyati institutlarining faoliyati qonunga muvofiq amalga oshiriladi.
70-modda.
O‘zbekiston Respublikasida kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, xotin-qizlar tashkilotlari, faxriylar, yoshlar va nogironligi bo‘lgan shaxslar tashkilotlari, ijodiy uyushmalar, ommaviy harakatlar hamda fuqarolarning boshqa birlashmalari jamoat birlashmalari sifatida e’tirof etiladi.
Jamoat birlashmalarini tarqatib yuborish, ularning faoliyatini taqiqlab yoki cheklab qo‘yish faqat sud qarori asosidagina amalga oshiriladi.
71-modda.
Konstitutsiyaviy tuzumni zo‘rlik bilan o‘zgartirishni maqsad qilib qo‘yuvchi, O‘zbekistonning davlat suverenitetiga, hududiy yaxlitligiga va xavfsizligiga qarshi chiquvchi, urushni, ijtimoiy, milliy, irqiy hamda diniy adovatni targ‘ib qiluvchi, fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga, aholining sog‘lig‘iga, ijtimoiy axloqqa tajovuz qiluvchi siyosiy partiyalarning, boshqa nodavlat notijorat tashkilotlarining, shuningdek milliy va diniy belgilariga ko‘ra siyosiy partiyalarning, harbiylashtirilgan birlashmalarning tashkil etilishi va faoliyati taqiqlanadi.
Maxfiy jamiyatlar va birlashmalar tashkil etish taqiqlanadi.
72-modda.
Davlat nodavlat notijorat tashkilotlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya etilishini ta’minlaydi, ularga jamiyat hayotida ishtirok etish uchun teng huquqiy imkoniyatlar yaratadi.
Davlat organlari va mansabdor shaxslarning nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatiga aralashishiga, shuningdek nodavlat notijorat tashkilotlarining davlat organlari va mansabdor shaxslar faoliyatiga aralashishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
73-modda.
Kasaba uyushmalari xodimlarning ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarini va manfaatlarini ifoda etadilar va himoya qiladilar. Kasaba uyushmalariga a’zo bo‘lish ixtiyoriydir.
74-modda.
Siyosiy partiyalar turli ijtimoiy tabaqa va guruhlarning siyosiy irodasini ifodalaydilar va o‘zlarining demokratik yo‘l bilan saylab qo‘yilgan vakillari orqali davlat hokimiyatini tuzishda ishtirok etadilar. Siyosiy partiyalar o‘z faoliyatining moliyalashtirilishi manbalari haqida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga yoki u vakolat bergan organga belgilangan tartibda oshkora hisobotlar taqdim etadilar.
75-modda.
Diniy tashkilotlar davlatdan ajratilgan hamda qonun oldida tengdirlar. Davlat diniy tashkilotlarning faoliyatiga aralashmaydi.
Davlat qonunda belgilangan tartibda faoliyat ko‘rsatayotgan diniy tashkilotlar faoliyatining erkinligini kafolatlaydi.
Bilimingizni sinang
Konstitutsiyaga ko‘ra, fuqarolik jamiyatining asosini qaysi institutlar tashkil etadi?
- Faqat siyosiy partiyalar va hokimliklar, o‘zini o‘zi boshqarish organlari va ommaviy axborot vositalari esa kirmaydi
- Jamoat birlashmalari va boshqa NNTlar, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, ommaviy axborot vositalari
- Faqat davlat organlari va sud tizimi, jamoat birlashmalari hamda ommaviy axborot vositalari esa kirmaydi
- Faqat tadbirkorlik subyektlari va banklar, jamoat birlashmalari hamda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari esa kirmaydi
To‘g‘ri javob: Jamoat birlashmalari va boshqa NNTlar, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, ommaviy axborot vositalari. 69-moddada fuqarolik jamiyati asosini jamoat birlashmalari, NNTlar, o‘zini o‘zi boshqarish organlari va OAV tashkil etishi belgilangan.
Konstitutsiyaga ko‘ra, jamoat birlashmalarini tarqatib yuborish yoki ularning faoliyatini taqiqlab yoki cheklab qo‘yish qaysi asosda amalga oshiriladi?
- Faqat sud qarori asosida
- Hokim qarori asosida
- Prokuror ko‘rsatmasi asosida
- Adliya organining buyrug‘i asosida
To‘g‘ri javob: Faqat sud qarori asosida. 70-moddaga ko‘ra, jamoat birlashmalarini tarqatish va faoliyatini cheklash faqat sud qarori asosida amalga oshiriladi.
Viloyat hokimi o‘z qarori bilan yoshlar jamoat birlashmasining faoliyatini taqiqlab qo‘ydi. Konstitutsiyaga ko‘ra qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Hokim jamoat birlashmasini istalgan paytda taqiqlashi mumkin, chunki bu hududiy hokimiyatning vakolati hisoblanadi
- Faoliyatni taqiqlash uchun adliya organining xulosasi yetarli, shuning uchun hokim qarori Konstitutsiyaga zid emas
- Faqat siyosiy partiyalar faoliyatini sud taqiqlay oladi, yoshlar birlashmalarini esa hokim taqiqlashi mumkin, shuning uchun qaror qonuniy
- Faoliyatni taqiqlash faqat sud qarori asosida amalga oshirilishi mumkin, shuning uchun hokim qarori Konstitutsiyaga zid
To‘g‘ri javob: Faoliyatni taqiqlash faqat sud qarori asosida amalga oshirilishi mumkin, shuning uchun hokim qarori Konstitutsiyaga zid. 70-moddaga ko‘ra, jamoat birlashmalari faoliyatini taqiqlab yoki cheklab qo‘yish faqat sud qarori asosida amalga oshiriladi.
Konstitutsiyaga ko‘ra, quyidagilardan qaysi biri jamoat birlashmalari sifatida e’tirof etiladi?
- Kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, xotin-qizlar tashkilotlari
- Hokimliklar, davlat boshqaruvi organlari, shuningdek ularning hududiy bo‘linmalari va xizmatlari
- Tijorat banklari, sug‘urta kompaniyalari, shuningdek ishlab chiqarish korxonalari va xususiy firmalar
- Prokuratura va sud organlari, shuningdek ularning hududiy bo‘linmalari va ijro tuzilmalari
To‘g‘ri javob: Kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, xotin-qizlar tashkilotlari. 70-moddada kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlar jamiyatlari, xotin-qizlar tashkilotlari va boshqalar jamoat birlashmalari sifatida e’tirof etiladi.
Konstitutsiyaning 71-moddasiga ko‘ra, maxfiy jamiyatlar va birlashmalar tashkil etishga nisbatan qaysi hukm to‘g‘ri?
- Ro‘yxatdan o‘tgan taqdirda ruxsat etiladi
- Faqat sud ruxsati bilan ruxsat etiladi
- Taqiqlanadi
- Faqat a’zolari soni 50 dan kam bo‘lsa ruxsat etiladi
To‘g‘ri javob: Taqiqlanadi. 71-moddada maxfiy jamiyatlar va birlashmalar tashkil etish taqiqlanishi belgilangan.
Bir guruh shaxslar faqat bir millat vakillari a’zo bo‘la oladigan siyosiy partiya tuzmoqchi. Konstitutsiyaga ko‘ra qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Milliy belgilariga ko‘ra siyosiy partiya tuzish ruxsat etiladi, faqat diniy belgilariga ko‘ra taqiqlanadi
- Milliy va diniy belgilariga ko‘ra siyosiy partiyalar tashkil etilishi va faoliyati taqiqlanadi
- Bunday partiya faqat Oliy Majlis roziligi bilan taqiqlanadi, aks holda milliy belgisiga ko‘ra tuzish mumkin
- Bu masala faqat partiya nizomi bilan hal qilinadi, milliy belgilariga ko‘ra tuzish Konstitutsiyada taqiqlanmagan
To‘g‘ri javob: Milliy va diniy belgilariga ko‘ra siyosiy partiyalar tashkil etilishi va faoliyati taqiqlanadi. 71-moddaga ko‘ra, milliy va diniy belgilariga ko‘ra siyosiy partiyalarning tashkil etilishi va faoliyati taqiqlanadi.
Konstitutsiyaning 72-moddasiga ko‘ra, davlat organlari va nodavlat notijorat tashkilotlari o‘rtasidagi munosabatda qaysi hukm to‘g‘ri?
- Davlat organlari NNT faoliyatiga aralashishi mumkin, NNT esa mumkin emas
- NNT davlat organlari faoliyatini nazorat qilishi shart
- Ikki tomonlama aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi
- Faqat mansabdor shaxslar NNT ishiga aralashishi mumkin
To‘g‘ri javob: Ikki tomonlama aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi. 72-moddaga ko‘ra, davlat organlarining NNT faoliyatiga, shuningdek NNTlarning davlat organlari faoliyatiga aralashishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Zavod ma’muriyati Nigora va uning hamkasblarini kasaba uyushmasiga a’zo bo‘lishga majburlamoqda. Konstitutsiyaga ko‘ra qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Kasaba uyushmasiga a’zo bo‘lish xodimlar uchun majburiy, shuning uchun majburlash qonuniy
- A’zo bo‘lmagan xodim ishdan bo‘shatiladi, chunki a’zolik majburiy hisoblanadi
- A’zolik faqat rahbar roziligi bilan mumkin, ixtiyoriy a’zo bo‘lishga yo‘l qo‘yilmaydi
- Kasaba uyushmasiga a’zo bo‘lish ixtiyoriy, shuning uchun majburlash noqonuniy
To‘g‘ri javob: Kasaba uyushmasiga a’zo bo‘lish ixtiyoriy, shuning uchun majburlash noqonuniy. 73-moddaga ko‘ra, kasaba uyushmalariga a’zo bo‘lish ixtiyoriydir.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash