XotirAISud hokimiyati (2/2)
Beshinchi Bo‘Lim. Davlat Hokimiyatining Tashkil Etilishi
136-modda.
Sudyalar mustaqildirlar, faqat Konstitutsiya va qonunga bo‘ysunadilar. Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirishga doir faoliyatiga har qanday tarzda aralashishga yo‘l qo‘yilmaydi va bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi. Sudyalar muayyan ishlar bo‘yicha hisobdor bo‘lmaydi.
Sudyalar daxlsizdir.
Davlat sudyaning va uning oila a’zolarining xavfsizligini ta’minlaydi.
Sudyani muayyan ishning muhokamasidan chetlashtirishga, uning vakolatlarini bekor qilishga yoki to‘xtatib turishga, boshqa lavozimga o‘tkazishga faqat qonunda belgilangan tartibda va asoslarga ko‘ra yo‘l qo‘yiladi. Sudning qayta tashkil etilishi yoki tugatilishi sudyani lavozimidan ozod etish uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin emas.
Sudyalar senator, davlat hokimiyati vakillik organlarining deputati bo‘lishi mumkin emas.
Sudyalar siyosiy partiyalarning a’zosi bo‘lishi, siyosiy harakatlarda ishtirok etishi, shuningdek ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq to‘lanadigan boshqa faoliyat turlari bilan shug‘ullanishi mumkin emas.
137-modda.
Hamma sudlarda ishlar ochiq ko‘riladi. Ishlarni yopiq majlisda tinglashga qonunda belgilangan hollardagina yo‘l qo‘yiladi.
138-modda.
Sud hokimiyatining hujjatlari barcha davlat organlari va boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar hamda fuqarolar uchun majburiydir.
139-modda.
O‘zbekiston Respublikasida sud ishlarini yuritish o‘zbek tilida, qoraqalpoq tilida yoki muayyan joydagi ko‘pchilik aholi so‘zlashadigan tilda yoxud qonunga muvofiq boshqa tilda olib boriladi. Sud ishlari olib borilayotgan tilni bilmaydigan sudda qatnashuvchi shaxslarning tarjimon orqali ish materiallari bilan to‘la tanishish va sud ishlarida ishtirok etish huquqi hamda sudda ona tilida so‘zlash huquqi ta’minlanadi.
140-modda.
Sudlarning faoliyatini moliyalashtirish faqat O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjetidan amalga oshiriladi hamda u odil sudlovni to‘liq va mustaqil amalga oshirish imkoniyatini ta’minlashi kerak.
Bilimingizni sinang
Konstitutsiyaga ko‘ra sudyalar faqat nimaga bo‘ysunadi?
- Konstitutsiya va qonunga
- Yuqori sudning ko‘rsatmalariga
- Prezident farmonlariga
- Adliya vazirligi yo‘riqnomalariga
To‘g‘ri javob: Konstitutsiya va qonunga. 136-moddada sudyalar mustaqil bo‘lib, faqat Konstitutsiya va qonunga bo‘ysunishi aytilgan.
Sudyalarning odil sudlovni amalga oshirishga doir faoliyatiga aralashish qanday oqibatga olib keladi?
- Faqat intizomiy ogohlantirishga sabab bo‘ladi
- Qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi
- Sudyaning vakolati to‘xtatilishiga sabab bo‘ladi
- Hech qanday oqibatga olib kelmaydi
To‘g‘ri javob: Qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi. 136-moddaga ko‘ra bunday aralashish qonunga muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi.
Davlat sudyaning xavfsizligi borasida qanday majburiyatni bajaradi?
- Faqat sudyaning o‘zini muhofaza qiladi
- Xavfsizlikni faqat sudya iltimosiga ko‘ra ta’minlaydi
- Sudyaning va uning oila a’zolarining xavfsizligini ta’minlaydi
- Sudya xavfsizligi uchun mas’uliyatni sud raisiga yuklaydi
To‘g‘ri javob: Sudyaning va uning oila a’zolarining xavfsizligini ta’minlaydi. 136-moddada sudya va uning oila a’zolarining xavfsizligini ta’minlash davlat zimmasiga yuklangan.
Tuman sudi tugatildi. Hokim sudya Normatovni bu sud tugatilgani uchun lavozimidan ozod etishni talab qildi. Qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Talab to‘g‘ri, sud tugatilsa sudya avtomatik ravishda lavozimidan ozod bo‘ladi, rozilik shart emas
- Talab to‘g‘ri, agar Prezident rozilik bersa va Sudyalar oliy kengashi bunga qarshi chiqmasa
- Talab to‘g‘ri, faqat sudya o‘zi rozi bo‘lsa va boshqa sudga ko‘chirishga rad etsa
- Talab noto‘g‘ri, sudning tugatilishi sudyani lavozimidan ozod etish uchun asos bo‘la olmaydi
To‘g‘ri javob: Talab noto‘g‘ri, sudning tugatilishi sudyani lavozimidan ozod etish uchun asos bo‘la olmaydi. 136-moddaga ko‘ra sudning tugatilishi sudyani ozod etishga asos bo‘la olmaydi.
Sudya Rahimova universitetda huquq fanidan dars berishni va qo‘shimcha ravishda pullik savdo kompaniyasida maslahatchi bo‘lishni rejalashtirmoqda. Qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Pedagogik faoliyat mumkin, savdo kompaniyasida haq to‘lanadigan ish mumkin emas
- Ikkalasi ham mumkin, agar sud raisi yozma ruxsat bersa va daromad deklaratsiya qilinsa
- Ikkalasi ham mumkin emas, sudya hech qanday boshqa faoliyat bilan shug‘ullana olmaydi
- Faqat savdo kompaniyasida ishlash mumkin, pedagogik faoliyat esa taqiqlanadi
To‘g‘ri javob: Pedagogik faoliyat mumkin, savdo kompaniyasida haq to‘lanadigan ish mumkin emas. 136-moddada ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq to‘lanadigan boshqa faoliyat taqiqlangan.
Sud ishlari qanday tartibda ko‘riladi va yopiq majlis qachon mumkin?
- Yopiq ko‘riladi; ochiq majlis faqat tomonlar roziligi bilan
- Ochiq ko‘riladi; yopiq majlisni sudya o‘z xohishiga ko‘ra o‘tkazadi
- Ochiq ko‘riladi; yopiq majlis o‘tkazilishi mutlaqo taqiqlangan
- Ochiq ko‘riladi; yopiq majlis faqat qonunda belgilangan hollarda
To‘g‘ri javob: Ochiq ko‘riladi; yopiq majlis faqat qonunda belgilangan hollarda. 137-moddaga ko‘ra yopiq majlis faqat qonunda belgilangan hollarda mumkin.
Sud hokimiyatining hujjatlari kimlar uchun majburiy?
- Barcha davlat organlari, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun
- Faqat ishda ishtirok etgan tomonlar, ularning vakillari va guvohlar uchun
- Faqat davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari uchun, fuqarolar uchun emas
- Faqat ijro etuvchi hokimiyat organlari va ularning mansabdor shaxslari uchun
To‘g‘ri javob: Barcha davlat organlari, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun. 138-moddaga ko‘ra sud hujjatlari barchaga majburiy.
Konstitutsiyaga ko‘ra sud ishlari qaysi tillarda yuritiladi?
- Faqat o‘zbek tilida, qoraqalpoq hududlarida esa faqat qoraqalpoq tilida yuritiladi
- O‘zbek tilida, qoraqalpoq tilida yoki muayyan joydagi ko‘pchilik aholi so‘zlashadigan tilda
- Faqat rus va o‘zbek tillarida, hamda ko‘pchilik aholi so‘zlashadigan boshqa tilda
- Faqat sudya biladigan tilda, tomonlar esa tarjimon xizmatidan o‘z hisobidan foydalanadi
To‘g‘ri javob: O‘zbek tilida, qoraqalpoq tilida yoki muayyan joydagi ko‘pchilik aholi so‘zlashadigan tilda. 139-moddada sud ishlari yuritiladigan tillar sanalgan.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash