📖 11-sinf · Adabiyot · 152–163-b.

A. P. Chexov hayoti va «Garov» hikoyasi

Mavzular

Chexov: hayoti va ijodi

Mashhur rus yozuvchisi Anton Pavlovich Chexov 1860-yil Rossiyaning Taganrog shahrida tug‘ilgan. Moskva universitetining tibbiyot fakultetini tugatgach (1884), Moskva yaqinidagi qishloqlarda shifokor bo‘lib ishlaydi. Keyinchalik kasalligi bois Yaltaga ko‘chib o‘tadi.

Yozuvchi hayotdan go‘zallik izladi, tevarak-atrofida bo‘layotgan bema’ni ishlardan hazar qildi va inson tabiatidagi ayrim qusurlarni hajviy usulda tasvirladi.

Hikoyalarida kam so‘z bilan katta voqealarni tasvirlash san’atini namoyish qildi. Ayni damda, uning qissa va sayohatnomalari sevib o‘qiladi.

Pyesalari: «Chayka», «Vanya amaki», «Uch opa-singil», «Olchazor».
Adib 1904-yilda vafot etgan.

Garov: bahs va garov

Qisqacha: Keksa bankir o‘n besh yil oldin bergan ziyofatini eslaydi. O‘sha kecha mehmonlar o‘lim jazosi haqida bahslashishgan. Bankir qatl umrbod qamoqdan insoniyroq degan, yigirma besh yoshlardagi huquqshunos esa yashamoq o‘lmoqdan afzal deb javob bergan. Bankir qizishib, huquqshunos kazematda besh yil o‘tira olmaydi deb garov o‘ynashni taklif qilgan. Huquqshunos o‘n besh yil o‘tira olaman degan, bankir esa ikki million tikkan.

Har holda, yashamoq – o‘lmoqdan afzalroqdir!— yosh huquqshunos, «Garov» hikoyasi

Siz millionlaringizni, men bo‘lsam o‘z erkimni tikaman!— huquqshunos, «Garov» hikoyasi

Garov shartlari

Qisqacha: Shartga ko‘ra huquqshunos bankirning chorbog‘idagi xilvat go‘shada qamoqda o‘tiradi. U o‘n besh yil ostona hatlab chiqmaydi, odamlar bilan uchrashmaydi va ularga xat-xabar yozmaydi. Unga cholg‘u chalish, kitob o‘qish, yozish, musallas ichish va tamaki chekish mumkin edi. Tashqi dunyo bilan faqat devordagi chog‘roq deraza orqali aloqa qilinar edi. Qamoq muddati 1870-yil 14-noyabrdan 1885-yil 14-noyabrgacha belgilanadi.

Qamoqdagi yillar

Qisqacha: Birinchi yili huquqshunos qattiq iztirob chekdi, xonasidan musiqa ovozi eshitilib turdi; unga yengil mazmundagi kitoblar berildi, u musallas va tamakidan bosh tortdi. Ikkinchi yili nuqul mumtoz asarlar o‘qidi. Beshinchi yilda yana ohang taraldi, u sharob so‘radi, yeb-ichib yotdi, mutolaa qilmadi. Oltinchi yilning ikkinchi yarmidan falsafa, tarix va xorijiy tillarni o‘rgandi. O‘n birinchi yildan Muqaddas Kitobni o‘qidi. So‘nggi ikki yil Bayron va Shekspirgacha qo‘liga tushganini o‘qidi.

Bankirning qora niyati

Qisqacha: Garovning so‘nggi kechasida bankir ertaga huquqshunos ozodlikka chiqishini, unga ikki million to‘lashi kerakligini o‘ylaydi. U birja o‘yinlari va qaltis oldi-sotdilar sabab boyligini yo‘qotib, o‘rtamiyona bankirga aylangan edi. Bankir xonavayron bo‘lishdan qutulishning yagona yo‘li huquqshunosning o‘limi deb hisoblaydi. Tungi uchda o‘n besh yil qulflangan eshik kalitini olib chorbog‘ga chiqadi. Huquqshunos skeletdek ozib, stol yonida uxlab o‘tirgan edi. Bankir uni paryostiq bilan bo‘g‘ib o‘ldirmoqchi bo‘ladi.

Maktub va qochish

Qisqacha: Bankir stol ustidagi maktubni o‘qiydi. Huquqshunos unda ertaga soat o‘n ikkida ozodlikka chiqishini, dunyoning noz-ne’matlariga tupurganini yozadi. U o‘n besh yil kitoblar orqali dunyoni o‘rganganini, endi bu dunyo ne’matlaridan nafratlanishini bildiradi. Ikki millionni rad etib, shartni atayin buzmoqchi: muddatidan besh soat oldin qochadi. Bankir maktubni o‘qib, huquqshunosning peshonasidan o‘padi va o‘zidan nafratlanib chiqib ketadi. Ertasiga qorovul va malaylar mahbus derazadan qochganini aytishadi. Bankir shart buzilgani haqidagi qog‘ozni po‘lat sandiqqa solib qulflaydi.

«Garov» hikoyasining tahlili

Rus adibi A. P. Chexov dunyo hikoyachiligiga katta hissa qo‘shgan ijodkorlardan biri sanaladi. Uning hikoyalari qisqaligi, real hayotiy voqealarga asoslangani, shuningdek, o‘ziga xos badiiy uslubi bilan ajralib turadi.

Adibning mashhur hikoyalaridan biri bo‘lgan «Garov» hikoyasi bankir va yosh huquqshunosning qatl hukmi bilan qamoq jazosi borasidagi ziddiyati asosiga qurilgan. Hikoyada hayotning mazmuni, yoshlik faslining qadri, mol-dunyoning nimaga zarurligiga urg‘u beriladi.

Muhimi – uqish. O‘qilgan kitoblar ijtimoiy hayot va inson umri bilan bog‘lanishi, har qanday odamni kamolot cho‘qqisiga olib chiqishi, shuningdek, umr mazmunini teranroq anglashga yordam berishi lozim. Aks holda, bunday ta’lim va tahsil hayotdan uzilgan bo‘ladi.

Hukumat – Xudo degani emas.— mehmonlardan biri, «Garov» hikoyasi

Bilimingizni sinang

Mashhur rus yozuvchisi Anton Pavlovich Chexov qaysi yilda tug‘ilgan?

1850-yilda
1870-yilda
1880-yilda
1860-yilda

To‘g‘ri javob: 1860-yilda. Chexov 1860-yilda tug‘ilgan.

A. P. Chexov Rossiyaning qaysi shahrida tug‘ilgan?

Moskvada
Taganrogda
Peterburgda
Yaltada

To‘g‘ri javob: Taganrogda. Chexov Taganrog shahrida tug‘ilgan.

A. P. Chexov Moskva universitetining tibbiyot fakultetini qaysi yilda tugatgan?

1884-yilda
1860-yilda
1880-yilda
1890-yilda

To‘g‘ri javob: 1884-yilda. Chexov tibbiyot fakultetini 1884-yilda tugatgan.

Anton Chexov kasalligi bois keyinchalik qaysi shaharga ko‘chib o‘tgan?

Yaltaga
Moskvaga
Taganrogga
Peterburgga

To‘g‘ri javob: Yaltaga. Kasalligi sabab Chexov Yaltaga ko‘chib o‘tgan.

Rus yozuvchisi A. P. Chexov qaysi yilda vafot etgan?

1910-yilda
1900-yilda
1898-yilda
1904-yilda

To‘g‘ri javob: 1904-yilda. Chexov 1904-yilda vafot etgan.

Bankir va yosh huquqshunos o‘rtasidagi garov haqidagi «Garov» hikoyasi kimning qalamiga mansub?

Anton Pavlovich Chexov
Ivan Turgenev
Lev Tolstoy
Maksim Gorkiy

To‘g‘ri javob: Anton Pavlovich Chexov. «Garov» — Chexovning mashhur hikoyalaridan biri.

Chexovning «Vanya amaki» va «Uch opa-singil» asarlari qaysi adabiy janrga mansub?

Doston
Sayohatnoma
Qissa
Pyesa

To‘g‘ri javob: Pyesa. Bu asarlar Chexov pyesalari qatoriga kiradi.

Chexov hikoyalarida qanday badiiy san’atni namoyish qilgan?

Hikoya yo‘nalishini she’riy dostonlar bilan almashtirish
Cho‘zma tavsiflar orqali tabiat manzarasini chizish
Kam so‘z bilan katta voqealarni tasvirlash
Qahramonlar ichki dunyosini tarixiy yilnomalar bilan berish

To‘g‘ri javob: Kam so‘z bilan katta voqealarni tasvirlash. Adib hikoyalarida kam so‘z bilan katta voqealarni tasvirlagan.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash