Abdulla Qahhor hayoti va «Bemor» hikoyasi

Mavzular

Tug‘ilishi va oilasi

O‘zbek milliy nasrining zabardast vakillaridan biri yozuvchi Abdulla Qahhor 1907-yilning 17-sentabrida Qo‘qon shahridan uncha uzoq bo‘lmagan Asht qishlog‘ida dunyoga kelgan. Uning otasi usta Abduqahhor temirchilik bilan shug‘ullanardi.

Ustaning oilasida garchi juda ko‘p farzand tug‘ilgan bo‘lsa-da, ular orasidan faqat Abdullajongina yashab qolib, boshqalari go‘daklik chog‘laridayoq turli sabablarga ko‘ra vafot etishadi.

Men bir qora kunda tug‘ildim, / Tug‘ildim-u, shu on bo‘g‘ildim,— Hamid Olimjon (darslikdagi iqtibos)

Sarson-sargardon bolalik

Usta Abduqahhor tirikchilik uchun pul topish ilinjida Qo‘qon atrofidagi qishloqlarga ustaxonasini ko‘chirib borar, oila ham uning ortidan sarson-sargardon sudralib yurardi.

Abdulla Qahhorning «Sarob» romani (uning 1937-yildagi 1-nashridan o‘rin olgan temirchining o‘g‘li Sarimsoq tarixi), «O‘tmishdan ertaklar» (yozuvchi bolaligi to‘g‘risida batafsil hikoya qilingan avtobiografik asar) qissasi, o‘tmish hodisalari yoritilgan o‘nlab hikoyalarida bolalik ta’siri kuchli ko‘rinadi.

Ta’lim va dastlabki ish

Ota-onasi Qo‘qonga ko‘chib kelib, muqim o‘rnashgandan keyingina Abdullajon chinakam maktab ta’limini oladi. Avvaliga shahardagi sobiq xotin-qizlar gimnaziyasi o‘rnida tashkil qilingan internatda, keyin esa (1922–1924-yillari) o‘qituvchilar tayyorlanadigan texnikumda o‘qiydi.

Abdulla Qahhor Turkiston o‘lkasining markazi – Toshkentga keladi va «Qizil O‘zbekiston» (hozirgi «O‘zbekiston ovozi») gazetasiga adabiy xodim bo‘lib ishga joylashadi. 1926–1930-yillar oralig‘ida O‘rta Osiyo davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti)ning pedagogika fakultetida o‘qiydi.

O‘qib yurgan kezlari «Mushtum» jurnalida, ko‘plab gazetalarda uning o‘nlab felyetonlari, hikoya va hajviyalari chop etiladi. Yozuvchi bu asarlar ostiga Norin shilpiq, Sarimsoq singari taxalluslar qo‘yardi.

Dramaturgiya va qissalar

Abdulla Qahhor milliy teatr san’atimiz rivojiga ham katta hissa qo‘shgan ijodkor sanaladi. Uning «Shohi so‘zana» (1951-yil), «Og‘riq tishlar» (1954-yil), «Tobutdan tovush» (1962-yil), «Ayajonlarim» (1967-yil) singari komediyalari o‘z davri tomoshabinlarining sevimli asarlariga aylangan edi.

Adibning «Sinchalak», «O‘tmishdan ertaklar», «Muhabbat», «Zilzila» (tugallanmagan) qissalari zamonaviy qissachilik rivojiga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi.

Vafoti va unvonlari

Abdulla Qahhor 1968-yilning 25-may kuni vafot etdi va Toshkentdagi Chig‘atoy qabristoniga dafn qilindi. Poytaxtimizda adib yashab ijod etgan maskan bugungi kunda «Abdulla Qahhor uy-muzeyi»ga aylantirilgan.

Abdulla Qahhor «O‘zbekiston xalq yozuvchisi» unvoniga, mustaqillik davrida esa «Buyuk xizmatlari uchun» ordeniga munosib topilgan.

«Bemor» hikoyasi mazmuni

«Bemor»: hikoya tahlili

Chor Rossiyasi tomonidan bosib olingan o‘lkamizning iqtisodiy, madaniy hayoti parokanda holga keltirilgan bu davrda aholi nihoyatda qashshoq holda hayot kechirar, yurtimizning aksariyat boyliklari chetga tashib ketilardi.

O‘lkada tibbiyot masalalarini hal etishga deyarli e’tibor berilmas, faqat chor amaldorlari, harbiylari va mahalliy boylargina malakali tibbiyot xizmatidan foydalanish imkoniyatiga ega edi.

Abdug‘aniboy markaziy shaharga – Sim (hozirgi Farg‘ona shahri)ga borib davolanib kelgan bag‘ritosh kimsa. Hikoyada iqtisodiy-madaniy qoloqlikning yana bir fojiali oqibati – johillik quyuq bo‘yoqlarda aks ettiriladi.

Johillik butun jamiyatni, kishilar ong-u shuurini butunlay band qilib olgan, millat «tanasidan qon oldirgan bemor» (Hamza Hakimzoda Niyoziy iborasi) holiga tushgan edi. BEMOR faqat Sotiboldining xotini emas, butun jamiyat bemor – xasta, najotga zor, tuzalishga muhtoj.

Bilimingizni sinang