XotirAISeton-Tompson: qora yovvoyi yo‘rg‘a ovi (V–VI boblar)
Mavzular
Jo ayg‘irni otmaslikka qaror qiladi
Qisqacha: Ta’qib kunlarida gala charchab, baytallar chavandozlardan hadiksiramay qo‘ydi, ammo qora yo‘rg‘aning o‘zi hamon puxta edi. Jo achchiq ustida ayg‘irni otib qo‘yadi, deb o‘ylashdi, lekin uning niyati bunday emas edi. Jo go‘zal otdan zavq olib, noyob ayg‘irni emas, o‘z otini otgan ma’qul, deb xulosa qildi. U mukofot haqida ikkilandi: ayg‘ir asl zotli zurriyot yaratishi mumkin edi. Ovni tugatish uchun eng yaxshi otini egarladi.
Bu yurtlarda loko degan zaharli o‘t o‘sadi. Odatda, otlar bu o‘tni yemaydi, bordi-yu, bir tatib ko‘rsa, uni yana izlab qoladi.
Jo baytalining halokati
Qisqacha: Jo galaga ot qo‘ydi, ov davomida birinchi marta otini ayg‘irga niqtab haydadi. Baytallar qochdi, Joning baytali qushday uchdi, lekin ayg‘ir bilan oradagi masofa bir duym ham kamaymadi. Ayg‘ir tekislik, butazor, serqum soy va o‘tloqdan o‘tdi. Jo otini asabiy holga keltirdi, ot bo‘rsiq iniga oyog‘ini tiqib ag‘anadi va old oyog‘i sindi. Jo revolverning bitta o‘qi bilan otni o‘ldirdi, yo‘rg‘a esa ko‘zdan g‘oyib bo‘ldi.
Buni mag‘lubiyat deb bo‘lmaydi, chunki ular baytallarni qo‘lga oldi.
V bob: galma-gal ovlash rejasi
Qisqacha: Yovvoyi Jo ustomon odam edi va ayg‘irni qo‘lga tushirish payida bo‘ldi. U chiyabo‘ri va hindular qo‘llaydigan «galma-gal ovlash» usulini sinab ko‘rmoqchi bo‘ldi. Yo‘rg‘a yurgan muzofot uchburchak shaklida bo‘lib, uni daryolar va tog‘lar o‘raydi. Joning ixtiyorida yigirmata ot va beshta yaxshi chavandoz bor edi. U otlarni ikki hafta somon berib boqdi, so‘ng ularni joy-joyiga qo‘ydi.
Jayrondan Karlos tog‘lari tomon
Qisqacha: Jo aravada Jayron bulog‘iga yo‘l oldi va ayg‘ir buloqqa yolg‘iz kelgach, uni haydab qoldi. Ayg‘ir janubga, qum tepaliklar orasiga qochdi, Joning oti qumda charchadi. Arribida Jo yangi otga o‘tdi, keyin Alamozoda Tom yangi otda quvdi. Yosh Kerington ayg‘ir sakragan jardan sakramoqchi bo‘lib, oti bilan yumalab ketdi va ot xarob bo‘ldi. G‘arbda Karlos tog‘lari ko‘ringanda ayg‘ir birdan shimolga qayrildi.
Jo ovdan voz kechadi
Qisqacha: Olishuv Alamozodan o‘tadigan kechuvga qaytishga qaratilgan edi, ammo ayg‘ir kechuvga yigirma milcha uzoqdan, kechroq yetib keldi. Jo qoldirgan ot suvga o‘zini urib, ichib-ichib yumalab o‘ldi. Ayg‘ir suv ichmadi, bir ho‘pladi-da, narigi sohilga o‘tib ketdi. Jo ertalab lagerga piyoda keldi: sakkiz ot nobud bo‘ldi, besh odam holdan toydi, yo‘rg‘a esa erkida qoldi. Jo yo‘rg‘ani quvishdan voz kechdi.
– Endi bir nima qilish qiyin! Unga yetib bo‘lmaydi.— Jo (kovboy), V bob oxirida
VI bob: Kurka Iz tuzog‘i
Qisqacha: So‘nggi safarda ham Kurka Iz oshpaz edi; u Jo omadsiz bo‘lganda kulimsirab, yo‘rg‘ani ushlashga qasam ichdi. Jayron bulog‘i yalanglikdagi yagona suvloq bo‘lib, bir mil atrofda pana joy yo‘q edi, shuning uchun yo‘rg‘a faqat xavf yo‘qligiga ishonch hosil qilgach suv ichgani kelardi. Ayg‘ir butun qishni yolg‘iz o‘zi qishladi. Kurka o‘rtog‘ining to‘riq baytaliga egar urib, zanjir, belkurak, arqon va qoziq bilan buloqqa bordi.
– Shu yo‘rg‘ani ushlab olmasam, odam emasman!— Kurka Iz, VI bob
Pana o‘ra va to‘riq baytal
Qisqacha: Kurka ko‘m-ko‘k maysazor yonidagi quyuq qamishzorni tanlab, qoziq qoqdi va ichiga adyol to‘shalgan katta o‘ra qazidi. Baytalning arqonini yerga uzatib, uchini qoziqqa bog‘ladi va tuproq-o‘t bilan bekitdi, o‘zi o‘raga berkindi. Tush vaqti baytal kishnadi, kunbotar adirdan javob kishnash keldi va mashhur yo‘rg‘a ko‘rindi. Yo‘rg‘a baytalga yaqin kelib, Solli deb ataluvchi to‘riq baytalning burniga burnini tekkizdi.
Yo‘rg‘aning qo‘lga tushishi va tamg‘a
Qisqacha: Yo‘rg‘aning orqa oyog‘i sirtmoqqa tushdi, Tom arqonni tortdi. Keyin Tom ayg‘irning old oyoqlariga ham sirtmoq solib, to‘rt oyog‘ini bitta qilib qo‘shib tortdi, yo‘rg‘a ojiz yotib qoldi. G‘arb odatiga ko‘ra yo‘rg‘aning badaniga birinchi tamg‘a bosgan kishi uning egasi bo‘ladi. Tamg‘a asbobi bo‘lmagani uchun Tom baytalning bo‘shab qolgan taqasini belkurak bilan qo‘porib, olovda qizdirdi va ayg‘irning chap yag‘riniga uch marta bosdi.
Yo‘rg‘aning so‘nggi sakrashi
Qisqacha: Tom yo‘rg‘ani uyga olib ketishga kirishdi: yo‘rg‘aning old oyoqlari qo‘shib bog‘langan edi, u faqat sapchib yura olardi. Tom baytalni minib, yo‘rg‘ani yetakladi, ammo ayg‘ir bo‘yin egmadi va har qadam uchun olishdi. Fermalar ko‘ringanda Tom tantana qildi. Shunda yo‘rg‘a qolgan kuchini yig‘ib yonbag‘ir bo‘ylab yuqoriga talpindi, tik qoyadan havoga sakrab, ikki yuz futcha uchib, toshga tushdi va jonsiz yotdi, lekin ozod bo‘ldi.
U jonsiz sulayib qoldi, ammo... ozod bo‘lib qoldi!— hikoyaning yakuniy jumlasi (Seton-Tompson)
Bilimingizni sinang
Kovboy Jo qora ayg‘irni otmaslikka qaror qildi. Uning bu qarori qanday xulosaga asoslangan edi?
- Ayg‘irni o‘ldirsa, baytallar ham qochib ketadi
- Ayg‘irni otish Kurka Izning huquqi bo‘lib qoladi
- Noyob ayg‘irni emas, o‘z otini otgan ma’qul
- Ayg‘irni o‘ldirish g‘arb odatiga zid hisoblanadi
To‘g‘ri javob: Noyob ayg‘irni emas, o‘z otini otgan ma’qul. Jo noyob hayvonni otgandan ko‘ra o‘z otini otishni ma’qul deb bildi.
Seton-Tompson hikoyasida tilga olingan loko nima?
- Hindular otlarni boqadigan yaylov nomi
- Chiyabo‘rilar qo‘llaydigan ov usuli
- Otlarga zararli zaharli o‘t
- Qizdirilgan taqa bilan bosiladigan tamg‘a
To‘g‘ri javob: Otlarga zararli zaharli o‘t. Loko — bu yurtlarda o‘sadigan zaharli o‘t.
Chiyabo‘rilar va hindular qo‘llaydigan qadimgi ov usuli qanday ataladi?
- «Galma-gal ovlash»
- Pana o‘radan ovlash
- Sirtmoq bilan ovlash
- Qamab ovlash
To‘g‘ri javob: «Galma-gal ovlash». Yovvoyi Jo shu usulni sinab ko‘rmoqchi bo‘ldi.
Seton-Tompson hikoyasida yovvoyi yo‘rg‘a yurgan muzofot qanday shakl va maydonga ega edi?
- Ellik kvadrat milcha keladigan doira shaklida
- Oltmish kvadrat milcha keladigan to‘rtburchak shaklida
- Oltmish kvadrat milcha keladigan uchburchak shaklida
- Yuz kvadrat milcha keladigan uchburchak shaklida
To‘g‘ri javob: Oltmish kvadrat milcha keladigan uchburchak shaklida. Muzofot oltmish kvadrat milchalik uchburchak edi.
Yovvoyi Jo galma-gal ovlash uchun nechta ot va nechta yaxshi chavandozga ega edi?
- Yigirmata ot va beshta chavandoz
- O‘nta ot va uchta chavandoz
- O‘ttizta ot va o‘nta chavandoz
- Yigirma beshta ot va yettita chavandoz
To‘g‘ri javob: Yigirmata ot va beshta chavandoz. Joning ixtiyorida yigirmata ot va beshta yaxshi chavandoz bor edi.
Ov uchun tayin etilgan kuni kovboy Jo aravada qaysi joyga yo‘l oldi?
- Alamozo kechuviga
- Karlos tog‘lariga
- Jayron bulog‘iga
- Arribiga
To‘g‘ri javob: Jayron bulog‘iga. Jo aravada Jayron bulog‘iga yo‘l oldi.
Qora ayg‘ir janubga qochganda, qaysi joyda Joni yangi otlar kutib turardi?
- Jayron bulog‘ida
- Arribida
- Karlos tog‘lari etagida
- Alamozoda
To‘g‘ri javob: Arribida. Arribida yangi otlar tayyor edi va Jo yangi otga o‘tdi.
Ayg‘ir sakrab o‘tgan jardan o‘z otini sakratmoqchi bo‘lib, oti bilan yumalab ketgan yosh chavandoz kim?
- Yosh Kerington
- Kurka Iz
- Tom
- Yovvoyi Jo
To‘g‘ri javob: Yosh Kerington. Izidan quvgan yosh Kerington otini sakratmoqchi bo‘ldi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash