XotirAIAsqad Muxtor va «Chinor» romani (parcha)
Mavzular
Asqad Muxtor hayoti
XX asr o‘zbek she’riyati, nasri, tarjimachilik san’ati rivojida Asqad Muxtorning alohida xizmatlari bor. Adib 1920-yilning 23-dekabrida Farg‘ona shahrida tug‘ilgan. Jahon adabiyotining eng sara namunalarini puxta o‘rgangan, badiiy ijodga juda jiddiy faoliyat turi sifatida qaragan bu adib o‘zidan boy va ibratli adabiy meros qoldirdi.
O‘tgan asrning 50-yillaridan boshlab Asqad Muxtor o‘z ijodiy imkoniyatlarini prozaik janrlarda ham sinab ko‘rishga kirishdi. Dastlabki kichik hikoyalardan so‘ng, birin-ketin qissalari va yirik romanlari yaratilib chop etildi.
Qissa, roman va to‘plamlar
- Qissalari: «Daryolar tutashgan joyda», «Qoraqalpoq qissasi», «Buxoroning jinko‘chalari», «Bo‘ronlarda bordek halovat», «Jar yoqasidagi chaqmoq», «Kumush tola».
- Yirik romanlari: «Opasingillar», «Tug‘ilish», «Davr mening taqdirimda», «Chinor», «Amu».
«Chinor»ning o‘ziga xosligi
Asqad Muxtor romanlari ichida, ayniqsa, «Chinor» asari muallifga katta shuhrat keltirgan. Bu asar o‘ziga qadar yaratilgan o‘zbek romanlaridan bir necha jihatlari bilan ajralib turadi.
Avvalo, romanning kompozitsion tuzilishi — asar voqea-hodisalarining o‘zaro shaklan joylashuvi boshqa asarlardan keskin farq qiladi. Unda go‘yo bir-biri bilan bog‘lanmaydigan qator hikoyalar, rivoyatlar, hatto qissalar aralash tartibda kelaveradi.
Masalan, roman yaratilgan davr (o‘tgan asrning 60-yillari) hodisalari hikoya qilib borilib, birdaniga asarning boshida yuz bergan fojialar tafsilotiga o‘rin beriladi.
Ochil bobo va shajara
Romanga jalb etilgan barcha katta-kichik insoniy taqdirlar asar markazida turuvchi obraz — 93 yoshli Ochil bobo taqdiriga borib bog‘lanadi.
Romanning boshida butun yurtga tarqab ketgan uzoq-yaqin qarindoshlaridan xabar olgani otlangan Ochil boboga qo‘shilishib muallif (demak, o‘quvchi ham!) olis safarga chiqadi. Bu taqdirlar bir-birlari bilan Ochil bobo orqali bog‘lanib, yagona shajarani — azim Chinorni vujudga keltiradi.
Adib qahramonlar taqdiriga behuda aralashish, ularni «to‘g‘ri yo‘lga solib yuborish»dan o‘zini tiyadi. Ortiqcha hayajon, chuchmal emotsionallik Asqad Muxtor uslubiga mutlaqo yot. Hozirgi paytda o‘zbek adabiyotshunosligida ko‘p tilga olinayotgan «shafqatsiz realizm» ko‘rinishlarini Asqad Muxtor o‘tgan asrning 60-yillaridayoq romanchiligimizga olib kirgan.
Parcha: Bektemir haqida Akbarali
Qissa: Bektemirning kelishi
Mehnat! Mehnat! Mehnat! Boshqa narsa kerak emas.— Bektemir, Asqad Muxtorning «Chinor» romanidan parcha
Konda fojia
Bilimingizni sinang
O‘zbek adibi Asqad Muxtor qaysi yilning 23-dekabrida tug‘ilgan?
- 1920-yil
- 1923-yil
- 1918-yil
- 1925-yil
To‘g‘ri javob: 1920-yil. Asqad Muxtor 1920-yil 23-dekabrda tug‘ilgan.
Asqad Muxtor qaysi yillarda yashagan?
- 1920—1990
- 1918—1993
- 1920—1997
- 1923—1997
To‘g‘ri javob: 1920—1997. Adib 1920—1997-yillarda yashagan.
Asqad Muxtor o‘z ijodiy imkoniyatlarini prozaik janrlarda ham qaysi yillardan boshlab sinab ko‘ra boshladi?
- O‘tgan asrning 40-yillaridan
- O‘tgan asrning 50-yillaridan
- O‘tgan asrning 30-yillaridan
- O‘tgan asrning 70-yillaridan
To‘g‘ri javob: O‘tgan asrning 50-yillaridan. Proza sinovi o‘tgan asrning 50-yillaridan boshlangan.
«Daryolar tutashgan joyda» qissasi kimning qalamiga mansub?
- Oybek
- Said Ahmad
- Asqad Muxtor
- Pirimqul Qodirov
To‘g‘ri javob: Asqad Muxtor. Qissa Asqad Muxtorniki.
Asqad Muxtorning «Qoraqalpoq qissasi» asari qaysi nasriy janrga mansub?
- Roman
- Hikoya
- Doston
- Qissa
To‘g‘ri javob: Qissa. «Qoraqalpoq qissasi» — qissa.
Quyidagi asarlardan qaysi biri Asqad Muxtorning qissasi hisoblanadi?
- «Tug‘ilish»
- «Amu»
- «Jar yoqasidagi chaqmoq»
- «Opasingillar»
To‘g‘ri javob: «Jar yoqasidagi chaqmoq». Qolgan uchtasi — yirik romanlar.
Asqad Muxtor asarlarini janriga moslang: 1) «Opasingillar»; 2) «Qoraqalpoq qissasi»; 3) «Dunyo bolalari». a) qissa; b) yirik roman; c) bolalarga bag‘ishlangan hikoyalar to‘plami.
- 1-a, 2-b, 3-c
- 1-b, 2-c, 3-a
- 1-b, 2-a, 3-c
- 1-c, 2-a, 3-b
To‘g‘ri javob: 1-b, 2-a, 3-c. «Opasingillar» — roman, «Qoraqalpoq qissasi» — qissa, «Dunyo bolalari» — bolalar hikoyalari.
Muallifga katta shuhrat keltirgan «Chinor» romani qaysi adibning asari?
- Said Ahmad
- X. To‘xtaboyev
- H. G‘ulom
- Asqad Muxtor
To‘g‘ri javob: Asqad Muxtor. «Chinor» Asqad Muxtorga shuhrat keltirgan.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash