XotirAI logotipiXotirAI
📖 8-sinf · Adabiyot · 247–257-b.

Ozod Sharafiddinov va «O‘lsam, ayrilmasman quchoqlaringdan» maqolasi

Mavzular

Tug‘ilishi va ta’limi

Ozod Sharafiddinov 1929-yilning 1-martida Qo‘qon shahri yaqinidagi Oxunqaynar qishlog‘ida tavallud topdi. U Toshkent shahrida o‘rta maktabni tugallab, O‘rta Osiyo davlat universiteti (hozirgi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti)ga o‘qishga kiradi va 1951-yilda uni muvaffaqiyatli yakunlaydi. Oradan uch yil o‘tar-o‘tmas, Moskvada nomzodlik dissertatsiyasini ham himoya qiladi.

O.Sharafiddinov mehnat faoliyatining asosiy qismi o‘zi o‘qigan universitetda kechdi. U 1955—1995-yillar oralig‘ida, qariyb qirq yil mana shu ilm dargohida yoshlarga bilim va tarbiya berdi.

Jurnallar va kitoblar

Uning «Tafakkur» jurnali bosh muharriri o‘rinbosari, 1997-yildan to umrining oxiriga qadar «Jahon adabiyoti» jurnali bosh muharriri vazifalarida ishlagan kezlari ham nihoyatda barakali, sermahsul ijodiy yillar bo‘ldi.

Yosh olimning 1962-yilda chop etilgan «Zamon. Qalb. Poeziya» nomli dastlabki kitobiyoq o‘zbek adabiyotshunosligiga juda o‘ktam bir ovoz kirib kelayotganidan darak bergandi.

Cho‘lpon, Fitrat va mustaqillik davri

Ayniqsa, boshqalar nomini tilga olishga ham cho‘chigan Cho‘lpon, Fitrat singari ijodkorlar to‘g‘risida yozgan maqolalari, e’lon qilgan kitoblari umumomma orasida ham katta shovshuvlarga sabab bo‘lgandi. 1968-yili O. Sharafiddinov muharrirlik qilgan «Tirik satrlar» nomli to‘plam hamma yerdan yig‘ishtirib olingandi.

1991-yilda yurtimizning mustaqillikka erishgani Ozod Sharafiddinov hayoti va ijodiga yangi nafas baxsh etdi. Olim «Istiqlol fidoyilari», «Sardaftar sahifalari», «Ma’naviy kamolot yo‘llarida», «Dovondagi o‘ylar», «Ijodni anglash baxti» kitoblarida Fitrat, Cho‘lpon, Usmon Nosir, Abdulla Qahhor, Oybek, G‘afur G‘ulom, Maqsud Shayxzoda haqida yozdi.

Mukofotlari va vafoti

Ozod Sharafiddinov dunyo adabiyotining o‘nlab durdona asarlarini, yuzlab donishmandlarning ilmiy-falsafiy maqolalarini ona tilimizga mohirona tarjima qildi. Unga «Mehnat shuhrati» (1997), «Buyuk xizmatlari uchun» (1999) ordenlari va «O‘zbekiston Qahramoni» (2002) degan eng oliy unvon berildi.

Shafqatsiz o‘lim Ozod Sharafiddinovni 2005-yil 4-oktabr kuni hayotdan olib ketdi. Uning farzandlariga aytgan so‘nggi so‘zlari avlodlarga vasiyatdek yangrab qoldi.

Kitoblarimni asranglar, mening eng katta boyligim mana shu kitoblar edi...— Ozod Sharafiddinovning farzandlariga so‘nggi so‘zlari

Vatan nima? Maqola mazmuni

Qisqacha: Maqolada muallif Vatan tuyg‘usi nima ekanini o‘ylaydi: tug‘ilib o‘sgan uy, alla, buvining ertaklari, maktab ham Vatan timsolini yaratadi. Vatan tuyg‘usi insonning o‘zi bilan birga o‘sib-ulg‘ayadi. Muallif Vatan menga kerak, lekin menga Vatan ko‘proq kerak, deydi. Vatan Allohning buyuk tuhfasi, ajdodlar uni meros qoldirgan, uni sovuraverish kerak emas.
Vatan mensiz yashashi mumkin, lekin men Vatansiz yashayolmayman!— Ozod Sharafiddinov, «O‘lsam, ayrilmasman quchoqlaringdan»

Shiroq jasorati va kundalik fidokorlik

Qisqacha: Muallif ajdodimiz Shiroqni eslaydi: Shiroq oddiy cho‘pon bo‘lgan, yurtiga bostirib kelgan yovni sahroga olib borib adashtirishga qaror qilgan va u yerdan o‘zi ham qaytmasligini bilgan. Vatan muhabbati pokiza, beminnat bo‘lishi kerak, og‘izda emas, amalda ko‘rinishi lozim. Vatan o‘z farzandlaridan har soniyada jon fido qilishni talab qilmaydi, balki kundalik jasoratni talab qiladi.

Odam ota-onasini tanlay olmaganidek, Vatanni ham tanlay olmaydi. Alloh bizga O‘zbekiston deb atalgan yurtni Vatan qilib bergan ekan, o‘zimizni BAXTLI deb bilmog‘imiz kerak.

Vatanni sevmaganlar va g‘urur

Vatan muhabbatidan benasib odamlar, unga loqayd qaraydigan, hatto unga qo‘l ko‘tarishdan toymaydigan odamlar ma’naviy qashshoq, imonsiz, xudobexabar, baxtsiz odamlardir.

Bilimingizni sinang

Ozod Sharafiddinov qayerda tug‘ilgan?
  1. Marg‘ilon shahri yaqinidagi Yordon qishlog‘ida
  2. Qo‘qon shahri yaqinidagi Oxunqaynar qishlog‘ida
  3. Namangan shahri yaqinidagi Kosonsoy qishlog‘ida
  4. Toshkent shahridagi Chilonzor mahallasida

To‘g‘ri javob: Qo‘qon shahri yaqinidagi Oxunqaynar qishlog‘ida. U Qo‘qon shahri yaqinidagi Oxunqaynar qishlog‘ida tavallud topgan.

Ozod Sharafiddinov O‘rta Osiyo davlat universitetini qaysi yili muvaffaqiyatli tamomlagan?
  1. 1949-yil
  2. 1954-yil
  3. 1951-yil
  4. 1955-yil

To‘g‘ri javob: 1951-yil. U universitetni 1951-yilda muvaffaqiyatli yakunlagan.

Ozod Sharafiddinov nomzodlik dissertatsiyasini qaysi shaharda himoya qilgan?
  1. Leningradda
  2. Moskvada
  3. Toshkentda
  4. Samarqandda

To‘g‘ri javob: Moskvada. Olim nomzodlik dissertatsiyasini Moskvada himoya qilgan.

Ozod Sharafiddinov o‘zi o‘qigan universitetda qaysi yillar oralig‘ida yoshlarga bilim va tarbiya bergan?
  1. 1962—2002
  2. 1955—1995
  3. 1951—1991
  4. 1957—1997

To‘g‘ri javob: 1955—1995. U qariyb qirq yil, 1955—1995-yillarda universitetda ishlagan.

«Yalovbardorlar» kitobi qaysi adabiyotshunos olimning qalamiga mansub?
  1. Oybek
  2. Fitrat
  3. Ozod Sharafiddinov
  4. Cho‘lpon

To‘g‘ri javob: Ozod Sharafiddinov. «Yalovbardorlar» Ozod Sharafiddinovning kitoblaridan biri.

Quyidagi kitoblardan qaysi biri Ozod Sharafiddinovning qalamiga mansub?
  1. «Hayot va ijod saboqlari»
  2. «Zamon va talant»
  3. «Go‘zallik izlab»
  4. «Adabiyot — qalb ko‘zgusi»

To‘g‘ri javob: «Go‘zallik izlab». «Go‘zallik izlab» Ozod Sharafiddinovning kitoblaridan biri.

1968-yili Ozod Sharafiddinov muharrirligida chop etilib, keyin hamma yerdan yig‘ishtirib olingan to‘plam qaysi?
  1. «Dovondagi o‘ylar»
  2. «Yalovbardorlar»
  3. «Sardaftar sahifalari»
  4. «Tirik satrlar»

To‘g‘ri javob: «Tirik satrlar». 1968-yildagi «Tirik satrlar» to‘plami hamma yerdan yig‘ishtirib olingan.

Ozod Sharafiddinovning qaysi ikki ijodkor haqida yozgan maqola va kitoblari umumomma orasida ham katta shov-shuvlarga sabab bo‘lgan?
  1. Cho‘lpon va Fitrat
  2. Abdulla Qahhor va Maqsud Shayxzoda
  3. Oybek va G‘afur G‘ulom
  4. Usmon Nosir va Oybek

To‘g‘ri javob: Cho‘lpon va Fitrat. Cho‘lpon va Fitrat haqidagi maqola va kitoblar katta shov-shuvga sabab bo‘lgan.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiAsqad Muxtor «Chinor» romani: Akbarali obrazi tahliliKeyingi →To‘ra Sulaymon hayoti va she’rlari