XotirAITo‘ra Sulaymon hayoti va she’rlari
Mavzular
To‘ra Sulaymon: tug‘ilishi va bolaligi
O‘zbekiston xalq shoiri, o‘z ijodi bilan o‘zbek she’riyatiga qadim xalqona ohanglarni qaytarishga uringan iste’dodli adib To‘ra Sulaymon 1934- yilning 15- fevralida Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi Aldashmon qishlog‘ida tavallud topdi.
Uning otasini ham «xususiy mulk egasi», «mushtumzo‘r» sifatida quloq qiladilar. Oilaning butun tirikchilik tashvishi bechora onaning zimmasiga tushadi.
1939- yilda uning otasi qamoqdan qaytadi va oilasini Sirdaryoga ko‘chirib ketadi. To‘ra Sulaymon shu yerdagi qishloq maktabida o‘qiydi.
O‘qish va o‘qituvchilik yillari
O‘qishni bitirib, bir necha yillar davomida qishloq maktablarida turli fanlardan dars beradi.
O‘zi qiziqqan badiiy ijodga umrini bag‘ishlash istagi uni Toshkent davlat universiteti (hozirgi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti)ning filologiya fakulteti sirtqi bo‘limida o‘qishga undaydi.
O‘qishni bitirib, Guliston tumanidagi maktablarda ona tili va adabiyotidan bolalarga saboq beradi.
Dastlabki kitoblari va asarlari
1962- yilda uning birinchi kitobi «Istar ko‘ngil» nomi bilan bosmadan chiqadi. Shundan so‘ng, uning «Qorasoch» dostoni, «Men qayga borar bo‘lsam» she’riy to‘plamlari nashr etiladi.
- «Jahongashta» dostoni
- «Hamqishloqlarim» (maqolalar to‘plami)
- «Alhazar» (satirik va yumoristik asarlar to‘plami)
Shoir ijodi o‘ndan ortiq kitoblarga jo bo‘lgan.
Mustaqillik yillari, unvon va vafot
«Xarsang», «Jahonnoma», «Gul bir yon, chaman bir yon», «Yov qochdi» singari kitoblari adabiy jamoatchilik tomonidan iliq kutib olindi. To‘ra Sulaymonning qator she’rlari o‘zbek xonandalari tomonidan qo‘shiq qilib kuylanib, millionlab odamlarning ko‘ngliga kirib bordi.
1999- yilda To‘ra Sulaymonga «O‘zbekiston xalq shoiri» degan yuksak unvon berildi.
2005- yilda ajoyib shoir va samimiy inson — To‘ra Sulaymon 71 yoshida dunyodan ko‘z yumdi.
«Iltijo» she’ri mazmuni
Bahor kelsa boshlanar bog‘da bulbul xonishi, / Sa’va, qumri nag‘masi, suralay! tovlanishi.— To‘ra Sulaymon, «Iltijo»
Bahor, ketma mening bog‘imdan.— To‘ra Sulaymon, «Iltijo» (takroriy misra)
To‘ra Sulaymonning «Iltijo» she’ri, chetdan qaraganda, yil fasllaridan biri — go‘zal bahorga bag‘ishlangan. Biroq ikkinchi banddan shoirning bahorga iltijosi tobora kengroq ko‘lam, borgan sari chuqurroq mazmun kasb eta boshlaydi. Endi bahor bir fasl nomigina emas, balki tansiq tuyg‘ular mujassami, ezgulikning ramzi bo‘lib gavdalanadi.
Bu sahro — beminnat makon qidirib, sargardon kezgan vatangado kimsalarning, tog‘-u toshlar — qilmishi qing‘ir zotlarning ramziy ifodasi.
«Iltijo» tahlili: fasllar va qabr
Bunday ellarda qishning qirovli kunlarida ham qor ostida «shivirlar bahor» (Oybek). Yurtida va yuragida bahor kezib yurgan shoir uchun ham «ko‘klamning har nafasi umrga arzigulik!»
Uning ona diyorida kezayotgan bahor esa ko‘hna qabr boshlarini ham yam-yashil giyoh bilan qoplaydi. Maysalarga qo‘ngan shudring — shudring emas, balki armonli umr egalarining ko‘zyoshlaridir.
Bog‘siz, bog‘bonsiz yerda ne ham qilsin ezgulik...— To‘ra Sulaymon, «Iltijo»
Bahorsiz ham diyorsiz el ichra benazarman?— To‘ra Sulaymon, «Iltijo» so‘nggi bandi
«Armon» she’ri tahlili
El-yurt baxtini kuylash menga yarashmas bo‘lsa, / Ko‘nglimda armon yotar / Cho‘kib qolgan nor misol.— To‘ra Sulaymon, «Armon»
To‘ra Sulaymonning lirik qahramoni baxt tushunchasiga juda jiddiy talab bilan yondashadi. Uning ko‘nglini hayotning mayda-chuyda hoy-u havaslari, o‘tkinchi manfaatlari armonga to‘ldirolmaydi.
Shoir, odam bolasi ikki dunyo orasida muallaq qolmaslikni istasa, Yerga — o‘zi singari odamlarga va Osmonga — o‘zini yaratgan qudratga suyanmog‘i lozimligini birgina misrada ifoda etadi.
- Nor — tuya; Terskay — quyosh nuri tushmaydigan joy.
«Tavallo» she’ri
Bir mushtipar Onam yig‘laydir, / Qolganlari yolg‘on yig‘laydir.— To‘ra Sulaymon, «Tavallo»
Darig‘ tutmay mehring, Ilohim, / Yig‘latmagin mushfiq Onamni, / Volidayi muhtaramamni.— To‘ra Sulaymon, «Tavallo» so‘nggi band
«Gul bir yon, chaman bir yon»
Chaman ichinda bir gul, gul bir yon, chaman bir yon, / Sarv-u sanobarmidir — soch bir yon, suman bir yon.— To‘ra Sulaymon, «Gul bir yon, chaman bir yon»
Go‘ro‘g‘li sulton bir yon, To‘ra Sulaymon bir yon.— To‘ra Sulaymon, «Gul bir yon, chaman bir yon» so‘nggi misra
- Olqov — maqtov, rahmat ma’nosida; Andalib — bulbul.
Bilimingizni sinang
O‘zbekiston xalq shoiri To‘ra Sulaymon qachon tavallud topgan?
- 1936-yil 15-mart
- 1934-yil 5-fevral
- 1932-yil 15-fevral
- 1934-yil 15-fevral
To‘g‘ri javob: 1934-yil 15-fevral. To‘ra Sulaymon 1934-yilning 15-fevralida tug‘ilgan.
Shoir To‘ra Sulaymon qaysi qishloqda tug‘ilgan?
- Samarqand viloyati Nurobod tumanidagi Qo‘shrabot qishlog‘ida
- Jizzax viloyati Zomin tumanidagi Sharq qishlog‘ida
- Sirdaryo viloyati Mirzaobod tumanidagi Boyovut qishlog‘ida
- Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi Aldashmon qishlog‘ida
To‘g‘ri javob: Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi Aldashmon qishlog‘ida. U Jizzax viloyati Baxmal tumanidagi Aldashmon qishlog‘ida tug‘ilgan.
To‘ra Sulaymon qaysi yili va necha yoshida dunyodan ko‘z yumgan?
- 2005-yilda, 71 yoshida
- 2007-yilda, 73 yoshida
- 2003-yilda, 69 yoshida
- 2005-yilda, 75 yoshida
To‘g‘ri javob: 2005-yilda, 71 yoshida. Shoir 2005-yilda 71 yoshida vafot etgan.
To‘ra Sulaymonga «O‘zbekiston xalq shoiri» unvoni qaysi yili berilgan?
- 1991-yil
- 1994-yil
- 2005-yil
- 1999-yil
To‘g‘ri javob: 1999-yil. Unvon 1999-yilda berilgan.
To‘ra Sulaymonning otasini qanday sifatlar bilan «quloq» qilishgan?
- «Xususiy mulk egasi», «mushtumzo‘r»
- «Boy-badavlat», «savdogar»
- «Xalq dushmani», «josus»
- «Yer egasi», «amaldor»
To‘g‘ri javob: «Xususiy mulk egasi», «mushtumzo‘r». Otasi «xususiy mulk egasi», «mushtumzo‘r» sifatida quloq qilingan.
To‘ra Sulaymonning otasi qaysi yili qamoqdan qaytgan?
- 1945-yilda
- 1939-yilda
- 1941-yilda
- 1937-yilda
To‘g‘ri javob: 1939-yilda. Otasi 1939-yilda qamoqdan qaytgan.
1939-yilda qamoqdan qaytgan otasi To‘ra Sulaymonning oilasini qaysi hududga ko‘chirib ketgan?
- Sirdaryoga
- Farg‘onaga
- Surxondaryoga
- Xorazmga
To‘g‘ri javob: Sirdaryoga. Otasi oilasini Sirdaryoga ko‘chirib ketgan.
To‘ra Sulaymon Toshkent davlat universitetining qaysi fakulteti qaysi bo‘limida o‘qigan?
- Filologiya fakultetining kunduzgi bo‘limida
- Jurnalistika fakultetining sirtqi bo‘limida
- Filologiya fakultetining sirtqi bo‘limida
- Tarix fakultetining sirtqi bo‘limida
To‘g‘ri javob: Filologiya fakultetining sirtqi bo‘limida. U universitetning filologiya fakulteti sirtqi bo‘limida o‘qigan.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash