XotirAI«O‘tkan kunlar»: Dushanba kechasi Otabek va Homid
Mavzular
Homid rejasi va Mutalga qarz
Qisqacha: Homid Sodiq va Mutal polvonni qo‘rquvdan chiqarmoqchi bo‘ladi. Sodiq Otabek hiyla qilib ketgan bo‘lsa ham, Salim sharbatdorga borib Komilbek qotili Mirzakarim akaning toshkandlik kuyavi deyishni aytadi. Homid Sodiqni uylantirganini eslatadi, Mutal polvonga tanga beradi, Mutal unga sodiqligini aytadi.
- Mutal polvon – sarxush, tilga duduqlanadigan, Homid chaqirgan kuchli jinoyatchi.
Otabek zanbil ostida
Qisqacha: Homid dasturxon yig‘ishtirilgach, eshik zanjirini tekshirtiradi. Otabek yo‘lakda qolib, usta Alim devoriga suyalgan zanbil ostiga kirib yashirinadi. Jannat opa uni payqamay, moshak qushlarga qarab qaytadi va uyga kiradi. Otabek yana daricha yoniga qaytadi.
- Jannat opa – Sodiqning onasi, Homidning yordamchisi, eshikni zanjirlaydi.
Dushanba kechasiga reja
Qisqacha: Homid va sheriklari qutidorning qizini dushanba kechasi olib chiqishni rejalaydilar. Olib chiqilgach qishloqqa yuborish, darbozabonni qo‘lga olish kerak. Mutal Hotam to‘raning o‘g‘lini Jonkeldi uchun xanjar bilan olib chiqqan eski ishini maqtanib hikoya qiladi.
- Hotam to‘ra – Mutal hikoyasidagi kishi; Mutal uning o‘g‘lini xanjar bilan qo‘rqitib olib chiqqan.
Maydon va tomni teshish rejasi
Qisqacha: Homid darbozadan kirishni istamaydi, chunki mirshablar yuradi. Jannat opa uyning orqasi Malikboyning maydoni ekanini, tomi baland ekanini aytadi. Mutal uyning tegini teshib kirishni taklif qiladi va ertadan kovlay boshlashni aytadi. Majlis tugagach, Otabek xaroba uy orqali eshikdan chiqib ketadi.
- Malikboy – maydon egasi; qutidorning uyi orqasidagi maydon unga tegishli.
Otabekning qaytish sababi
Qisqacha: Muallif Otabek Sodiq ta’qibini sezib, ikkinchi bekatdan yo‘lni chalg‘itib Toshloq darbozasi orqali Marg‘ilonga qaytganini aytadi. Komilbek o‘ldirilgan kunda qolsa, Homid unga tuhmat qilishi mumkin edi. U Marg‘ilonda yashirincha turib, Homid rejasini o‘rganishga qaror qiladi va saroyga joylashadi. U uch dushman bilan kurashishni o‘ylab, yollash, hukumat va qutidorni xabardor qilishdan voz kechadi.
Shirin o‘lim,— Otabek, saroyga kirar ekan, dushanba kechasi o‘limni o‘ylab
15. Dushanba kechasi: maydonda
Qisqacha: Shom bilan xufton orasida Otabek tor ko‘chadan Malikboy maydoniga devor buzug‘idan o‘tadi. Maydon loy, chuqur jo‘yaklar bilan. U Kumushning uyi orqasi kesilgan devorga qarab vidolashadi, so‘ng o‘n besh qadam narida zovurga yashirinadi.
- Kumush (Kumushbibi) – Otabekning sevgilisi, tegi kesilgan uyda uxlab yotibdi.
Mutal va Sodiq o‘ldirildi
Qisqacha: Tun yarmida Sodiq va Mutal maydonga kirib kesilgan uy yoniga keladi. Sodiq eshik yoniga ketgach, Otabek Mutalni bo‘g‘ib xanjar uradi va o‘ldirib loyxonaga sudraydi. Hushtakka javob berib teshikka kirib o‘tiradi; Sodiq engashganda Otabek uni ham xanjar bilan o‘ldiradi, o‘zi yengil yaralanadi.
Homid akangga juda ham mehribon ekansan,— Otabek, Sodiqni bosib turib
Homid bilan oxirgi hisob
Qisqacha: Homid kelganda Otabek uning xanjarlik qo‘lini ushlab, Kumush uchun kurash haqida gapiradi: dor ostiga olib borish, soxta taloqnoma, Komilbekning o‘ldirilishi. Homid o‘zini haq deydi, qo‘lini bo‘shatadi. Otabek uning qornini yorib o‘ldiradi. Homid xanjar otadi, xanjar Otabekning yoniga tushadi. Otabek maydondan chiqib ketadi.
Haqli edim!— Homid, o‘lim oldidan, Otabek 'haqli edingmi?' deb so‘raganda
16. O‘zni tanitish
Qisqacha: Ertasi kuni Marg‘ilon voqeaga hayron bo‘ladi. Otabek qo‘lini doka bilan o‘rab olgan, Homidning xanjari uning bosh barmog‘ini kesgan. Yo‘lda Rahmatni uchratadi; Rahmat Homidning tog‘a ekanini, yarador ekanini aytadi. Usta Alimnikida Otabek Toshkandga ketmaganini aytadi va Alim uni Homid, Sodiq, Mutalni Mirzakarim akaning havlisi orqasida o‘ldirgan deb taxmin qiladi. Otabek o‘zini tanitadi: Yusufbek hojining o‘g‘li, Mirzakarim akaning kuyavi.
- Rahmat – mulla Rahmat, Homidning jiyani; otasi bultur vafot etgan.
Bilimingizni sinang
Sodiq Homidni tinchlantirmoqchi bo‘lib, Otabekning Toshkandga ketishi haqida nima degan?
- Toshkandga ketishi ko‘z bo‘yash bo‘lishidan qo‘rqmasligini
- Toshkandga ketishida Mutalning ham ishi borligini
- Toshkandga ketishini yaxshi bilmasligini
- Toshkandga ketishidan xafa ekanini
To‘g‘ri javob: Toshkandga ketishi ko‘z bo‘yash bo‘lishidan qo‘rqmasligini. Sodiq Otabekning Toshkand ketishi ko‘z bo‘yash bo‘lishidan qo‘rqmasligini aytgan.
Homid sheriklarni qo‘rquvdan chiqarmoqchi bo‘lib, Sodiqqa nimani eslatgan?
- Unga ot sovg‘a qilganini
- Uning qarzini to‘lab bergani
- Uni uylantirib qo‘ygan ekanini
- Uni qamoqdan qutqarib chiqqanini
To‘g‘ri javob: Uni uylantirib qo‘ygan ekanini. Homid Sodiqni uylantirib qo‘ygani va sheriklarga yaxshilik qilishini eslatgan.
Otabek yo‘lakda qolib, Jannat opadan yashirinish uchun usta Alim devoriga suyalgan qaysi buyum ostiga kirgan?
- Tog‘ora
- Aravacha
- Zanbil
- Kigiz
To‘g‘ri javob: Zanbil. Otabek devorga suyalgan zanbil ostiga kirib yashirinadi.
Homid va sheriklari qutidorning qizini olib chiqishni qaysi kun kechasiga belgilagan?
- Dushanba kuni kechasiga
- Juma kuni kechasiga
- Chorshanba kuni kechasiga
- Yakshanba kuni kechasiga
To‘g‘ri javob: Dushanba kuni kechasiga. Olib chiqish dushanba kuni kechasiga belgilangan.
Qutidor uyining darbozasidan kirib bo‘lmasa, Mutal polvon nima qilishni taklif etgan?
- Darbozabonga pora berishni
- Tomidan oshib tushishni
- Xaroba uydan o‘tishni
- Tun yarmini kutib, darbozani sindirishni
To‘g‘ri javob: Tomidan oshib tushishni. Mutal darbozadan kirib bo‘lmasa, tomidan oshib tushishni taklif qilgan.
Mutal maqtanib hikoya qilgan eski ishida Jonkeldi uchun kimning o‘g‘lini olib chiqqan?
- Hotam to‘raning
- Mirzakarim akaning
- Malikboyning
- Usta Alimning
To‘g‘ri javob: Hotam to‘raning. Mutal Jonkeldi uchun Hotam to‘raning o‘g‘lini olib chiqqan.
Qutidor uyi orqasidagi maydon kimning maydoni ekanini Jannat opa aytgan?
- Jonkeldiboyniki
- Usta Alimniki
- Malikboyniki
- Hotam to‘ranikidir
To‘g‘ri javob: Malikboyniki. Qutidor uyining orqasidagi maydon Malikboyning maydoni edi.
Homidning ta’limotiga ko‘ra Sodiq Otabekni qaysi darvozadan chiqarib, karvonlarga qo‘shilguncha kuzatgan?
- Qo‘qon darvozasidan
- Xo‘jand darvozasidan
- Toshloq darvozasidan
- Samarqand darvozasidan
To‘g‘ri javob: Qo‘qon darvozasidan. Sodiq Otabekni Qo‘qon darvozasidan chiqarib, karvonlarga qo‘shilguncha ta’qib qilgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash