XotirAI«Kecha va kunduz»: Kundoshlar ittifoqi va mingboshi Akbarali
Mavzular
Xadichaxon dardi, kundoshlar kelishuvi
Qisqacha: Xadichaxon kundoshi Poshshaxonga o'z tarixini aytadi: eri amaldor bo'lgach o'zgarib, qishlog'ini tashlab ko'chgan, katta hovli sotib olgan va uni Poshshaxonga uylantirgan. Poshshaxon o'zi zo'rlab keltirilganini aytadi. Ikkovi Sultonxondan alam olish uchun birlashishga kelishadi: ikkalasi bir bo'lsa, Sultonni «tuzlaydilar», davlatni o'rtada bo'lishadilar.
- Xadichaxon – mingboshining katta xotini, Fazilatning onasi; o'z dardini kundoshiga ochadi.
- Poshshaxon – mingboshining o'rtanchi xotini; Sultonxonga qarshi kundoshi bilan ittifoq tuzishga shay.
Qars ikki qo' ldan chiqar ekan! Ikkalamiz bir— Poshshaxon kundoshiga birlik taklif qilar ekan
Zebixonni chaqirish rejasi
Qisqacha: Poshshaxon Enaxonning shaharlik mehmoni, ashulachi Zebixonni mingboshiga ko'rsatishni taklif qiladi; Xadichaxon bu fikrni ma'qullaydi. Poshshaxon eshik-derazalarni tekshirib qaytadi. Tashqarida yotgan Fazilat kirib, Zebixonning ovozini maqtaydi; ikki kundosh bir-biriga qarab kulib qo'yadi. Fazilat Sultonxon ayam mehmonlarni chaqirdi, deydi, kundoshlar ko'z bilan bir-birini qutlaydi.
- Fazilat – Xadichaxonning qizi, mingboshining farzandi; ertalab uyga kirib Zebixon haqida gapiradi.
- Zebixon – Enaxonning shaharlik mehmoni, ashulachi qiz.
Sultonxonning onasi kasal
Qisqacha: Enaxonning onasi Zebinisaning yaxshi qiz ekanini aytadi. Kechqurun Umrinisabibi Enaxonga Sultonxonni onasi og'irlashgani uchun otliq odam olib ketganini, ertangi mehmondorchilik bo'lmasligini xabar qiladi. Enaxon xafa bo'ladi, kelinbibisi bilan maslahat qiladi. Ertalab Enaxonning onasi bu xabarni hammaga ochib qo'yadi.
- Umrinisabibi – Sultonxon yuborgan xizmatchi ayol, xabarni Enaxonga yetkazadi.
- Saltanat – Enaxonning mehmoni; aravani qo'shtirib jo'nashni taklif qiladi.
Fazilat mehmonlarni chaqiradi
Qisqacha: Erta bilan mehmonlar Sultonxon ketganini bilishadi. Saltanat jo'nashni taklif qiladi, Zebi uni qaytaradi. Shu payt Fazilat kelib, Sultonxon ketgani uchun Poshshaxon va onasi mehmonlarni o'zlari bugun kechqurun chaqirishini aytadi. Enaxonning ko'ngli yana o'ngga tushadi.
Akbarali mingboshi portreti
Qisqacha: Muallif mingboshi Akbarali qiyofasini tasvirlaydi: kumush kamar, qilich, zarbof chopon kiymasa amaldorga o'xshamaydi; soqol-mo'ylovi siyrak. Mo'ylovni to'g'rilashni usta To'xtash taklif qilgan, u rad etgan. Shahardagi to'ralar uni kuldirib, «osilganlar» deb pichinglashadi. U yolg'iz qolganda Miryoqubning xizmatlarini esga oladi.
- Akbarali mingboshi – qishloq amaldori, soddadil, davlatmand, siyrak soqol-mo'ylovli.
Miryoqub – «epaqa»
Qisqacha: Mingboshi avval ellikboshi bo'lgan; Ostanaqul boyning qovun sayilida Miryoqub bilan tanishgan, keyin mingboshi bo'lib, Miryoqub turgan qishloqdan hovli sotib olgan. Keksalar mingboshining davlatini «xudo bergan», deyishadi. Miryoqubni «epaqa» deb atashadi, uning salomi mingboshinikidan kam emas; u piyoda tez yuradi.
- Miryoqub – mingboshining sirdoshi va «epaqa» laqabli epchil odam, hamma ishga aralashadi.
Xudo bergan-da, xudo!— qishloq keksalari mingboshi davlati haqida
U aralashmagan ish epaqaga kelmaydi...— keksalar Miryoqubning laqabi haqida
Farzandsizlik va boylik boshqaruvi
Qisqacha: Mingboshining Fazilatdan boshqa farzandi yo'q, shuning uchun u yosh xotin olgan. Noyibning uyida ichkilik chog'ida rus bolasini erkalab, mast bo'lib yig'laydi. Mingboshining yer-suvi, puli Miryoqubning qo'lida; u qishloqdagi do'konlar va paxta zavodiga sherik deyiladi, mingboshini tergovlardan qutqaradi.
Bilimingizni sinang
Xadichaxon kundoshi Poshshaxonga mingboshi amaldor bo‘lgandan keyin uning o‘zgarishi haqida nima dedi?
- Savdo ishlariga berilib ketdi
- Amaldor bo‘lgach aynib ketdi
- Kamtarin va xokisor bo‘lib qoldi
- Xotinlariga mehribon bo‘lib qoldi
To‘g‘ri javob: Amaldor bo‘lgach aynib ketdi. Xadichaxon mingboshining amaldor bo‘lgach aynib ketganini aytdi.
Xadichaxon Fazilat tug‘ilgan paytlarda kimning o‘limini eslaydi?
- Eri ellikboshining
- Otasining
- Qaynonasining
- Onasining
To‘g‘ri javob: Onasining. Xadichaxon Fazilat tug‘ilgan paytlarda onasi vafot etganini eslaydi.
Poshshaxon kundoshiga birlik taklif qilar ekan, qaysi gapni aytadi?
- «Birlik bor joyda tirilik bor!»
- «Ikki ayol bir bo‘lsa, tog‘ni ag‘daradi!»
- «Qars ikki qo‘ldan chiqar ekan! Ikkalamiz bir bo‘lsak…»
- «Yolg‘iz otning changi chiqmas!»
To‘g‘ri javob: «Qars ikki qo‘ldan chiqar ekan! Ikkalamiz bir bo‘lsak…». Poshshaxon «Qars ikki qo‘ldan chiqar ekan! Ikkalamiz bir…» deb birlikka chaqirdi.
Poshshaxon ikkalasi birlashsa, Sultonxonni nima qilishlarini aytadi?
- Sultonni tuzlaydilar
- Sultonni uyidan haydaydilar
- Sultonni mingboshiga yomonlaydilar
- Sultonni onasinikiga jo‘natadilar
To‘g‘ri javob: Sultonni tuzlaydilar. Poshshaxon birlashsalar, Sultonni «tuzlashlarini» aytdi.
Xadichaxon mingboshiga yaxshi qiz topib berilsa, uning munosabati qanday bo‘lishini aytdi?
- Mingboshi faqat Sultonxon so‘zini ma’qullaydi
- Mingboshi endi nikohdan butunlay to‘xtaydi
- Soz qiz topib berishsa, mingboshi yo‘q demaydi
- Mingboshi yangi xotin olishdan butunlay voz kechadi
To‘g‘ri javob: Soz qiz topib berishsa, mingboshi yo‘q demaydi. Xadichaxon soz qiz topib berilsa, mingboshi yo‘q demasligini aytdi.
Xadichaxon rozi bo‘lgach, Poshshaxon kelishuvga astoydil rozi ekanini qanday bildirdi?
- Kundoshini uyidan kuzatib, xayrlashdi
- Irg‘ib turib, kundoshini o‘pib, qo‘lini yelkasiga tashladi
- Kundoshi oldiga tiz cho‘kib, kechirim so‘radi
- Kundoshiga qimmatbaho sovg‘a topshirdi
To‘g‘ri javob: Irg‘ib turib, kundoshini o‘pib, qo‘lini yelkasiga tashladi. Poshshaxon irg‘ib turdi va kundoshini o‘pib, qo‘lini yelkasiga tashladi.
Poshshaxon kundoshiga mingboshiga ko‘rsatishni taklif qilgan, Enaxonning shaharlik mehmoni ashulachi qiz kim?
- Zebixon
- Fazilat
- Umrinisabibi
- Saltanat
To‘g‘ri javob: Zebixon. Poshshaxon Enaxonning shaharlik mehmoni Zebixonni aytdi.
Fazilat Zebixonning ovozini qanday maqtadi?
- Ovozini eshitsangiz, mast bo‘lasiz
- Ovozini eshitsangiz, sevinib kulasiz
- Ovozini eshitsangiz, uxlab qolasiz
- Ovozini eshitsangiz, yig‘laysiz
To‘g‘ri javob: Ovozini eshitsangiz, mast bo‘lasiz. Zebixon haqida «ovozini eshitsangiz, mast bo‘lasiz» deb maqtandi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash