XotirAI«Me’mor»: Avliyo duosi, Ahmad Chalabiy va Badia qaroqchisi
Mavzular
Avliyoning duosi va bashorati
Qisqacha: G‘or oldida ziyoratchilar nazr qo‘yib, avliyo atrofiga o‘tirishdi va qo‘chqor shoxini o‘pishdi. Badia sopol kosaga kumush tanga tashlab, jangga ketgan akasi Nizomiddinni duo qilishni so‘radi. Avliyo Nizomiddin tez kunda kelishini va Badia yaxshi xonadonga kelin bo‘lib tushishini aytdi. Badia qizarib qoldi, Ma’suma beka xijolat bo‘ldi, Xudododbekka esa jon kirdi.
- Yalang‘och avliyo – soqovdek jim, qisqa javob qiladigan g‘ordagi keksa zot; Badia qiz ekanini payqadi.
Ovang tez kunda keladi— Yalang‘och avliyo, Badianing akasi Nizomiddin haqidagi savoliga
Qaytishda Zulfiqor hazili
Qisqacha: Xudododbek avliyoni ulug‘lab, amirzoda Ibrohim Sulton ham ziyorat qilishini aytdi. Zulfiqor avliyo Badianing sochlarini ko‘rib qolgan, Hirotda o‘g‘il bola libosida sayilga chiqish odat deb Badiani qutqardi. Zulfiqor qo‘chqor shoxi hazili bilan Xudododbekni chaqdi, hamma kuldi. Zulfiqor Badiaga posboni va sodiq iti ekanini aytdi.
Sayil bozori va sovg‘alar
Qisqacha: G‘ordan qaytib bozorga borishdi: ravoch, shakarpaz, somsapaz, holvachilar bor edi. Zavrak ravoch sotib olib ulashdi. Xudododbek Ma’suma bekaga shohi mato, Badiaga zar qadalgan ipak mato sovg‘a qildi. Ma’suma beka unga katcha sotib oldi, Badia esa Zulfiqor va Zavrakka ikki katcha olib berdi.
Yo. podsho bilan do‘st bo‘l, yo— Badia, Xudododbek mato sotib olgach
Ahmad Chalabiyning ishratxonasi
Qisqacha: XVIII bob. Korfarmo Ahmad Chalabiy Me’mor ravoch sayliga chiqqanini bilib, ikki qizil choponlini ularning ortidan yubordi. U Ibrohim Sultonga taqlid qilib, qosh qoraygach rofiziylarning ishratxonasiga bordi. Damashqlik Malak degan juvon unga may quyib berdi, lekin u ishrat qila olmadi. G‘ilay xo‘jayin haq talab qilib kaltakladi, tillo tangalar va xanjarini olib, haydab yubordi.
- Ahmad Chalabiy – korfarmo, Ibrohim Sultonga taqlid qiluvchi, ustodlardan pul uzib oladigan odam.
- Malak – Damashqdan ekanini aytgan yosh juvon, ishratxonadagi qiz.
Chalabiyning Me’mor oldidagi sharmandaligi
Qisqacha: Ahmad Chalabiy bir hafta uyda yotib, Me’mor oilasi ravoch sayilidan qaytganini eshitib, madrasa qurilishiga bordi. U betob bo‘lganini va amirzoda pulni kamroq berayotganini aytdi. Me’mor kulimsirab unga javob berdi. Chalabiy xotin so‘zini eshitib, gap shaharga tarqalganini o‘yladi, rangi o‘chib baqa bo‘lib qoldi.
Uloq maydonida Badiani qochirishdi
Qisqacha: XIX bob. Sayil avjiga mindi. Badia otasiga qarashga borish bahonasi bilan to‘rig‘iga minib, uloqqa tayyorlanayotgan chavandozlar sari ketdi. Zulfiqor Xudododbekka Buxoroda bunday odat yo‘qligini va o‘zi Hirotga Me’morning dong‘i bilan kelganini aytdi. Otliqlar orasida Badia birdan ko‘rinmay qoldi, to‘riq egasiz qoldi.
- Zulfiqor – buxorolik, Me’morning uslubi yoqqani uchun Hirotga kelgan shogird.
Zulfiqor qaroqchi ortidan quvadi
Qisqacha: Zulfiqor Badiani olib qochishdi deb to‘riqqa minib, tog‘ oralig‘iga qaroqchi ortidan chopdi. Yo‘lda Badianing telpagi tushib qolgan edi. U Badiasiz yashay olmasligini o‘ylab, Xudododbek uni sevmasligini fikr qildi. Soy chetida Badia qo‘lida xanjar bilan turgan, qizil choponli qaroqchi esa ag‘anab yotardi.
- Qaroqchi – qizil choponli, sallali davangir odam, Badiani otiga olib qochgan.
Qaytish va o‘pish
Qisqacha: Badia qaroqchini xanjar bilan o‘ldirganini, uni Ahmad Chalabiy yollaganini aytdi. Zulfiqor Badiani otga mindirdi. Yo‘lda ikkinchi otliq kelib, Badia qaroqchini o‘zi o‘ldirganini eshitdi va ketdi. Tog‘ orasida Badia Zulfiqorning ko‘ksiga bosh qo‘ydi, Zulfiqor uni o‘pdi. Badia voqeani yashirishni so‘radi va Zavrakka ot opqochdi dedi.
Og‘a, shu voqeani hech kimga bildirmaylik.— Badia, Zulfiqorga tog‘ oralig‘ida
Chodirga qaytish va Hirotga kelish
Qisqacha: Badia onasiga ot opqochdi dedi; Ma’suma beka Xudododbek «Badiani opqochishdi» degani uchun yuragi siqilgan edi. Xudododbek Badiani sog‘ ko‘rib hang‘u mang bo‘ldi. Me’mor Zulfiqordan haqiqatni eshitdi, Zulfiqor va Zavrak tun bo‘yi posbonlik qilishdi. Erta bilan shaharga qaytishdi. Bir oy o‘tgach, Amir Dovud barlos lashkari g‘alaba bilan Hirotga qaytdi, Nizomiddin sog‘ qaytdi, Hasanbekning o‘g‘li Shodmonbek shahid bo‘lgan edi.
- Usta Hasanbek – o‘g‘li Shodmonbek jangda shahid bo‘lgani uchun aza ochgan usta.
Bilimingizni sinang
Yalang‘och avliyoning o‘ziga xos belgisi qanday edi?
- Soqovdek jim bo‘lib, so‘ralsa qisqa javob qilardi
- Har kimga uzoq-uzoq duo o‘qirdi
- Doim baland ovozda va’z aytardi
- Ziyoratchilardan nazr olmasdi
To‘g‘ri javob: Soqovdek jim bo‘lib, so‘ralsa qisqa javob qilardi. Avliyo soqovga o‘xshab gapirmasdi.
Badia sopol kosaga kumush tanga tashlab, avliyodan kimni duo qilishni so‘radi?
- Betob otasi Me’morni
- Jangga ketgan akasi Nizomiddinni
- O‘zining kuyovi Xudododbekni
- Safarga chiqqan Zulfiqorni
To‘g‘ri javob: Jangga ketgan akasi Nizomiddinni. Badia akasi Nizomiddin uchun duo so‘radi.
Badia akasi Nizomiddin haqida so‘raganda, «Ovang tez kunda keladi» deb kim javob berdi?
- Ma’suma beka
- Zavrak Nishopuriy
- Yalang‘och avliyo
- Zulfiqor Shoshiy
To‘g‘ri javob: Yalang‘och avliyo. Bu javobni avliyo aytgan.
Yalang‘och avliyo Badiaga qanday kelajakni bashorat qildi?
- Qiyin hayot ko‘rib, erta qarishini
- Uzoq o‘lkaga ketib, ko‘p yo‘l yurishini
- Yaxshi xonadonga kelin bo‘lib tushishini va ko‘p yashashini
- Madrasada o‘qib, mashhur olim bo‘lishini
To‘g‘ri javob: Yaxshi xonadonga kelin bo‘lib tushishini va ko‘p yashashini. Avliyo Badia yaxshi xonadonga kelin bo‘lishini aytdi.
Avliyoning bashoratidan keyin kimga jon kirib, yer tagidan sekin Badiaga qarab qo‘ydi?
- Xudododbekka
- Ma’suma bekaga
- Zulfiqorga
- Zavrakka
To‘g‘ri javob: Xudododbekka. Bashoratdan so‘ng Xudododbekka jon kirdi.
Ma’suma beka g‘orda nimadan xijolat bo‘ldi?
- Xudododbekning sovg‘asidan
- Avliyoning sukutidan
- Zulfiqorning hazilidan
- Qizining sho‘xligidan
To‘g‘ri javob: Qizining sho‘xligidan. Beka qizining sho‘xligidan xijolat bo‘ldi.
Xudododbek avliyoni ulug‘lab, uni qaysi amirzoda ham ziyorat qilishini aytdi?
- Ibrohim Sulton
- Nizomiddin
- Amir Dovud barlos
- Ahmad Chalabiy
To‘g‘ri javob: Ibrohim Sulton. Xudododbek avliyoni Ibrohim Sulton ham ziyorat qilishini aytdi.
Zulfiqor avliyo nimani ko‘rib qolgan deb tushuntirdi?
- Badianing yuzidagi xolini
- Badianing qalpog‘i ostidan chiqib turgan sochlarini
- Badianing xanjarini
- Badianing bilaguzugini
To‘g‘ri javob: Badianing qalpog‘i ostidan chiqib turgan sochlarini. Zulfiqor avliyo Badianing sochini ko‘rgan, deb tushuntirdi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash