XotirAI«Yulduzli tunlar»: Mirzoning o'limi va Boburning Andijoni
Mavzular
Jar qulashi va Mirzoning halokati
Qisqacha: Kabutarxona tagini suv o'yib ketgani Mirzo va mulozimlarga ma'lum emas, faqat kabutarlar bezovta edi. Umarshayx mirzo chiniy kabutarni Marg'ilonga uchirmoqchi bo'lganda jar birdan o'piriladi. Kabutarxonaning narigi devori jar bilan birga o'ngirga qulaydi, Mirzo uch terak bo'yi pastga qulab ketadi. Chiniy kabutar qo'ldan chiqib osmonga uchadi.
Qorako'z begimning pushaymoni
Qisqacha: Qo'rchilar Mirzoni topib kavlab olgunicha u halok bo'lgan edi; jasadini arkda yuvib, yuzini oq shohi bilan yopishadi. Qorako'z begim Qutlug' Nigor xonimni quchoqlab, Mirzoni uyg'otganim sabab bo'ldi deb yig'laydi. U homilador ekanini va Mirzo o'g'il bo'lsin deb orzu qilganini aytadi.
- Qorako'z begim – Mirzoning yosh xotini, homilador, o'zini o'limga sababchi deb biladi.
Nigorning xati, Tanbalning xiyonati
Qisqacha: Qutlug' Nigor xonim Mirzoning o'limidagi sirli ma'noni sezadi va Boburdan xavotirga tushadi. U Qosim bekni chaqirtirib, Andijondagi onasi Eson Davlat begimga maktub yozadi. Shu orada Fotima Sulton topshirig'i bilan Ahmad Tanbal Andijonga yashirincha jo'naydi: Boburni chetlatib Jahongirni taxtga o'tqazsa, Fotima unga katta va'dalar bergan. Axsidan Qosim bek ham Andijonga ot choptiradi.
- Eson Davlat begim – Qutlug' Nigor xonimning onasi, Boburning buvisi.
Bobur chavandozlik mashqida
Qisqacha: Andijon chorbog'ida o'n ikki yoshli Bobur mirzo chavandozlik mashqlari o'tkazadi, bo'z otdan nishonga o'q uzadi. Boburning bek atkasi Mazidbek uning zarbini maqtaydi va Bobur nomi arabcha sher ma'nosini bildirishini aytadi. Mazidbek Andijon qo'rg'onini mudofaaga tayyorlash bilan band bo'lishini bildiradi.
- Mazidbek – Boburning bek atkasi, qora otliq.
Egardan-egarga sakrash
Qisqacha: Bobur ikkinchi mashq sifatida bo'z otdan navkarning jiyron qashqa otiga sakramoqchi bo'ladi; No'yon Ko'kaldosh uni qaytarmoqchi bo'ladi. Bobur egardan ikki qo'llab ushlab sakraydi, lekin navkarning oti hurkib, uni sudrab ketadi va sallasi uchadi. Bobur hovuz bo'yidagi shiyponga keladi, mulozimlar jazodan qo'rqadi, ammo u kulib, navkarga «Sizda ayb yo'q» deydi va katta onasi bilmasligini so'raydi.
- No'yon Ko'kaldosh – Boburning opasi bilan bir onani emgan o'n etti yoshli mulozimi.
Sizda ayb yo'q edi...— Bobur oti hurkkan navkarga
Navoiy surati va mudarris
Qisqacha: Bobur shariat darsiga boradi, lekin ko'ngli Navoiy suratida: Hirotda ta'lim olgan andijonlik me'mor Mulla Fazliddin unga Navoiyning surati nusxasini in'om qilgan edi. Mudarris suratni ko'rib, odam surati shariatda man etilganini aytadi va uni olmoqchi bo'ladi. Eson Davlat begim suratni olib, fiqh darsida surat o'rinsiz deydi, lekin Boburga qaytaradi va Navoiyni Andijonga taklif qilishni maslahat beradi.
Ehtiyot qilingiz, sizga orzuyimni topshirdim,— Bobur suratni buvisidan olib, kitob orasiga solayotib
O'lim xabari Andijonda
Qisqacha: Bobur kechga yaqin Farg'ona go'zalliklari haqida yozib o'tirganda, Eson Davlat begimning xonasidan yig'i eshitiladi. Axsidan o'lim xabarini olib kelgan Qosim bek sakson chaqirim yo'lni otda bosib kelgan edi. Qosim bek Boburga volidasi tayinlaganini: Andijon qo'rg'oniga borib, beklarni to'plashni aytadi. Bobur otasi bino qilgan joylarni ko'rib yig'laydi va qo'rg'on tomon yo'l oladi.
Sherim bek qarshisida
Qisqacha: Andijon qo'rg'oni oldida Boburning tog'oyi Sherim bek ularni to'xtatadi. U aloqachi kabutar qanoti ostidan xabar topganini aytadi. Sherim bek sodiq beklar Xo'jand, Isfara va Marg'ilonni yog'iyga topshirganini aytib, Boburni qo'rg'onga kiritmaslikka urinadi. Bobur tashna va qayg'uli holda qarshilik qilmaydi, Sherim bek uning otini orqaga buradi, Qosim bek esa qarshi chiqadi.
- Sherim bek – Boburning onasiga qarindosh tog'oyi, qisiq ko'zli mo'g'ultaxlit bek.
Bilimingizni sinang
Umarshayx mirzo kabutarxona tomida turganda birdan nima o‘piriladi?
- Axsi darvozasi
- kabutarxona tagidagi jar
- arkning tomi
- qal’a devori
To‘g‘ri javob: kabutarxona tagidagi jar. Tagidagi jar birdan o‘piriladi.
Umarshayx mirzo tom yog‘ochlari va jar tuproqlari bilan qancha balandlikka qulab ketdi?
- ikki devor bo‘yi
- besh terak bo‘yi
- bir minora bo‘yi
- uch terak bo‘yi
To‘g‘ri javob: uch terak bo‘yi. U uch terak bo‘yi pastga qulab ketgan.
Qorako‘z begim homilador ekanini bilgan Umarshayx mirzo qanday orzu qilgan edi?
- sog‘ tug‘ilsin
- egizak bo‘lsin
- o‘g‘il bo‘lsin
- qiz bo‘lsin
To‘g‘ri javob: o‘g‘il bo‘lsin. Mirzo o‘g‘il bo‘lsin deb orzu qilgan.
Ahmad Tanbal kimning topshirig‘i bilan Andijonga yashirincha jo‘naydi?
- Xonzoda begimning
- Fotima Sultonning
- Qutlug‘ Nigor xonimning
- Qorako‘z begimning
To‘g‘ri javob: Fotima Sultonning. Tanbal Fotima Sulton topshirig‘i bilan jo‘naydi.
Fotima Sulton Ahmad Tanbalga qaysi ish uchun marra uniki, deb va’da beradi?
- Mirzo jasadini yashirsa
- Xonzodani Andijonga olib ketsa
- Boburni chetlatib, Jahongirni taxtga chiqarsa
- Axsini yovga topshirsa
To‘g‘ri javob: Boburni chetlatib, Jahongirni taxtga chiqarsa. Boburni chetlatib, Jahongirni taxtga o‘tqazsa, marra uniki.
Jahongir mirzo podshoh bo‘lsa, Ahmad Tanbal nimani orzu qiladi?
- birinchi vazir bo‘lib, Xonzodani olishni
- Andijon hokimi bo‘lishni
- sarkarda bo‘lishni
- Hirotga elchi bo‘lishni
To‘g‘ri javob: birinchi vazir bo‘lib, Xonzodani olishni. U birinchi vazir bo‘lishni va Xonzoda begimni olishni orzu qiladi.
Andijon chorbog‘ida chavandozlik mashqlari o‘tkazgan o‘n ikki yoshli kim?
- Jahongir mirzo
- Bobur mirzo
- No‘yon Ko‘kaldosh
- Tohir
To‘g‘ri javob: Bobur mirzo. Mashqlarni Bobur mirzo o‘tkazadi.
Mazidbek Bobur ismining ma’nosi haqida nima deydi?
- turkiy sulton
- arabcha sher
- arabcha burgut
- forscha yo‘lbars
To‘g‘ri javob: arabcha sher. Mazidbek Bobur arabcha sher demakligini aytadi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash