XotirAI«Yulduzli tunlar»: Samarqand yurishi haqida bahs va Ahmad Tanbal o‘ljasi
Mavzular
Vaqoye’ va Sulton Ali maktubi
Qisqacha: Bobur Buratog‘dagi hujra ayvonida vodiy go‘zalligini tomosha qiladi va «Vaqoye’» xotira daftariga O‘sh haqida yozadi. Urush tugaganiga ikki yildan oshgan, vodiy osuda. Shu payt Qosimbek Buxorodan Sulton Ali mirzoning maktubi kelganini xabar qiladi.
- Sulton Ali mirzo – Buxorodan Boburni Samarqand yurishiga chorlagan hukmdor.
Oilaviy kengash, Samarqand orzusi
Qisqacha: Sulton Ali mirzo Boburni Samarqand yurishiga chorlaydi, Qosimbek bitim tuzilganini eslatadi. Bobur onasining rizoligini so‘raydi; Qutlug‘ Nigor xonim va Xonzoda begim yurishni emas, Andijonda obidalar qurishni xohlaydi. Bobur bultur Samarqand atrofida to‘rt oy yurib, shahar darvozalari ochilmaganini alam bilan eslaydi. Boysunqur mirzo Temuriylardan va Boburdan besh yosh katta, ammo Andijon beklari uni yomon ko‘radi.
- Boysunqur mirzo – Temuriy, Sulton Ali mirzoning og‘asi, Samarqand taxtidagi hukmdor, Boburga dushman.
Onaning iltimosi va Qosimbek javobi
Qisqacha: Qutlug‘ Nigor xonim Boburni „Boburjon“ deb atab, Samarqand muhoribasini besh-olti yilga kechiktirishni, vodiyni obod qilishni so‘raydi. Xonzoda begim Navoiy dostonlaridagi Farhodni eslatib, Boburdan bunyodkor bo‘lishni istaydi. Qosimbek chora topishdan ojizligini aytadi, chunki yurish beklar mashvaratida allaqachon ma’qullangan va tayyorgarlik boshlangan.
Beklar andishasi va Navoiy orzusi
Qisqacha: Qosimbek, ya’ni „amirlar amiri“, ulug‘ obidalar uchun yagona davlat kerakligini, parokandalik imkon bermasligini aytadi. Qutlug‘ Nigor xonim Hirotda Alisherbek Ixlosiya, Unsiya kabi binolar qurganini eslatadi. Bu Boburning Navoiy bilan tanishish orzusini uyg‘otadi va u „Onam haqlar, beklarni ko‘ndirmoq kerak“ deydi. Qosimbek esa Samarqandda Shirin kabi Farhodni kutayotganini aytib, Oyisha begim haqida gap ochadi.
- Alisherbek (Navoiy) – Hirotda Ixlosiya va Unsiya binolarini qurgan ulug‘ shoir.
Oyisha begim va bet ochar
Qisqacha: Bobur besh yoshligida Samarqand podshosi Sulton Ahmad mirzoning qizi Oyisha begimga unashtirilgan. Bobur besh yoshida Samarqandga to‘yga borib, termizlik kelinchakning yuzidan pardasini ochgan (bet ochar). Qosimbek Samarqanddagi xufiyalardan xabar keltiradi: Oyisha begimni Toshkentga yashirincha jo‘natishmoqchi bo‘lganda Boysunqur mirzo bilib qolib, ularni uyidan chiqarmayotgan. Xonzoda begim jang emas, sulh yo‘lini taklif qiladi.
- Oyisha begim – Sulton Ahmad mirzoning o‘rtancha qizi, Boburning qallig‘i, o‘n uch yoshda.
Mashvarat ertaga
Qisqacha: Qutlug‘ Nigor xonim Boysunqur mirzoga elchi yuborishni so‘raydi, Bobur esa zo‘ravonlikka zarb bilan javob bergisi keladi. Qosimbek Shayboniyxon shimoldan, Hisor hukmdori Xisravshoh janubdan Samarqandga ko‘z tikkanini, Boysunqur noshud tojdor ekanini aytib, Samarqandni tezroq olish kerakligini asoslaydi. Bobur mashvaratni ertaga o‘tkazishni buyurib, Qosimbek bilan otliq sayrga chiqadi.
Ahmad Tanbalning chagrak o‘ljasi
Qisqacha: Bobur Qosimbek, Xo‘ja Kalon bilan O‘sh janubida ko‘plab qo‘y va yilqi suruvlarini ko‘radi. Bu Ahmad Tanbal uch yuz askar bilan chagraklarga qilgan chopqin o‘ljasi edi: o‘n olti ming qo‘y va ikki yarim ming yilqi. Ahmad Tanbal uch yigit halok bo‘lganini, o‘n kishi yaralanganini aytib, xurjundan dushmanlarning kallalarini to‘kadi. Bobur kallalarni ko‘rib junjikadi, Qosimbek unga qilich mukofot berishni so‘raydi va bag‘dodiy qilichni Ahmad Tanbalga topshiradi.
- Ahmad Tanbal – Boburning sodiq lashkarboshisi, chagraklarga chopqin qilgan.
- Xo‘ja Kalon – yigirma besh yoshli qop-qora bek, Boburning hamrohi.
- Mukofotiga qilich bersak... Rozimisiz?— Qosimbek, Boburga shivirlab
Bilimingizni sinang
«Yulduzli tunlar»da Bobur Buratog‘dagi hujra ayvonida o‘tirib nimani tomosha qiladi?
- Samarqand gumbazlarini
- Farg‘ona vodiysining bahor manzarasini
- Andijon qal’asi devorlarini
- Axsi daryosi sohilidagi bog‘ni
To‘g‘ri javob: Farg‘ona vodiysining bahor manzarasini. Bobur Buratog‘dagi hujra ayvonidan Farg‘ona vodiysining bahor manzarasini tomosha qiladi.
«Yulduzli tunlar»da Boburning qaysi odati Qosimbekka yoqmaydi?
- Beklar bilan har kuni otliq sayrga chiqib yurishi
- Voqealarni xotira daftariga yozib borishi
- Har muhim ishda onasidan maslahat so‘rashi
- Navoiyning dostonlarini tez-tez o‘qib o‘tirishi
To‘g‘ri javob: Har muhim ishda onasidan maslahat so‘rashi. Bobur har muhim ishda onasidan maslahat so‘raydi, bu Qosimbekka yoqmaydi.
Samarqand taxtidagi Boysunqur mirzo qaysi sulola avlodidan?
- Mang‘itlar
- Shayboniylar
- Temuriylar
- Arg‘unlar
To‘g‘ri javob: Temuriylar. Boysunqur mirzo Temuriylar avlodidandir.
Andijon beklari Boysunqur mirzoni yomonlab, Samarqand taxtiga kimni munosib ko‘rishadi?
- Sulton Ali mirzoni
- Xisravshohni
- Shayboniyxonni
- Boburni
To‘g‘ri javob: Boburni. Andijon beklari Samarqand taxtiga faqat Boburni munosib ko‘radi.
«Boburjon, so'zimga ishoning, bu besh kunlik...» — bu so‘zlar Boburga murojaat tarzida kim tomonidan aytilgan?
- Qutlug‘ Nigor xonim
- Oyisha begim
- Xonzoda begim
- Qosimbek
To‘g‘ri javob: Qutlug‘ Nigor xonim. O‘g‘lini «Boburjon» deb atab shu gapni aytgan — Qutlug‘ Nigor xonim.
Qutlug‘ Nigor xonim Boburdan Samarqand muhoribasini qancha muddatga kechiktirishni so‘raydi?
- Besh-olti yilga
- Yetti-sakkiz yilga
- Uch-to‘rt yilga
- Bir-ikki yilga
To‘g‘ri javob: Besh-olti yilga. Onasi muhoribani besh-olti yilga kechiktirishni so‘raydi.
Xonzoda begim Navoiy dostonlaridagi qaysi qahramonni eslatib, Boburdan bunyodkor bo‘lishni orzu qiladi?
- Farhodni
- Layli
- Iskandarni
- Majnunni
To‘g‘ri javob: Farhodni. Xonzoda begim Boburga Farhoddek bunyodkor bo‘lishni istaydi.
Boburning onasi talabiga qarshi chora topishdan ojizligini aytgan bek kim?
- Sulton Ali mirzo
- Xo‘ja Kalon
- Qosimbek
- Ahmad Tanbal
To‘g‘ri javob: Qosimbek. «Qulingiz chora topishdan ojizmen» deb aytgan — Qosimbek.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash