XotirAI«Yulduzli tunlar»: Robiya olib ketilishi va Buratog‘dagi hujra
Mavzular
Robiyaga hujum, Tohir yarador
Qisqacha: Otliq navkarlar ot qidirib Tohirlar hovlisiga kirib, Robiyani ko‘rib qoladi va uni Samarqandga olib borib Fozilbekka sotmoqchi bo‘ladi. Robiyaning onasi tuynukni gavdasi bilan to‘sadi, qisiq ko‘zli qipchoq yigit uni oxurga uloqtirib, hushidan ketkazadi. Tohir Robiyaning chinqirig‘ini eshitib devordan oshib tushadi, qisiq ko‘zli yigitning biqiniga xanjar uradi, lekin nayza zarbidan yelkasidan yaralanadi. Robiyani Samarqand tomonga olib ketishadi.
- Robiya – Tohirning „og‘am“ deb chaqiradigan qizi; yigitlar uni qop kiydirib olib ketishadi.
- Tohir – Robiyani himoya qilish uchun xanjar bilan otilgan yigit; nayzadan yelkasi yaralanadi.
Sam arqandga olib borib, Fozilbekka sotamiz!— qipchoq navkar, Robiyani ko‘rgach
Osh atrofi, Buratog‘dagi hujra
Qisqacha: Bobur mirzo boshliq davlat arkonlari Oshga kelishi kutilmoqda; Andijondan chodirlar keltirilib, Jannatariq bo‘yiga o‘rnatilgan. Mulla Fazliddin Buratog‘ning qoyatoshi ustiga yosh podshoh amri bilan kichkina hujra qurgan. Bobur beklari bilan kelganda qo‘rchiboshi hujraga chiqib, taxtiravon bilan chiqib bo‘lmasligini bilib, uni ishlatishdan qaytadi. Podshohga peshvoz chiqish mulla Fazliddinga buyuriladi.
- Mulla Fazliddin – Hirotdan kelgan me’mor, Buratog‘dagi hujrani qurgan.
- Qo‘rchiboshi – sersoqol, o‘rta yashar, taxtiravon so‘ragan amaldor.
Xonzoda begim va me’mor sirli suhbati
Qisqacha: Mulla Fazliddin Bobur oilasidagi ayollar orasida Xonzoda begimni tanib, hayajonlanadi. Xonzoda begim to‘rt yil muqaddam Andijondagi chorbog‘da erkakcha kiyinib chavgon o‘ynagan, ikki yildan keyin esa setor chalib o‘tirgan. U me’mordan o‘z suratini chizishni so‘ragan va sirni saqlashga va’da bergan. Fazliddin suratni chizib, po‘lat sandiqda yashirib yuradi. Bultur kuzda Xonzoda begim Buratoqqa kelib, hujra tarhini so‘rab olgan.
- Xonzoda begim – Bobur mirzoning opasi; me’morchilikdan xabardor, chavgon o‘ynagan, setor chalgan.
- Bir qoshiq qonim dan kechsangiz, ayturm en.— Xonzoda begim, Boburga naqsh ma’nosini aytishdan oldin
Qilko‘prikdagi najot
Qisqacha: Bultur Xonzoda begim kanizi bilan Buratoqqa chiqqanda, qilko‘prik deb ataluvchi tor so‘qmoqda oyog‘i toyib ketadi. Mulla Fazliddin sakrab o‘tib, ikkalasini ushlab qoladi. Ertasi kuni begim yuborgan norg‘ul yigitlar yuklarni tashib chiqadi, bir haftadan so‘ng koshinlar ham keladi. Fazliddin o‘z tuyg‘usini ilohiy mehr, deb tushuntirishga urinadi.
Bobur Buratog‘ga chiqadi
Qisqacha: Bobur taxtga o‘tirganiga uch yil bo‘lgan, o‘n besh yoshga kirgan. U toqqa tez chiqib, onasiga va opasiga yordam beradi. Beklarning ko‘pchiligi pastda qoladi, faqat oila va eshik og‘a Qosimbek chiqadi. Qosimbek zinapoya tarashlash haqida hazil qiladi, Bobur va onasi hazilga qo‘shiladi.
- Qosimbek – qavchin urug‘idan chiqqan to‘la, barvasta eshik og‘a, Boburga eng yaqin kishi.
- Qutlug‘ Nigor xonim – Boburning onasi, oppoq kiyingan o‘rta yashar ayol.
Hujra ichi va islimi gulxan
Qisqacha: Bobur hujra naqshlarini ko‘rib zavqlanadi va sham yonidagi naqshni islimi gulxanmi, deb so‘raydi. Xonzoda begim haqiqiy islimi gulxan eshik tepasidagi naqsh ekanini, Bobur esa lolani unga o‘xshatganini aytadi. Bobur hujrani Buratog‘ga juda munosib deydi va me’mordan hujra bardoshi haqida so‘raydi. Fazliddin „Inshoolloh, bardosh berur“ deydi, Qosimbek esa qirq-ellik yil turishini aytadi.
Mavlono unvoni va in’om
Qisqacha: Mulla Fazliddin hujrada Ulug‘bek madrasasidagi kabi ganch, g‘isht va koshin ishlatganini aytadi. Bobur hujra istaganidan yaxshi chiqqanini aytadi va Qosimbekning gapini to‘g‘rilab, me’morga mavlono unvonini beradi. Qosimbek o‘zining kimxob to‘nini yechib me’morning yelkasiga tashlaydi, Bobur esa ot anjomi bilan in’om qiladi. Xonzoda begimning muborakbodi Fazliddinga eng yoqimli bo‘ladi, kechqurun Bobur hujrada yolg‘iz qoladi.
- Mavlonoga to‘n keltirilsin!— Qosimbek, Bobur mavlono unvonini bergach
Bilimingizni sinang
«Samarqandga olib borib, Fozilbekka sotamiz!» — bu so‘zlarni Robiyani ko‘rgach kim aytadi?
- Qo‘rchiboshi
- Qipchoq navkar
- Qosimbek
- Tohir
To‘g‘ri javob: Qipchoq navkar. Bu so‘zlarni qipchoq navkar Robiyani ko‘rgach aytadi.
Qizini himoya qilib tuynukni gavdasi bilan to‘sgan Robiyaning onasini qisiq ko‘zli yigit qayerga uloqtiradi?
- Quduqqa
- Soyga
- Oxurga
- O‘tinxonaga
To‘g‘ri javob: Oxurga. Qisiq ko‘zli yigit Robiyaning onasini oxurga uloqtiradi, u hushidan ketadi.
Tohir Robiyani ushlagan qisiq ko‘zli yigitning tanasining qaysi joyiga xanjar uradi?
- Qornining o‘rtasiga
- Biqiniga
- Sonining ustiga
- Bo‘yniga
To‘g‘ri javob: Biqiniga. Tohir qisiq ko‘zli yigitning biqiniga xanjar uradi.
Tohir ot ustidagi yigitning nayzasidan tanasining qaysi qismidan yaralanadi?
- Ko‘kragidan
- Yelkasidan
- Qo‘lidan
- Sonidan
To‘g‘ri javob: Yelkasidan. Nayza Tohirning yelkasiga sanchilib, uni yaralaydi.
Qo‘rchiboshi Buratog‘ qoyasiga taxtiravon so‘raganda, Mulla Fazliddin nima deydi?
- Bu qoyaga taxtiravon ko‘tarib chiqib bo‘lmasligini
- Taxtiravonni tuyaga ortish kerakligini
- Taxtiravon Andijonda qolib ketganini
- Taxtiravon hujra ichida turganini
To‘g‘ri javob: Bu qoyaga taxtiravon ko‘tarib chiqib bo‘lmasligini. Fazliddin qoyaga taxtiravon bilan chiqib bo‘lmasligini aytadi.
Qutlug‘ Nigor xonim Boburning kimi hisoblanadi?
- Onasi
- Xolasi
- Opasi
- Xotini
To‘g‘ri javob: Onasi. Qutlug‘ Nigor xonim Boburning onasi, Xonzoda begim esa opasi.
Mulla Fazliddin Hirotdan kelib Andijondagi chorbog‘da ko‘shk qura boshlagan paytda Xonzoda begim necha yoshda edi?
- O‘n sakkiz
- O‘n besh
- Yigirma
- O‘n olti
To‘g‘ri javob: O‘n olti. O‘sha kezlarda Xonzoda begim o‘n olti yoshda edi.
Xonzoda begim Andijondagi chorbog‘da erkakcha kiyinib, ot minib, inisining mulozimlari bilan qaysi o‘yinni o‘ynagan?
- Kurash
- Ko‘pkari
- Chavgon
- Nayza otish
To‘g‘ri javob: Chavgon. Xonzoda begim erkakcha kiyinib, inisining mulozimlari bilan chavgon o‘ynagan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash