XotirAI«Oltin zanglamas»: Qodir va Aziza, Jannat dardi, Musharraf bilan ziyofat
Mavzular
Mirsalimning antiqa kitoblari
Qisqacha: Mirsalim Sodiqqa ikki kitobi borligini aytdi: Qozon bosmasidagi «Bobirnoma» va German Vamberining «Sayohatnoma»si. Sodiq quvonib ketdi, Mirsalim esa ishqibozlik deb kibrlandi. Aslida Mirsalim rostini aytmagan: kitoblar uning qo‘liga tasodifan tushgan. «Bobirnoma»ni bir ziyoli o‘rtog‘i bergan, Vamberini esa bir rus tanishi unutib qoldirgan. Sodiq kitoblarni ko‘rishga qiziqib, kechqurun ukasi Qodirni yubordi.
- Qodir – Sodiqning ukasi, askarlikdan qaytgan yigit.
Qodir va Aziza uchrashuvi
Qisqacha: Qodir qaytgach butunlay o‘zgargan, yuvinib, hovliga suv sepib, kiyimini tuzatdi: oltin uzugining yo‘qolgan zumrad ko‘zini topgandek sevinardi. U Mirsalimning hovlisini so‘rab-surishtirib, ko‘k eshikni topdi. Eshikda o‘sha atlas ko‘ylakli qiz, Aziza, paydo bo‘ldi. Qodir o‘zini Sodiq akaning ukasi deb tanishtirdi. Aziza kitob uchun kelganini o‘zi bilib, gazetaga o‘ralgan kitobni olib chiqdi. Xayrlashganda ikkovining ham yuragi gurs-g‘urs urdi.
- Aziza – Mirsalimning qizi, atlas ko‘ylakli, katta qora ko‘zli qiz.
Aytmasalar ham o‘zim bilaman: — dedi Aziza o‘sha— Aziza, Qodirga kitobga kelganini bilishini aytib
Jannat doktorda
Qisqacha: Qodirning xursandligi kelinoyisi Jannatning qayg‘uli kuniga to‘g‘ri keldi. Jannat shaharga kelishdan eng katta umidini nomi chiqqan doktorga bog‘lagan. Doktor o‘rta yoshli ayol bo‘lib chiqdi, Jannatning ishonchini qaytardi, savollar berib, turli kabinetlarga yozib berdi. Jannatning tushiga nuqul bola kirardi, ammo bir necha oy o‘tsa ham natija bo‘lmadi. Bu galgi gapdan so‘ng u uyga yig‘lab keldi.
- Jannat – Sodiqning xotini, farzand ko‘rmagan, mashhur doktorga umid bog‘lagan ayol.
- Adolat xola – Sodiq va Qodirning onasi.
Jannat yig‘isi va Qodirning xati
Qisqacha: Jannat uyga kelib, ostonadan o‘tgach ho‘ngrab yig‘ladi. Uni birinchi bo‘lib Adolat xola eshitdi va Sodiqni chaqirdi. Sodiq kitobga mukka tushib o‘tirgan edi, chiqib xotiniga dalda berdi. Qodir buni uzoqdan hayron kuzatdi, shodligi qayg‘uga aylandi. Kechasi esa Qodir ona uxlagach, Azizaga ming bir azob bilan xat yozdi.
Koshkiydi, tug‘ilmagan bo‘lsam...— Jannat, doktordan qaytib ayvonga o‘zini tashlab
O‘g‘ri mushuk va kalxat
Qisqacha: Mirsalim chiqib ketgach, Jannat eriga Mirsalim yaxshi odam emasligini aytdi va uni o‘g‘ri mushukka o‘xshatdi. Jannatlar ko‘chib kelgan kuni Mirsalim stantsiyaga mashina olib chiqib yordamlashgan, shunga qaramay Jannat uni yoqtirmaydi. Sodiq esa Mirsalimdan faqat yaxshilik ko‘rgan. Mirsalim Sodiqning zoologiya kabinetiga yasagan kalxat chuchelosini maqtadi.
Somon tiqish qo‘limizdan keladi, — kulgi bilan— Sodiq, kalxat chuchelosi haqida Mirsalimga
Sobiraxon ziyofatiga taklif
Qisqacha: Mirsalim Sodiqni bir joyga mehmonga taklif qildi va xotinlar ham boradimi, degan savolga aqiqani bahona qildi. Sodiq rad etdi, ammo uyiga rayon maorifi mudiridan xat keldi: mudir Mirsalim taklif qilgan xonadondan yozib, Sodiqning kelishini so‘ragan. Jannat borishga ruxsat berdi. Ziyofat Sobiraxonning uyida, katta tut ostida, o‘n besh chog‘li kishi bilan bo‘ldi. Sodiq Mirsalim qistovi bilan ichdi.
- Sobiraxon – uy bekasi, o‘rta yoshli uddaburo o‘qituvchi; besh yashar o‘g‘li bor, eri ichkuyov.
Musharraf va ziyofat oqshomi
Qisqacha: Ziyofatda Sodiqning yonida Musharraf o‘tirdi: u sipo, aroq ichmas, Sodiqning ismini bilardi. Musharraf Sobiraxonning singlisi, kutubxonachi; yoshini aniqlash qiyin. Musharraf yuzi oriq bo‘lsa-da, qomati kelishgan, chap labi ustida qora xoli bor. Raqsga tushganda Sodiq unga mahliyo bo‘ldi, Mirsalim buni zimdan kuzatib, hazillashdi. Qaytayotib Sodiq ajoyib tunni sevib, uyda Jannat ovozini birinchi marta xunuk eshitdi.
- Musharraf – Sobiraxonning singlisi, kutubxonachi, sipo, kelishgan qomatli va labi ustida xoli bor juvon.
Ajoyib tun, — dedi Sodiq.— Sodiq, ziyofatdan qaytayotib
Bilimingizni sinang
Mirsalim Sodiqqa qaysi ikki antiqa kitobi borligini aytadi?
- Vamberining «Tarixi» va «Shajarai turk»
- Qozon bosmasidagi «Bobirnoma» va Vamberining «Sayohatnoma»si
- «Boburnoma» va Navoiy devoni
- «Bobirnoma» va «Tarixi Rashidiy»
To‘g‘ri javob: Qozon bosmasidagi «Bobirnoma» va Vamberining «Sayohatnoma»si. Mirsalimda Qozon bosmasidagi «Bobirnoma» va German Vamberining «Sayohatnoma»si bor.
German Vamberining kitobi Mirsalimning uyida qanday paydo bo‘lgan?
- Bir rus tanishi mehmonga olib kelib, unutib qoldirgan
- Ziyoli o‘rtog‘i sovg‘a qilgan
- U kitobni Qozondan sotib olgan
- Sodiq qarzga qoldirgan
To‘g‘ri javob: Bir rus tanishi mehmonga olib kelib, unutib qoldirgan. Kitobni bir rus tanishi mehmonga olib kelib, unutib qoldirgan.
Sodiq Mirsalimning antiqa kitoblarini ko‘rish uchun kechqurun kimni yuboradi?
- Maktab farroshini
- Xotini Jannatni
- Onasi Adolat xolani
- Ukasi Qodirni
To‘g‘ri javob: Ukasi Qodirni. Sodiq kitoblarni ko‘rishga qiziqib, ukasi Qodirni yuboradi.
«Oltin zanglamas»dagi Qodir kim va qanday yigit sifatida tasvirlanadi?
- Mirsalimning o‘g‘li, kitobsevar
- Sodiqning o‘quvchisi, tarix muxlisi
- Sobiraxonning ukasi, kutubxona xodimi
- Sodiqning ukasi, askarlik mashqini olgan, toblangan yigit
To‘g‘ri javob: Sodiqning ukasi, askarlik mashqini olgan, toblangan yigit. Qodir Sodiqning ukasi, askarlikda mashq olgan toblangan yigit.
Qodirning quvonchi asarda nimaning topilishidagi sevinchga o‘xshatiladi?
- Gum bo‘lgan kitobning topilishiga
- Yo‘qolgan soatning topilishiga
- Yo‘qolgan hamyonning topilishiga
- Oltin uzugining suvga tushib ketgan zumrad ko‘zi topilishiga
To‘g‘ri javob: Oltin uzugining suvga tushib ketgan zumrad ko‘zi topilishiga. Qodirning sevinchi oltin uzuk zumrad ko‘zini topgan kishining sevinchiga o‘xshatiladi.
Mirsalimning hovlisini ko‘rmagan Qodir uni qanday topadi?
- Qizchalardan surishtirib, ko‘k eshikni
- Aziza o‘zi kutib olib
- Pochtachidan so‘rab
- Maktabdan so‘rab
To‘g‘ri javob: Qizchalardan surishtirib, ko‘k eshikni. Qodir hovlini ko‘rmagani uchun qizchalardan surishtirib, ko‘k eshikka yetib boradi.
Qodir Mirsalimning qizi Azizaga o‘zini kim deb tanishtiradi?
- Maktab o‘quvchisi
- Sodiq akaning ukasi
- Mirsalimning tanishi
- Sobiraxonning qarindoshi
To‘g‘ri javob: Sodiq akaning ukasi. Qodir o‘zini Sodiq akaning ukasi deb tanishtiradi.
Qodir eshik oldida Azizaga nima uchun kelganini aytmasdan oldin, Aziza undan nimani so‘raydi?
- Ota-onamni so‘ramoqchimisiz, deb
- Maktabdan keldingizmi, deb
- Kitobga keldingizmi, deb
- Sodiq akam yubordimi, deb
To‘g‘ri javob: Kitobga keldingizmi, deb. Aziza Qodirdan kitobga kelganini so‘raydi va o‘zi bilganini aytadi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash