XotirAI«Oltin zanglamas»: Mirsalim o‘tmishi va Musharrafga undashi
Mavzular
Mirsalim mehmonda
Qisqacha: Mirsalim Sodiq va Jannatning farzandsizligini ko‘rib, o‘zining baxtiyorligini ko‘rsatish uchun ularnikiga kon’yak ko‘tarib mehmonga bordi. U qizi Azizani maqtadi, lekin Jannat mehmon izzatini saqlab, qizni maqtadi. Mirsalimning xotiniga bu ahil oila yoqib qoldi va u erini tanqid qildi; Mirsalim esa bu ahillik emas, g‘aribu benavolik deb jerkidi.
- Mirsalim – o‘g‘il armonida yurgan, ikki tilli, ayyor odam; Azizaning otasi.
- Jannat – Sodiqning farzandsiz xotini, og‘ir-vazmin, ro‘zg‘orni rejali tutadigan ayol.
— Ey, la’nati, qachon senga aql bitadi, bu ahillik— Mirsalim xotiniga, Sodiqlarnikidan qaytgach
Mirsalimning o‘tmishi
Qisqacha: Mirsalimning ikkita tili bor edi: biri ko‘chaga, biri uyga. Qizi Azizani buvisi nomladi. Azizadan keyin tug‘ilgan qizlar nobud bo‘ldi, bola ko‘rmay qolishida Mirsalim aybdor edi. NEP yillarida savdo bilan boyib, kon’yak ichdi, buzuq xotinlarga bordi va kasal orttirdi; uni qo‘shni shahardagi o‘rtog‘inikida davolab oldi.
- Aziza – Mirsalimning yolg‘iz qizi, ismini buvisi qo‘ygan.
Muallimlik va yashirin boylik
Qisqacha: Savdo-sotiq to‘xtagach, Mirsalim muallimlikka urdi, ammo pinhona savdo bilan shug‘ullandi. U ota hovlisini vorislar bilan bir yoqlik qilib, merosdan voz kechgan bo‘ldi, davlatini po‘lat qutichada taxmon ostiga ko‘mdi. Xotinining eski paranjisini yoqib yuborib, sandiqdagi banoras paranjini saqlab qo‘ydi; xotinini ehtiyot bilan ko‘chaga chiqardi.
Puli bor farmon bilan, puli yo‘q armon bilan— Mirsalim xotiniga, pul haqida
Xat va rashk
Qisqacha: Mirsalim xotinini ko‘chaga chiqarishni istamas, rashk qilardi. Xotini Mulla Normatning xotini haqida gapirganda, Mirsalim jahli chiqdi. Bir yili Mirsalimga begona xotin yozgan xat xotinining qo‘liga tushdi; Mirsalim yalinib, ont ichib arang bosdi. Xotin xatni qaytarmadi, shundan beri stol tagidan erining oyog‘ini bosish huquqini oldi.
Musharraf va Mirsalim
Qisqacha: Bir haftadan keyin Sobiraxon ziyofatga aytganda Mirsalim Musharrafni esladi. Musharraf u maktabda dars berganida uning o‘quvchisi edi. Mirsalim unga qo‘shimcha dars berib ishonchiga kirdi va uyida nomusiga tegdi. Keyin Musharraf dutor chalgan yigitni sevib, homilador bo‘ldi; yigit uni shahriga olib ketdi, Musharraf tug‘di, ammo emizikli bolani tashlab ketdi. Keyin kutubxonachilar kursini bitirib, uzoq rayonda ishladi; Mirsalim uni Sodiqqa tanishtirdi.
- Musharraf – ilgari Mirsalimning o‘quvchisi, keyin beva yurgan ayol; Mirsalim uni Sodiqqa tanishtirdi.
- Sobiraxon – ziyofat uyushtirgan ayol, Musharrafni Sodiq haqida «pishitgan».
Mirsalim Sodiqni undaydi
Qisqacha: Mirsalim Musharraf bilan Sodiqni qamti qilib ko‘rdi va rejasini davom ettirdi: Sodiqni Musharrafga undadi. Ayniqsa Sodiq oila farzand asrashga qaror qilganini eshitgach, u bunga qarshi chiqdi, Sattor boyvachchaning asrandi qizi voqeasini misol keltirdi va boshqaga uylanishni maslahat berdi. Sodiq Musharraf bilan Mirsalimdan yashirib ko‘rishdi.
- Sattor boyvachcha – Mirsalim misol keltirgan odam: asrab olgan qizi nomusga qolgan.
Jannat ko‘z yoshlari
Qisqacha: Sodiq Sobiraxonnikidagi ziyofatdan shirakayf qaytgach, Jannat uning o‘zgarganini sezdi. Payshanba kuni Sodiq yo‘lda vino ichib keldi. Kechasi Jannat unga hamma gapdan xabari borligini va umriga zomin bo‘lmasligini aytdi; Sodiq rozi ekanini bildirdi. Jannat tashqariga chiqib ariq bo‘yida o‘tirdi. Ertasiga u hamma gapni qaynanasi Adolat xolaga aytdi.
- Adolat xola – Sodiqning onasi, Jannatning qaynonasi; kelinidan xursand edi.
Men sizning umringizga zomin bo‘lmayman.— Jannat Sodiqqa, kechasi qorong‘ida
Bilimingizni sinang
«Oltin zanglamas»da Mirsalim qanday orzu-armonda yonib yurgan odam sifatida tasvirlanadi?
- Sayohat armonida
- O‘g‘il armonida
- Boylik armonida
- Direktorlik armonida
To‘g‘ri javob: O‘g‘il armonida. Mirsalim o‘g‘il armonida yonib yurgan kishi.
Sodiq va Jannatning farzandsizligini ko‘rgan Mirsalim qanday tuyg‘uga beriladi?
- Sodiqni masxara qiladi
- Chuqur achinadi va yig‘laydi
- Ularni mehmonga chaqirishdan bosh tortadi
- O‘zidan ham baxti qora odamlar borligiga shukur qiladi
To‘g‘ri javob: O‘zidan ham baxti qora odamlar borligiga shukur qiladi. Mirsalim o‘zidan ham baxti qora kishilar borligini ko‘rib, shukur qiladi.
Jannat mehmon Mirsalimning izzatini saqlab, uning qizi haqida nima deydi?
- Qizinglar sho‘x, deydi
- Qizinglar hali yosh, deydi
- Qizinglar kasal, deydi
- Qizinglar yaxshi, deydi
To‘g‘ri javob: Qizinglar yaxshi, deydi. Jannat mehmon izzatini saqlab, Mirsalimning qizini maqtaydi.
Sodiqlarnikiga borgandan keyin Mirsalimning xotiniga kim yoqib qoladi?
- Jannat
- Musharraf
- Adolat xola
- Aziza
To‘g‘ri javob: Jannat. Mirsalimning xotiniga Jannat yoqib qolgan.
«Ey, la’nati, qachon senga aql bitadi, bu ahillik» — bu gapni Mirsalim kimga, qaysi vaziyatda aytadi?
- Musharrafga, ziyofatdan keyin
- Sodiqqa, kvartira ko‘rgach
- Xotiniga, Sodiqlarnikidan qaytgach
- Qiziga, kitobni berib yuborganda
To‘g‘ri javob: Xotiniga, Sodiqlarnikidan qaytgach. Mirsalim Sodiqlarnikidan qaytgach, xotinini jerkiydi.
«Oltin zanglamas»da Mirsalimning ikki tili nimani anglatadi?
- Biri ko‘chaga, biri uyga
- Biri o‘zbekcha, biri ruscha
- Biri maktabga, biri bozorga
- Biri rasmiy, biri hazil
To‘g‘ri javob: Biri ko‘chaga, biri uyga. Mirsalimning ikkita tili bor: biri ko‘chaga, biri uyga.
Mirsalimning Azizadan oldin ko‘rgan qizi qanday taqdirga uchragan?
- Yoshiga yetmay o‘lgan
- Uydan qochib ketgan
- Maktabni tashlab ketgan
- Uzoq shaharga turmushga chiqqan
To‘g‘ri javob: Yoshiga yetmay o‘lgan. Azizadan oldingi qiz yoshiga yetmay o‘lgan.
NEP yillarida savdo-sotiq erkinligi Mirsalimning ahvoliga qanday ta’sir qiladi?
- Boyib ketadi
- Ishdan haydaladi
- Qishloqqa ko‘chadi
- Kambag‘allashadi
To‘g‘ri javob: Boyib ketadi. Savdo-sotiq erkinligi tufayli Mirsalim boyib ketadi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash