XotirAI«Oltin zanglamas»: NKVDga xat va Sodiqning ko‘ngilsizliklari
Mavzular
Sodiqning yolg‘on gapi
Qisqacha: Sodiq uyga kelganda Musharraf uning bezovtaligini payqab, tinchlikmi, deb so‘radi. Sodiq xijolatdan yolg‘on gapirib, kecha sal tobi qochganini aytdi va o‘g‘li Maratni erkalab, xotinini kuzatdi. Musharraf qaynanasi qaynatgan suyuq ovqat o‘rniga osh damlamoqchi bo‘ldi, Sodiq esa moshxo‘rdani yoqtirib, oshga aylantirishga rozi bo‘lmadi.
- Marat – Sodiq va Musharrafning go‘dak o‘g‘li.
Sabr qilishga qaror
Qisqacha: Sodiq xotinining ishorasini izlab, hech qanday belgi topolmadi va oshkor gap ochmay, sabr qilishga qaror qildi. Mirsalim esa sekretar suhbatidan xabar topib, pedagoglar kengashida Sodiqni davomad pasaygani va to‘qqizinchi sinf qizi erga uzatilgani uchun aybladi. Sodiq tanqidni samimiy qabul qildi, Mirsalim yo‘lda do‘stona ko‘rinishga urindi.
Juda to‘g‘ri qildingiz.— Sodiq, Mirsalimga tanqidi uchun javoban
Shukurov va NKVDga xat
Qisqacha: Mirsalim Fahriddin Shukurovning alamidan foydalanib, uni dardkashiga aylantirdi va Sodiqni xotin-qizlar ozodligiga qarshi, sovetga qarshi ig‘vogar sifatida ko‘rsatdi. Ularga ko‘mir o‘g‘irlab qo‘lga tushgan xo‘jalik mudiri qo‘shildi. Uch kishi bir o‘tirishda Mirsalimning kotibligida NKVDga xat yozib, imzo chekdi.
- Fahriddin Shukurov – past bo‘yli, zardasi tez o‘qituvchi, Mirsalimga ergashadi.
- Xo‘jalik mudiri – maktabda ko‘mir o‘g‘irlab qo‘lga tushgan, xatga imzo qo‘ygan kishi.
Qizil qalam bilan o‘chirilgan nom
Qisqacha: 13-bobda ikkinchi chorak tugagach, Sodiqning ko‘ngli g‘ash edi, garchi maktab remonti, sport maydonchasi, kabinetlar va to‘garak xonalari qurilgan bo‘lsa-da. Rayon o‘qituvchilar konferentsiyasida na uning nomi, na maktabi tilga olindi, so‘z ham berilmadi. Gazeta xodimi doklad sahifasida Sodiqning maktabi va nomi qizil qalam bilan o‘chirilganini ko‘rsatdi.
Chiqmagan maqola, qamalgan Boltaqul
Qisqacha: Pedagogika jurnalida Sodiqning bosmachilarga qarshi kurash davri haqidagi maqolasi bosilishi kerak edi; muharrir avval maqtagan edi, keyin sovuq muomala qilib, maqolani chiqarmadi. Jurnal kotibi ham sababni bilmadi. Shu orada Sodiq hamqishloq partizan o‘rtog‘i Boltaqulning qamalgani va xalq dushmaniga chiqarilganini eshitdi.
- Boltaqul – Sodiqning hamqishloq partizan o‘rtog‘i, bosmachilarga qarshi kurashda uch marta o‘q yegan, qamalgan.
Ko‘ylak va pul janjali
Qisqacha: Ertalab Musharraf Maratni Sodiqqa tutib, ko‘ylagini olish uchun pul so‘radi. Sodiq tortmadagi puldan boshqa puli yo‘qligini, u kitob obunasi uchun ekanini aytdi. Musharraf janjal ko‘tarib, Sodiqni o‘ynashi bor deb ayblab, qo‘shnilar oldida baqirdi. Sodiq ko‘chaga chiqib ketdi, Musharraf esa uning ortidan «manjalaq»ni qarg‘adi.
Qaynana va kelin tortishuvi
Qisqacha: Adolat xola janjalni tinchitmoqchi bo‘ldi, Musharraf esa Jannatni qisir deb maqtamang dedi va ishlashga ruxsat so‘radi. Qaynana kelinining kiyim-kechak xarajatlarini va yetimlik bahonasini yodiga soldi, o‘zi qo‘sh yetim boqqanini aytdi. Musharraf ip o‘rab uzugini ko‘rsatib, ozib ketganini aytdi, Adolat xola esa Jannatni yaxshi juvon deb esladi.
- Jannat – Sodiqning birinchi xotini, qisir, lekin bo‘ysunuvchan va yaxshi juvon sifatida eslanadi.
Marat yig‘isi va Musharrafning pardozi
Qisqacha: Marat yig‘lab, Adolat xola uni eplolmadi; Musharraf esa tosh oyna oldida pardoz qilib chiqmadi. Xola jahli chiqib, sopol tovoqni keyin bezarsiz, deb uni chaqirdi. Musharraf Maratni olib emizar ekan, uni qarg‘adi, Adolat xola esa o‘g‘li Sodiq va nevarasi Maratning qismatidan afsuslandi.
Hoy, oyisi, sopol tovoqni keyin bezarsiz1— Adolat xola, pardoz qilayotgan Musharrafga
Bilimingizni sinang
Sodiq va Musharrafning go‘dak o‘g‘lining ismi nima?
- Qodir
- Marat
- Shukur
- Boltaqul
To‘g‘ri javob: Marat. Sodiq o‘g‘li Maratni qo‘liga oldi.
Sodiq uyga qaytganida Musharraf uning yuzida nimani payqab, tinchlikmi, deb so‘radi?
- Kuchli quvonchni
- Charchoqni
- Bezovtalikni
- Kasallik belgilarini
To‘g‘ri javob: Bezovtalikni. Musharraf erining yuzidagi bezovtalikni payqadi.
Sodiq xijolatdan Musharrafga qanday yolg‘on gapirdi?
- Kecha maktabda majlis bo‘lganini aytdi
- Kecha onasinikida bo‘lganini aytdi
- Kecha ish ko‘pligini aytdi
- Kecha sal tobi qochganini aytdi
To‘g‘ri javob: Kecha sal tobi qochganini aytdi. Sodiq «Kecha sal tobim qochdi» deb yolg‘on gapirdi.
Sodiq xotiniga oshkor gap ochmay, nimani kutishga qaror qildi?
- Ipning o‘zi chuvalib qolishini
- Musharrafning o‘zi tan olishini
- Mirsalimning kechirim so‘rashini
- Sekretardan chaqiruv kelishini
To‘g‘ri javob: Ipning o‘zi chuvalib qolishini. Sodiq ipning o‘zi chuvalib qolishini kutishga qaror qildi.
Mirsalim sekretarning Sodiq bilan suhbatidan xabar topgach, nimadan quvondi?
- Boltaqul qamalganidan
- Qilgan ig‘vosi samara bera boshlaganidan
- Musharraf Sodiqdan ajralganidan
- Sodiq ishdan bo‘shatilganidan
To‘g‘ri javob: Qilgan ig‘vosi samara bera boshlaganidan. Mirsalim bu ish samara bera boshlaganini ko‘rib quvondi.
Pedagoglar kengashida Mirsalim Sodiqni qaysi hodisa uchun aybladi?
- Maktab remontining cho‘zilishi
- Maktabda ko‘mir o‘g‘irlangani
- To‘qqizinchi sinfdan bir qiz erga uzatilgani
- Tajriba bog‘ining qurilmagani
To‘g‘ri javob: To‘qqizinchi sinfdan bir qiz erga uzatilgani. Mirsalim paxta paytida to‘qqizinchi sinfdan bir qiz erga uzatilgani uchun Sodiqni aybladi.
«Juda to‘g‘ri qildingiz. Har kim o‘z aybini bilsa...» degan so‘zlarni kim kimning kengashdagi tanqidiga javoban aytgan?
- Mirsalim Sodiqning tanqidiga
- Sodiq Mirsalimning tanqidiga
- Shukurov Mirsalimning tanqidiga
- Musharraf Adolat xolaning tanqidiga
To‘g‘ri javob: Sodiq Mirsalimning tanqidiga. Sodiq Mirsalimning tanqidini samimiy, to‘g‘ri deb qabul qildi.
Mirsalim Fahriddin Shukurovning ishonchiga kirish uchun nimadan foydalandi?
- Uning ilmidan
- Uning qarindoshlaridan
- Uning alamidan
- Uning boyligidan
To‘g‘ri javob: Uning alamidan. Mirsalim Shukurovning alamidan foydalanib, uni o‘ziga dardkash qildi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash