XotirAI«Oltin zanglamas»: Mirsalim va Dilovarxo‘ja frontda
Mavzular
Mirsalimning tungi xavotiri
Qisqacha: Poyezddagi lo‘linamo kishi Mirsalimga Sodiqni eslatdi. Mirsalim tuni bilan uxlamay, urush tugab Sodiq qaytib kelsa nima bo‘lishini o‘yladi: Sodiq o‘tirgan hovlini tortib olgani ham baxtini qora qilish uchun yetarli edi. U Adolat xolaning ko‘z yoshlariga quloq solmaganini esladi. Ertalab bu tashvishlar ancha tarqab, o‘zini nodon deb kuldi.
- Adolat xola – Mirsalim hovlisini tortib olgan oppoq sochli kampir.
Poyezddagi she’r va suhbat
Qisqacha: Poyezd rus yerlariga kirdi: qarag‘ayzor, bug‘doyzor, yog‘och uylar. Chiroyli yigit rus o‘rmonlarini maqtadi, do‘ng peshona O‘zbekiston tog‘laridagi archazorlarni maqtadi. Yigit gazeta parchasidagi Maqsud Shayxzodaning she’rini yod o‘qidi. Do‘ng peshona she’rni maqtadi, lo‘linamo esa sovuq she’r kimga keragi deb e’tiroz bildirdi. Mirsalim bu gaplarga qo‘shilmadi, uning ko‘z oldida nemis tanklari edi.
- Maqsud Shayxzoda – o‘zbekning sevimli shoiri, uning «Kurash nechun» she’ri o‘qildi.
Lagerga kelish va non bo‘lish
Qisqacha: Mirsalim uyqusida ham dahshatli tushlar ko‘rar, yo‘ldoshlari esa kundalik hayotini davom ettirardi. Poyezd beshinchi kun kechasi stantsiyada to‘xtadi, ular o‘rmon orqali palatalar tikilgan maydonga yetib bordi. Ertalab chiroyli yigit o‘rmonni maqtadi, do‘ng peshona paxtakor ekanini aytdi. Otdeleniye komandiri non va qandni orqasini o‘girib turgan askar orqali taqsimladi. Lo‘linamo Mirsalimga Finlyandiya urushida bir hafta bo‘lganini aytdi.
Mashq va Kiyev xabari
Qisqacha: Birinchi kun hammom, forma va qurol olish bilan o‘tdi, ertasi tongdan qattiq jadval bilan mashg‘ulot boshlandi. Mirsalim murodiga yetgandek xursand bo‘ldi, chunki mashq frontdagi o‘limdan yengil edi. Komandir «bu yerda ko‘p ter oqizsak, frontda kam qon to‘kiladi» dedi. Orada Kiyevga dushman kirdi; rota komandirining siyosiy o‘rinbosari bu xabar vahimaga solmasligi kerakligini aytdi.
Mirsalimning birinchi jangi
Qisqacha: Politruk gapidan keyin batal’on tongotarda trevoga bilan yo‘lga chiqib, ikki kunda frontga tushdi va ertasi jangga kirdi. Batalvon dushmanning ikki hujumini qaytardi; lo‘linamo jangchi tankni yondirdi, chiroyli yigit fashistlarni pulemyotdan to‘kdi, keyin yaralanib zambilda olib ketildi. Do‘ng peshona ikkinchi hujumda manglayiga o‘q yeb halok bo‘ldi. Mirsalim devonadek okopda qotib o‘tirdi, batalvon chekindi, u esa okopida qolaverdi.
- Do‘ng peshona jangchi – paxtakor, ikkinchi hujumda manglayiga o‘q yeb halok bo‘ldi.
Dilovarxo‘ja mudofaada
Qisqacha: Dilovarxo‘ja shahar bo‘sag‘asidagi mudofaada nemis bombardimoni va minalar ostida qoldi, front uning tasavvuridan dahshatliroq chiqdi. Nemis tanklari hujumga o‘tdi, mudofaa ularning bir qismini yondirdi. Sodiq qo‘l pulemyoti bilan o‘q yog‘dirdi. «Hushyor» laqabli jangchi Shubin tankka emaklab borib, yonilg‘ili shisha irg‘itib uni yoqdi va ekipaj chiqishini poyladi. Dilovarxo‘ja nemislarning yana hujumlariga guvoh bo‘ldi, nemislar mudofaani yorib o‘tolmadi.
- Shubin – Sodiqlardan surishtirgan, keyin «hushyor» laqabini olgan jangchi, tankni yoqadi.
Nemis varaqasi va Sodiq
Qisqacha: Samolyotlar qog‘oz tashlab, komissar varaqalarga tegmaslikni buyurdi; Shubin Dilovarxo‘ja ko‘z olgan varaqani yirtib tashladi. Dilovarxo‘ja soydan bir varaqa topib, qo‘yniga tiqdi: unda o‘z xohishi bilan nemis tomoniga o‘tganlarga oltin tog‘ va’da qilinardi. U sho‘ro yutqazdi deb ishondi, polk esa chekinishda davom etdi. Yerto‘lada Dilovarxo‘ja Sodiqqa «biz yutqizdik» deb varaqani uzatdi, Sodiq uni qo‘liga ham olmadi. Sodiq qizil komandir bo‘lganini bildiradigan so‘zlar Dilovarxo‘jaga yolvorish bo‘lib tuyuldi.
Oltin tuvak va’da qilyaptimi7— Sodiq, Dilovarxo‘ja bergan nemis varaqasi haqida
Asl aynamas, oltin zanglamas, deganlari— Dilovarxo‘ja Sodiqni maqtab, so‘ng xiyonat haqida eslatadi
Bilimingizni sinang
Poyezddagi tunda Mirsalimni nima uxlatmadi?
- Dushman samolyotlarining shovqini
- Urush tugab Sodiq qaytib kelsa nima bo‘lishi haqidagi o‘y
- Oshqozonining og‘rig‘i
- Xotinining tanbehi
To‘g‘ri javob: Urush tugab Sodiq qaytib kelsa nima bo‘lishi haqidagi o‘y. Mirsalimni tuni bilan urush erta-indin tugab, Sodiq qaytib kelsa nima bo‘lishi haqidagi o‘y uxlatmadi.
Mirsalim Sodiq o‘tirgan hovlini tortib olganini qanday baholadi?
- Savobli ish deb
- Hech qanday oqibati bo‘lmaydigan ish deb
- O‘z baxtini qora qilish uchun yetarli ish deb
- Sodiqqa nisbatan adolatli qaror deb
To‘g‘ri javob: O‘z baxtini qora qilish uchun yetarli ish deb. Mirsalim hovlini tortib olganining o‘zi baxtini qora qilishga yetarli deb hisobladi.
Mirsalim tunda Adolat xola haqida qaysi manzarani esladi?
- Xolaning ketib qolganini
- Xolaning oppoq sochlari bilan qon yig‘lagani
- Xolaning unga non berganini
- Xolaning uyga mehmon bo‘lib kelganini
To‘g‘ri javob: Xolaning oppoq sochlari bilan qon yig‘lagani. Mirsalim hovlini bo‘shatishda Adolat xolaning oppoq sochlari bilan qon yig‘lagani esiga tushdi.
Poyezddagi tunda ezilgan Mirsalimning ertalabki holati qanday edi?
- Tashvishlari oshib, yig‘lab yubordi
- Poyezddan tushib ketmoqchi bo‘ldi
- Sodiqqa xat yozishga kirishdi
- Ertalab miyasi tashvishlardan ancha xoli edi
To‘g‘ri javob: Ertalab miyasi tashvishlardan ancha xoli edi. Ertalab Mirsalimning miyasi tashvishlardan ancha xoli edi, o‘zini nodon deb kuldi.
Poyezd sahrodan chiqib qaysi yerlarga kirganda yo‘lovchilar qarag‘ayzor va bug‘doyzorni ko‘rdi?
- Kavkaz tog‘lariga
- Qozoq cho‘llariga
- Rus yerlariga
- Qrim yarim oroliga
To‘g‘ri javob: Rus yerlariga. Poyezd rus yerlariga kirdi: yam-yashil qarag‘ayzor, bug‘doyzor ko‘rindi.
Poyezdda rus yerlarining havosi boshqacha ekanini aytib o‘rmonlarni maqtagan kim?
- Lo‘linamo kishi
- Chiroyli yigit
- Mirsalim
- Do‘ng peshona
To‘g‘ri javob: Chiroyli yigit. Chiroyli yigit rus o‘rmonlarining havosini maqtadi.
She’r o‘qilgach, do‘ng peshona shoirlar haqida nima dedi?
- Shoirlar bo‘sh gap sotadi
- Shoirlar dilingdagini topib aytadi
- Shoirlar jangga ketmaydi
- Shoirlar faqat urushdan oldin yozishadi
To‘g‘ri javob: Shoirlar dilingdagini topib aytadi. Do‘ng peshona shoirlar do‘ndirib aytadi, dilingdagini topib aytadi, dedi.
Poyezd lagerga kelishdan oldin stantsiyada nechanchi kun kechasi to‘xtadi?
- Uchinchi kun
- Yettinchi kun
- Ikkinchi kun
- Beshinchi kun
To‘g‘ri javob: Beshinchi kun. Poyezd beshinchi kun kechasi bir stantsiyada to‘xtadi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash