XotirAI«Oltin zanglamas»: Tamaki to‘rvasi va Qodirning asirligi
Mavzular
Bogunning tamaki to‘rvasi
Qisqacha: Yerto‘lada Dilovarxo‘ja Sodiqni o‘z yo‘liga burolmay, tamaki o‘ray boshlaydi. Sodiq uning qo‘lidagi to‘rva Bogunniki ekanini payqaydi. Dilovarxo‘ja Bogun o‘lim oldida to‘rvasini uzatgan, men suv keltirgunimcha o‘lib qolgan, shundan to‘rva menda qolgan, deb izohlaydi. Sodiq esa Bogunning o‘limi haqida avval bunday gap aytilmaganini eslab, shubhalanadi.
- Dilovarxo‘ja – Sodiq bilan frontda birga yurgan, Sodiqdan sirini yashirayotgan, tamaki o‘rab chekuvchi odam.
- Sodiq – Dilovarxo‘janing gaplariga shubha bilan qarayotgan, Bogunning do‘sti.
- Bogun – vagonda o‘lgan, tamaki to‘rvasi qoldirgan askar.
Sodiqning shubhasi kuchayadi
Qisqacha: Sodiq yerto‘ladan chiqib, ufqdagi quyoshga qaraydi va Bogunning vagondagi gapini eslaydi: tamaki xotinining o‘zi ekkan tamakidan, to‘rva ham uning qo‘l hunari. Sodiq yerto‘laga qaytib kirib, chiroqni yoqadi va Dilovarxo‘jadan Bogun uyg‘onganda yonida bo‘lgan-bo‘lmaganini so‘raydi. Dilovarxo‘ja qasam ichadi, bu esa Sodiqning shubhasini oshiradi.
To‘rva Sodiqqa irg‘itildi
Qisqacha: Dilovarxo‘ja ginaxonlik qilib, Sodiqning savollari tergovchinikidan o‘tib tushishini aytadi. Sodiqning ko‘ngliga gumon kelsa-da, isbot yo‘qligi uchun tilini tiyadi. Dilovarxo‘ja tamakidonni Sodiqqa irg‘itadi, u uni olgisi kelsa ham, shubhani oshirmaslik uchun qaytarib beradi. Dilovarxo‘ja bosmachi bo‘lib o‘tganlarini aytib, yerto‘ladan chiqib ketadi.
— Do‘stingizdan esdalik.— Dilovarxo‘ja, tamakidonni Sodiqqa berishga undab
Dilovarxo‘janing ichki alami
Qisqacha: Dilovarxo‘ja ichidan yonadi: Sodiq butun sirni biladi, tamakidon uni ochish vositasi bo‘lmoqda, deb qo‘rqadi. U frontga Sodiqning maslahati bilan emas, o‘z rejasi bilan kelgan: nemis tomonga o‘tib, Turkiya yoki Afg‘onistonga ketmoqchi edi. Ibrohimbek va Ko‘rshermat yigitlaridan ko‘pi o‘sha tomonda, deb eshitgan. Sodiqni o‘ldirishga qaror qiladi.
- Ibrohimbek va Ko‘rshermat – Dilovarxo‘ja ilgari birga bo‘lgan bosmachi boshliqlari.
Qodirning qora kunlari
Qisqacha: Urush boshlanadigan kun kechasi Qodir Azizani o‘zi ishlayotgan qishloqqa olib chiqadi. MTS klubida elektr tokiga bag‘ishlangan kecha va ziyofat bo‘ladi. Qodir Azizaga zo‘rlab bir oz vino ichiradi, uni o‘z kvartirasida olib qoladi va o‘zi uxlab qoladi. Tong yaqin uyg‘onib, uyalganidan Azizadan uzr so‘rab xat yozadi va eshik tutqichiga qistirib ketadi.
- Qodir – MTSda ishlovchi yigit, Azizani sevadigan, uni "siz" deb hurmat qiladigan odam.
Omading kelmagandan keyin qiyin, tekis yerda qoqilasan.— muallif, 5-bob «Qodirning qora kunlari» boshida
Urush xabari va xayrlashuv
Qisqacha: MTS hovlisidagi radiokarnaydan urush boshlangani aytiladi. Qodir Aziza oldiga yuguradi, Aziza hang-mang bo‘ladi. Voyenkomat hovlisida Qodir ketishga shay turadi; Marat qilich so‘raydi, Adolat xola va Jannat Qodirdan ko‘z uzmaydi. Ertasi Aziza uni topib kelib quchoqlaydi, kutishga va'da beradi, Qodirning dilidagi dog‘ ketadi. Bu ularning oxirgi uchrashuvi bo‘ladi.
- Adolat xola va Jannat – voyenkomat hovlisida Qodirdan ko‘z uzmay o‘tirgan ayollar.
Front, bomba va asirlik
Qisqacha: Poyezd yo‘lda ikki marta dushman hujumiga uchraydi, so‘ng safni front bo‘sag‘asida tushiradi. Tun bo‘yi daraxtzorlardan o‘tadilar. Ertalab ochiq maydonga chiqishlari bilan jang boshlanadi. Nemis samolyotlari pastlab uchib bomba tashlaydi; Qodir bomba shamolidan tuproqqa ko‘miladi, tirsagidan uzilgan qo‘lni ko‘radi, orqasidan avtomatli nemis o‘qtaladi. Qism chekingan, Qodir yaradorlar bilan asirlar lageriga olib kelinadi.
Lagerda Pushkaryov bilan uchrashuv
Qisqacha: Lagerdagi kir-chir asirlarni ko‘rib Qodir dahshatga tushadi. Ular orasida tanish yuz bor: akasi qamalgandan keyin uylarini tintuv qilgan NKVD xodimi Pushkaryov. U Qodirni tanisa ham, o‘zini tanimagandek tutadi. Qodir salom berib, taniysizmi, deydi. Pushkaryov tanimayman, siz kimsiz, deb javob beradi. Qodir uni hech kimga sotmasligini aytadi va unga papiros tutadi.
- Pushkaryov – NKVD xodimi, Qodirning akasi qamalishi va tergovida bevosita qatnashgan, hozir lagerda asir.
Bilimingizni sinang
Yerto‘lada Dilovarxo‘janing qo‘lidagi tamaki to‘rvasini Sodiq kimniki ekanini payqadi?
- Qodirniki
- Bogunniki
- Ibrohimbekniki
- Pushkaryovniki
To‘g‘ri javob: Bogunniki. Sodiq to‘rva Bogunniki ekanini payqadi va undan so‘radi.
Dilovarxo‘janing qo‘lida Bogunning to‘rvasini ko‘rgan Sodiq qanday xulosaga keldi?
- Dilovarxo‘ja to‘rvani yashirib yurgan, uning bir sirri bor
- Bogun tirik ekan
- To‘rva uning o‘ziniki ekan
- Dilovarxo‘ja Bogunni yaxshi ko‘rgan
To‘g‘ri javob: Dilovarxo‘ja to‘rvani yashirib yurgan, uning bir sirri bor. Sodiq Dilovarxo‘ja to‘rvani yashirib yurgan va bir balosi bor deb shubhalandi.
Sodiq Bogunning vagondagi gapini eslab, uning tamakisi kimning ekkani ekanini bildi?
- Bogunning xotini ekkan tamaki
- Bogunning o‘zi ekkan tamaki
- Sodiqning onasi ekkan tamaki
- Dilovarxo‘janing o‘zi ekkan tamaki
To‘g‘ri javob: Bogunning xotini ekkan tamaki. Bogunning tamakisi xotinining o‘zi ekkan tamakidan, to‘rva ham xotinining qo‘l hunari edi.
Sodiq va Dilovarxo‘ja suhbatlashgan yerto‘laning og‘ziga nima tutib qo‘yilgan edi?
- Qamish to‘shak
- Yog‘och eshik
- Gilam
- Plashpalatka
To‘g‘ri javob: Plashpalatka. Yerto‘la og‘ziga tashqariga yorug‘ o‘tmaydigan qilib plashpalatka tutilgan.
Sodiq Dilovarxo‘jadan Bogunning o‘limi haqida nimani aniqlamoqchi bo‘lib so‘radi?
- Bogun qaysi askar bilan jang qilganini
- Bogun uyg‘onganda uning tepasida bo‘lgan-bo‘lmaganini
- Bogun qancha pul qoldirganini
- Bogun qayerga ko‘milganini
To‘g‘ri javob: Bogun uyg‘onganda uning tepasida bo‘lgan-bo‘lmaganini. Sodiq Bogun uyg‘onganda Dilovarxo‘ja tepasida bo‘lgan-bo‘lmaganini so‘radi.
Bogun uyg‘onganda tepasida bo‘lganmi, deb so‘ralganda Dilovarxo‘ja nima deb javob berdi?
- Bogun yolg‘iz edi
- Shundoq yonida cho‘zilib yotgan edi
- Uxlab yotgan edi
- Suv keltirgani ketgan edi
To‘g‘ri javob: Shundoq yonida cho‘zilib yotgan edi. Dilovarxo‘ja Bogun uyg‘onganda yonida cho‘zilib yotgan edim deb javob berdi.
Dilovarxo‘janing qasam ichishi Sodiqda qanday ta’sir qoldirdi?
- Uni butunlay tinchlantirdi
- Uni yig‘latib yubordi
- Uni jahlini chiqardi
- Uning shubhasini oshirdi
To‘g‘ri javob: Uning shubhasini oshirdi. Dilovarxo‘janing qasami Sodiqning shubhasini oshirdi.
Sodiqning ko‘ngliga gumon kelsa-da, u Dilovarxo‘jaga gumonini nima uchun aytmadi?
- Dilovarxo‘jani yaxshi ko‘rgani uchun
- Qo‘rqib ketgani uchun
- Bogunni unutgani uchun
- Qo‘lida isbot yo‘qligi uchun
To‘g‘ri javob: Qo‘lida isbot yo‘qligi uchun. Sodiq qo‘lida isbot bo‘lmagani uchun tilini tiydi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash