XotirAI«Oltin zanglamas»: Mirsalim legionda ober-mulla, Sodiqning tashvishi
Mavzular
Chuxanov gazetada Sodiqni ko‘rdi
Qisqacha: Hazilkash do‘sti Chuxanovga gazeta uzatdi; gazetaning uchinchi betida Sodiqning surati bor edi. Chuxanov uni tanigandek bo‘ldi, lekin Sovet hokimiyatidan dakki yegan odam bunchalik mard bo‘lishiga ishonmadi. U Sodiq masalasini aniqlash uchun o‘rniga yordamchisini qismga yubordi. Yordamchi shtabda hujjat yo‘qligini, Sodiq qismga yo‘ldan qo‘shilganini aytdi.
- Chuxanov – Sodiqni ilgari tergov qilgan, hozir frontda yurgan tergovchi (matnga ko‘ra).
- Sodiq (Qo‘chqorov) – ocherk va suratda mardligi madh etilgan jangchi.
Sodiqni operativ xodim surishtirmoqda
Qisqacha: Yordamchi Sodiq qochib o‘tayotgan hamshahrisini otganini ham aytdi. Chuxanov yaxshilab tekshirishga qaror qildi. Shu kuni kechqurun vzvod komandiri Sodiqni chetga chaqirib, diviziya shtabidan operativ xodim kelib uni surishtirib yurganini aytdi. Sodiqning yuragi orqasiga tortib ketdi.
8. Xoin va josus: Mirsalim va Qodir
Qisqacha: Mirsalim lagerda Qodirni ko‘rdi va tanidi: Qodir Sodiqning ukasi edi. Mirsalim qo‘rqib orqasini o‘girdi, Qodir uning ichini ko‘rib turganday tuyuldi. Mashina lagerdan chiqib ketgach, Qodir gap qilmaganiga shukur qildi. Mirsalim frontga tushgan kuniyoq okopda titrab qolgan, keyin qo‘lini ko‘tarib nemislarga asir tushgan edi.
- Mirsalim (Mirzohidiy) – qo‘rqoq, mol-mulkka o‘ch, mansabparast kishi; asir tushgan.
- Qodir – Sodiqning ukasi, lagerda ko‘rilgan.
Mirsalimning o‘y-xayollari, legion
Qisqacha: Mirsalim o‘limdan qattiq qo‘rqar, buvasidan qolgan uy-joy va yer vasiqasi uchun kuyinardi. Qizi Aziza ham yaxshi chiqmadi. Ali Naimxon lagerga kelib, turk o‘g‘lonlarini islom bayrog‘i ostiga chaqirganda Mirsalim birinchi bo‘lib qo‘l ko‘tardi. Keyin ularni poyezdda, mashinada harbiy lagerga olib borib, nemis formasini kiydirishdi; yoqasida yozuv bor edi, komandirlar nemislar edi.
- Ali Naimxon – turk legionchilarini boshqaruvchi, o‘zini ulug‘ mansabdor tutadigan, Turkiston taxtini orzu qiluvchi kishi.
- Aziza – Mirsalimning qizi.
Ali Naimxon Mirsalimni ober-mulla qiladi
Qisqacha: Ali Naimxon Mirsalim bilan yakka suhbatlashdi, ismini, madrasa ta’limini so‘radi va Qur’on o‘qitdi. Mirsalim Gitler surati qarshisida qiroat qildi. Keyin Ali Naimxon unga yigitlarga diniy ta’lim berish xizmatini topshirib, ober-mulla unvonini berdi. Mirsalim masjid xonasi, mehrob ochdi, istambul dokasidan salla o‘radi, imom bo‘ldi, yigitlarga chust do‘ppi kiydirdi va talabni buzganni qamchiladi.
Qilich kesmaganni so‘z kesishi lozim.— Ali Naimxon, Mirsalim bilan suhbatda
Turkiyadan Qur’on, Ashrafxon fojiasi
Qisqacha: Ali Naimxon Turkiyaga borib kelib, Mirsalimga lupali cho‘ntak Qur’on sovg‘a qildi. Mirsalim har yigitga bittadan so‘radi, Ali Naimxon indamadi. Mirsalim ertalab kazarmada mudrab yotgan yosh legionchi Ashrafxonni topib, jazolamadi va o‘ziga xizmatkor qildi. Keyin Ashrafxonni ko‘kartirib, fyurerga nojo‘ya gap aytgan deb tuhmat qildi, u qamoqqa olinib, otib yuborildi.
- Ashrafxon – mo‘ylovi endi sabza urgan yosh legionchi, Mirsalimning xizmatkori bo‘lib, uning tuhmati bilan otilgan.
Do‘ppi sovg‘asi, Berlinga safar
Qisqacha: Mirsalim Ali Naimxon boshiga chust do‘ppi kiygizdi; Ali Naimxonning xotini do‘ppini boshiga qo‘ndirib, erini «janob prezident» dedi. Ali Naimxon Mirsalimni ovqatga taklif qilib, Turkiston haqida o‘z fikrlarini aytdi. Ertasiga uni Berlinga olib bordi, restoranda nay chalishini aytdi, to‘rt xotin haqida gaplashdi va bir nemis amaldori kabinetiga olib kirdi.
Demak uchta zapasim Turkistonda deng,— Mirsalim, Berlindagi restoranda ko‘p xotinlik haqida
Josuslik ta’limi; 9-bob: Sodiqning tashvishi
Qisqacha: Nemis amaldori Mirsalim to‘g‘risida Ali Naimxon bilan gaplashdi; Ali Naimxon uning sinalgan va dindan xabardorligini aytdi. Shu kundan boshlab Mirsalimga josuslik ta’limi berila boshladi, uni O‘rta Osiyo shaharlaridan biriga yuborish tayyorlanardi. Keyingi bobda Sodiq sanbatda do‘sti Shubinni ko‘rib qaytdi; ko‘kragida Qizil Bayroq ordeni bor, lekin operativ xodim surishtirgani tashvish solardi.
- Shubin – Sodiqning do‘sti, sanbatda davolanayotgan jangchi.
Bilimingizni sinang
«Oltin zanglamas» romanida Mirsalim lagerda ko‘rib qo‘rqib ketgan Qodir Sodiqning kimi bo‘lgan?
- o‘g‘li
- ukasi
- hamshahri
- tergovchisi
To‘g‘ri javob: ukasi. Qodir Sodiqning ukasi edi.
Chuxanov gazetadagi Sodiq suratiga nima uchun darrov ishonmadi?
- Sovet hokimiyatidan dakki yegan odam bunchalik mard bo‘lishiga aqli bovar qilmadi
- suratdagi odamning yuzini umuman taniy olmadi
- Sodiqni jang maydonida halok bo‘lgan deb bilardi
- gazetadagi ocherkni boshqa jangchi haqida deb o‘yladi
To‘g‘ri javob: Sovet hokimiyatidan dakki yegan odam bunchalik mard bo‘lishiga aqli bovar qilmadi. Chuxanov Sodiqning mardligiga ishonmagan.
Chuxanovning yordamchisi qismdan qaytib, Sodiq haqida qanday xabar berdi?
- u qismga boshidan beri xizmat qilgan
- shtabda uning hujjati yo‘q, u qismga yo‘ldan qo‘shilgan
- hujjatlari to‘liq, ammo orden olmagan
- u boshqa diviziyadan ko‘chirib keltirilgan
To‘g‘ri javob: shtabda uning hujjati yo‘q, u qismga yo‘ldan qo‘shilgan. Hujjat yo‘q, yo‘ldan qo‘shilgan.
Chuxanov eshitishicha, Sodiq nemislar tomoniga qochib o‘tayotgan kimni otgan edi?
- Dilovarxo‘ja bosmachini
- o‘z hamrohi va hamshahrisini
- o‘z vzvod komandirini
- ukasi Qodirni
To‘g‘ri javob: o‘z hamrohi va hamshahrisini. Qochgan odam Sodiqning hamshahri bo‘lgan.
Vzvod komandiri Sodiqni chetga chaqirib unga nimani aytdi?
- gazetada surati chiqqani uchun mukofotlanishini
- uni sanbatga yuborishmoqchi ekanini
- diviziya shtabidan operativ xodim kelib, uni surishtirib yurganini
- uni Qizil Bayroq ordeniga tavsiya qilishganini
To‘g‘ri javob: diviziya shtabidan operativ xodim kelib, uni surishtirib yurganini. Operativ xodim Sodiqni surishtirmoqda edi.
Mirsalim lagerda Qodirni tanigach, qanday holatga tushdi?
- g‘azablanib, uni komandirga ko‘rsatmoqchi bo‘ldi
- qo‘rquvdan badanini chumoli qopladi
- hech narsa sezmay o‘tib ketdi
- quvonib, unga yaqinlashmoqchi bo‘ldi
To‘g‘ri javob: qo‘rquvdan badanini chumoli qopladi. Mirsalim qo‘rquvdan junjikib ketdi.
Mirsalim frontga tushgan kuniyoq nima bo‘ldi?
- jang qilib, orden oldi
- okopda otishmadan quyondek dir-dir titrab qoldi
- birinchi hujumda yaralandi
- komandirga qarshi chiqdi
To‘g‘ri javob: okopda otishmadan quyondek dir-dir titrab qoldi. U darrov titrab qolgan.
Mirsalim haqidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. U okopda miltig‘ini qoldirib, ikkala qo‘lini ko‘tarib taslim bo‘ldi. II. U jangda yaralangan holda asir tushdi. III. U frontga tushgan kuniyoq otishmadan quyondek titrab qoldi.
- I va II
- II va III
- I va III
- Faqat I
To‘g‘ri javob: I va III. II hukm noto‘g‘ri: u jang qilmay taslim bo‘lgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash