XotirAI«Tushda kechgan umrlar»: Qurbonoy xola, Rustam va Shahnoza
Mavzular
Rustamning kuz haqidagi kundaligi
Qisqacha: Romanning boshida «Rustamning oxirgi kundaligidan» parcha keltirilgan: kuz o‘lim to‘shagida yotgan bemorga o‘xshatiladi. Rustam o‘zining yoshi haqida o‘ylab, yigirma ikkidamanmi, yetmish ikkidamanmi, deb adashadi.
- Rustam – kundalik egasi, keyinroq o‘lik holda topiladigan yigit.
Qurbonoy xolaning ertalabki tashvishi
Qisqacha: Qurbonoy xola biqini achishib uyg‘ondi: uning eski dardi qo‘zg‘agan. Shifokor tekshirib, o‘t pufagida tosh borligini aytib, operatsiya qilish kerak degan. Xola operatsiyadan qo‘rqadi, chunki ishi og‘ir. U nevarasini uyg‘otmay turib, tahorat oldi, bomdod o‘qidi, qizi Umida esa choy qo‘yib ketishni so‘radi.
Qisqacha: Xola nevarasi siymaganini bilib, qizi Umidaga bolalarni vaqtida bog‘chaga olib borishni aytadi. Keyin choponini kiyib, supurgi bilan pastga tushadi.
- Qurbonoy xola – kampir farrosh, to‘rt yildan beri o‘t pufagidagi toshdan azob chekadi.
- Umida – Qurbonoy xolaning qizi, uning qizchasi bor va xola bilan bir uyda yashaydi.
Tumanli ko‘cha va ota-bola yuguruvchilar
Qisqacha: Tashqarida quyuq tuman tushgan edi. Qurbonoy xola baqaterak tagida cho‘qqisimon telpakli sharpani ko‘rdi. U avval magazin tomonidagi yo‘lkani supurishi kerak edi; jek xo‘jayini gastronom katta, har xil odam keladi, deb tayinlagan.
Qisqacha: Qo‘shnilar supurgi shovqinidan shikoyat yozganlari uchun xola supurishdan boshlaydi. U «Qatortol» ilgari o‘rikzor, uzumzor joy bo‘lganini eslaydi. Ikki kishi cho‘qqisimon qalpoqda yugurib o‘tdi: qorin qo‘ygani prapisir, ikkinchisi uning o‘g‘li.
Qisqacha: Ota-bola qishin-yozin har kuni ertalab yugurishadi. Ko‘chaning narigi betidagi katta darvozali uchastka prapisirniki. Ular xola bilan salomlashmaydi.
- Prapisir – katta darvozali uchastka egasi, qorin qo‘ygan, o‘g‘li bilan har kuni yuguradi.
- Jekdagi xo‘jayin – Qurbonoy xolaga ishni tayinlagan boshliq.
Komissar bilan suhbat
Qisqacha: Non mashinasi kelgach, Komissar kelib «Supuryapsanmi?» deb so‘radi. U boshida qora shlyapa, egnida qora plash, qo‘lida sut bidon ushlab turardi. Komissar xolaga kuyovini sudga berishni maslahat berdi; xola qizi kundosh bilan bir hovlida turishini o‘ylab dili og‘ridi va «Xudoga soldim» dedi.
Qisqacha: Komissar «xex-xex-xex» deb kuladi; sutga borganini, bugun sut kelmasligini va ertalab kasha yemasa me’dasi og‘rishini aytdi.
- Komissar – qora shlyapa va plashli, o‘ktam ovozli keksa qo‘shni, xolaga har kuni «Supuryapsanmi?» deydi.
Rustamning o‘lik topilishi
Qisqacha: Komissar yerto‘la zinasida g‘ujanak bo‘lib yotgan odamni ko‘rsatdi. Qurbonoy xola yaqin borib, uning kuyovi Rustam ekanini bildi: boshidan qon oqqan, og‘zidan qon sizgan, bilagi tilingan edi. Xola dod solib, odamlarni va Shahnozani chaqirdi.
Qisqacha: Odamlar to‘planib, to‘rtinchi qavatdagi deraza sinib ochiq turganini va yerda oyna parchalari yotganini ko‘rishdi. Kimdir «Shunaqa bo‘lishini bilardim» dedi; prapisir o‘g‘lining yelkasiga musht tushirdi. Komissar tomirni tekshirib, doktorning keragi yo‘q, militsiyaga qo‘ng‘iroq qilish kerak, dedi.
- Rustam (Shomatov Rustam) – Qurbonoy xolaning kuyovi, Shahnozaning eri; yerto‘la zinasida o‘lik topilgan.
Tergov hujjatidan: Shahnoza
Qisqacha: Tergov hujjatida Shomatova Shahnoza 21 yoshli to‘rtinchi kurs talabasi, turmush qurgan, «Qatortol» mavzesida 9-uy 23-xonadonda yashashi yozilgan. Ular sakkizinchi avgust kuni to‘y qilgan, sentabr oxirida Pskentdagi qaynonasinikidan ko‘chib kelishgan.
Qisqacha: Shahnoza Rustam alohida uy olish uchun harakat qilganini aytdi. Rustam bir vaqtlar sudda ishlagan, ikkinchi kursda o‘qigan, Afg‘onistonda xizmat qilib yaralangan va navbatsiz uy olgan. Shahnoza u bilan birinchi kursdan beri tanish.
- Shahnoza Shomatova – 21 yoshli talaba, Rustamning xotini.
Qor va Qozirobod mozori
Qisqacha: Shahnoza guvoh sifatida povestka olgan; onasi unga gapini bilib gapirishni tayinlaydi. Militsiyadan chiqqach birinchi qor yog‘ayotganini ko‘rdi. Rustam qorni yomon ko‘rardi, sovuq tushishi bilan bo‘yniga sharf o‘rardi. Shahnoza Qozirobod mozoriga piyoda borib, Rustamning qabridagi qorni tozalashga qaror qildi.
Qisqacha: Birinchi kursda Rustam Shahnozaning boshiga yoqqan qorni kurab tashlagan, uning jonini asrab qolgan edi.
- Shahnozaning ayasi – qizini gapini bilib gapirishga undaydi, dadasi esa xavotirda.
Paxtaga ketish: baraka va qamishzor
Qisqacha: Shahnoza shahar maktabida o‘qigani uchun umrida paxtaga bormagan edi. Dilya (Dilfuza) bilan paxtaga bordi. Sovxozda cho‘l o‘rtasidagi pastak baraka joylashdilar. Kursdagilar yoshi kattaroq Rustam akani boshliq qilib chaqirishardi.
Qisqacha: Rustam quduq haqida ogohlantirdi; bultur bir talaba quduqqa tushib ketgan. Barakni brezent parda bilan ikkiga bo‘lishdi. Kechqurun qamishzordan chaqaloq yig‘isi eshitilganda, Rustam bu chaqaloq emas, shoqol ekanini aytdi.
- Dilya (Dilfuza) – Shahnozaning mittigina gavdali shaharlik o‘rtog‘i.
- Rustam aka – yuzi oftobda qoraygan, qoshlari qalin, yoshi kattaroq, kursdagilarga boshliqdek yigit.
Sichqon, norma va Rustamning yordami
Qisqacha: Tunda Shahnozaning bo‘yniga sovuq narsa o‘rmalaganda chinqirdi; Rustam bu sichqon ekanini aytib kuldi. Uchinchi kuni komsomol rahbari Sanjar aka paxta normasi yetmish kilo, podbor yuz ellik kilo ekanini, bajarmaganlar o‘qishdan haydalishini aytdi.
Qisqacha: Shahnoza va Dilyaga normani bajarish qiyin edi. Rustam Shahnozaning etagini topshirib kelaman, deb oldi va uning paxtasi ellik ikki kilo chiqqanini aytdi; aslida o‘zinikidan qo‘shgan edi.
- Sanjar aka – kulliyot komsomoli rahbari, oppoq dumaloq yuzli, mo‘ylovli.
Kuz, qor va Shahnozaning kasalligi
Qisqacha: Bir oyga deb olib kelingan talabalar ikki oy qoldi; kuz yomg‘irlari boshlandi, baraka zaxladi. Rustam pechkani qizlar bo‘lmasiga o‘rnatdi. Respublika rejani bajarmaguncha paxtazor front maydoni deb e’lon qilingan, qaytishga ruxsat yo‘q edi. Yosh domla Muhtabar opa talabalar ahvolini ko‘rib yig‘lamoqdan beri bo‘lardi.
Qisqacha: Qor yog‘gach Rustam yo‘talib, bo‘yniga sharf o‘radi va «Sovuqni yomon ko‘raman, Shahnoza» dedi. Shahnoza unga ayasi bergan quyultirilgan sutni berdi, keyin o‘zi isitmalab yotib qoldi. Rustam traktor minib sovxoz markaziga ketdi va shifokor olib keldi; shifokor Shahnozada pnevmoniya borligini aytdi.
- Muhtabar opa – talabalar bilan paxtada bo‘lgan yosh domla.
Bilimingizni sinang
«Tushda kechgan umrlar» romani boshida kimning oxirgi kundaligidan parcha keltirilgan?
- Prapisirning
- Rustamning
- Sanjar akaning
- Komissarning
To‘g‘ri javob: Rustamning. Roman «Rustamning oxirgi kundaligidan» parcha bilan boshlanadi.
Rustamning kundaligida kuz nimaga o‘xshatiladi?
- O‘lim to‘shagida yotgan bemorga
- Oltin tojga
- Yosh kelinga
- Qaytib kelgan mehmonga
To‘g‘ri javob: O‘lim to‘shagida yotgan bemorga. Kundalikda kuz o‘lim to‘shagida yotgan bemorga o‘xshatiladi.
Qurbonoy xola ertalab nimadan uyg‘ongan?
- Biqini achishib, eski dardi qo‘zg‘ab
- Komissarning ovozidan
- Telefon qo‘ng‘irog‘idan
- Nevarasining yig‘isidan
To‘g‘ri javob: Biqini achishib, eski dardi qo‘zg‘ab. Xola biqini achishib uyg‘ongan: eski dardi qo‘zg‘agan.
Shifokor Qurbonoy xolaning qaysi a’zosida tosh borligini aytgan?
- Siydik pufagida
- O‘t pufagida
- Jigarida
- Buyragida
To‘g‘ri javob: O‘t pufagida. Shifokor xolaning o‘t pufagida tosh borligini aytgan.
Shifokor Qurbonoy xolaga tosh sababli qanday chora ko‘rish kerakligini aytgan?
- Dorivor o‘t ichish kerak
- Issiq kompress qilish kerak
- Operatsiya qilish kerak
- Faqat parhez tutish kerak
To‘g‘ri javob: Operatsiya qilish kerak. Do‘xtir operatsiya qilish kerakligini aytgan.
Qurbonoy xolaning qizi Umida ertalab undan nimani so‘ragan?
- Do‘konga borishni
- Nonushta tayyorlashni
- Choy qo‘yib ketishni
- Bolalarni uyg‘otishni
To‘g‘ri javob: Choy qo‘yib ketishni. Umida xoladan choy qo‘yib ketishni so‘ragan.
Qurbonoy xola Umidaga bolalarni nima uchun vaqtida bog‘chaga olib borishni tayinlagan?
- Qo‘shnilar shikoyat yozmasligi uchun
- Bog‘cha puli oshib ketmasligi uchun
- Bog‘cha opasi kech qolganlarni kirgizmasligi uchun
- Xo‘jayin ishdan haydab yubormasligi uchun
To‘g‘ri javob: Bog‘cha opasi kech qolganlarni kirgizmasligi uchun. Xola bolalar kech qolsa, bog‘cha opasi kirgizmasligidan xavotirlangan.
Qurbonoy xola uyda tahorat olgach, qaysi namozni o‘qigan?
- Peshin namozini
- Asr namozini
- Shom namozini
- Bomdod namozini
To‘g‘ri javob: Bomdod namozini. Xola tahorat olib, bomdod namozini o‘qigan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash