XotirAI«Anor»: Ming bir jon, Nurli cho‘qqilar
Mavzular
Hamshira Mastura haqida aytadi
Qisqacha: Kasalxonada hikoyachi, Mirrahimov va Hoji aka bir palatada yotadi. Mirrahimov sakkiz oydan beri palatasidan chiqmagan og‘ir xasta Mastura Aliyevani ko‘rib kelishni taklif qiladi. Hamshira Masturaning o‘n yildan beri kasal ekanini, turmush qilganiga bir yil bo‘lmay shu dardga yo‘liqqanini aytadi; tomog‘idan ovqat o‘tmaydi, qornidan quyishadi. Eri Akramjon besh oydan beri uning bilan birga yotadi, shifokorlarga yalinib palataga karavot qo‘ydirgan. Hoji aka bunday vafodor erni ko‘rishga ishtiyoqmand bo‘ladi.
- Mastura Aliyeva – o‘n yildan beri kasal, sakkiz oydan beri kasalxonada yotgan og‘ir xasta ayol.
- Akramjon – Masturaning eri, kasalxonada u bilan birga yotadi.
- Hoji aka – poygadagi karavotda kitob o‘qib yotgan yo‘g‘on gavdali xasta.
Palatada Mastura bilan uchrashuv
Qisqacha: Hoji aka, Mirrahimov va hikoyachi o‘ninchi palataga boradi; eshik oldida Akramjon kutib oladi. Oftob bulut ostiga kirganda Mastura mayin ovoz bilan «Kelinglar» deydi. Oftob yorishgach, ular Masturani murda kabi sap-sariq ko‘radi. Hoji akaning rangi bo‘zarib, hamshira uni dori berish bahonasida olib chiqib ketadi. Mastura bu xijolatni hazilga aylantiradi: uch mard meni ko‘rgani kirgan edi, bittasi qochdi, ikkitasi o‘tirib qoldi, deb kuladi.
Tobut voqeasi va umid
Qisqacha: Mastura besh yil oldingi voqeani o‘zi aytib beradi: qalin qor yoqqan kuni Akramjonning ikki o‘rtog‘i hovlisiga tobut ko‘tarib kirgan, chunki ertalab birov avtobusda yig‘lab ketayotgan bolani Masturaning ukasiga o‘xshatib gap tarqatgan. Tobut buzilib pechkaga qalangan. Mastura o‘lim kutmasligini, odam bolasi dunyodan umid uzmasligiga ishonishini aytadi. Mirrahimovning uch dardini eshitib, jussangizga uch dard sig‘dimi, deb kuladi va suhbat xushchaqchaq bo‘lib ketadi.
Ming bitta jon
Qisqacha: Mirrahimovning g‘o‘ng‘ir kulgisi shifokorni chaqiradi va shifokor mehmonlarni chiqarib yuboradi. Palatada Hoji aka qand choy ichib yotgan, hech kim bu voqea haqida indamaydi. Kechasi Mirrahimov Masturaning joni bitta emas, ming bitta ekanini aytadi, Akramjonning ham yigitlik umridan bittasini Masturaga qurbon qilayotganini qo‘shadi. Ertasiga Masturaning qorniga tez-tez suv to‘planishi ma’lum bo‘ladi. Kunlar o‘tib hamma tarqaladi: Mirrahimov MTSiga, Hoji aka kurortga ketadi.
Bu xotinning joni bitta emas, ming bitta!— Mirrahimov kechasi hikoyachiga
Operatsiya va Gulistondagi uchrashuv
Qisqacha: Bir necha vaqtdan keyin hikoyachi kasalxonaga kiradi: Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotadi, u o‘lsam tovonim yo‘q deb tilxat bergan. Mastura hamshira va Akramjonning yordamini rad etib, jarrohlik xonasiga o‘zi kirib ketadi. Operatsiya muvaffaqiyatli o‘tgani aytiladi. Uch yildan keyin Mirzacho‘ldagi paxta bayramida Guliston tumanida hikoyachi Akramjonni bir juvon bilan otda ko‘radi. Juvon olma yeb tanitadi: bu sog‘ayib ketgan Mastura edi. U Hoji akaga salom aytishni so‘raydi, lekin Hoji aka vafot etgan edi. 1956-yil.
Nurli cho‘qqilar: Zuhra yo‘qoldi
Qisqacha: To‘qqizinchi sinf a’lochisi Zuhraxon shanba kuni maktabdan qaytib, kitob-daftarini opasi Fotimaga berib, lola tergani qirga chiqadi va qaytmaydi. Ota-ona avval qarg‘aydi, keyin yig‘laydi; maktab ma’muriyati butun qishloqni oyoqqa turg‘izadi. Chol-kampir Zuhra shaharlik yoshlardan biri bilan ketgan degan umidda taskin topadi. Fotima baloga qoladi. Uch kundan keyin Fotima sinf daftaridan o‘chirilmoqchi ekani aytiladi, onasi Fotimani koyiydi.
- Zuhra – to‘qqizinchi sinf a’lochisi, qoqvosh, ta’bi nozik, dimog‘dor qiz.
- Fotima – Zuhraning opasi, Zuhra yo‘qolgani uchun ona uni koyiydi.
Zuhraning xati, Fotima fermada
Qisqacha: Kampir Fotimani ayblagach, Fotima onasining Zuhrani erkalatganini aytib javob beradi. Bir oyga yaqin vaqtdan keyin Zuhradan manzilsiz, imzosiz mo‘ltoq xat keladi: turmush o‘rtog‘i bilan baxtli oila qurganini, ota-onasini feodalizm quchog‘ida yashaydi deb yozadi. Chol shaharga borib, hamma xonadonni so‘roqlaydi, militsiyaga uchraydi, ammo hech narsa topolmaydi. Kampir mish-mishlardan yiqiladi. Fotima maktabni bitirib, rais oldiga ish so‘rab boradi; fermada sog‘uvchilikka o‘tadi.
Zuhra qaytadi, kampir vafot etgan
Qisqacha: Kampir vafot etganda Zuhra to‘qqiz kun deganda kirib keladi; chol uni qarg‘amay yig‘lab yuboradi. Zuhra ko‘ngil so‘ragan xotinlarga orqasini o‘girib turadi va erkin muhabbat masalasini Navoiy, Tolstoylar ko‘targan deydi. Kechasi Fotimaga u o‘n bir oy oldin besh oylik bolasi bilan eridan chiqqanini aytadi. Ota-onasi feodal, xizmatchi olgani qo‘ymagan, eri esa uni yaxshi ko‘rar edi, deydi. Fotima ering ota-onasidan kechsinmi, deb ta’na qiladi. Zuhra erta tongda ketib qoladi; Fotima uning erdan chiqqanini dadasiga aytmaydi.
Fotima ilg‘or, Samijon Zuhrani topadi
Qisqacha: Fotima ishda ochila bordi, rais uni ilg‘or sog‘uvchilar qatoriga qo‘shdi va u xo‘jalikda mashhur bo‘ldi. Fotima fermaga yaqinda kelgan hayvonlar doktori Samijonga mayil beradi. Samijon cholga tasalli bo‘lsin deb Zuhrani olti hafta qidirib, kutubxona orqali manzilini topadi. Zuhra shahardagi markaziy hammom qoshidagi sartaroshxonada kassir bo‘lib ishlayotgan ekan. Fotima Samijonni eshikda qoldirib kirib, ozib cho‘p bo‘lgan Zuhrani ko‘radi.
- Samijon – fermaga yaqinda kelgan hayvonlar doktori, Fotima mayil bergan yigit.
Sartaroshxonada ko‘rishuv
Qisqacha: Zuhra Fotimani ko‘rib xijolat bo‘lib shoshib ro‘molini boshiga tashlaydi va bu yerda vaqtincha ishlayotganini aytadi. Eri allaqachon boshqa shaharda o‘qishda, bolasi esa bog‘chada ekanini aytadi. Fotima turmushga chiqayotganini aytganda Zuhra Samijonni sigir doktori deb kinoya qiladi. Samijon kirganda Zuhra hindchasiga kaftlarini juftlab ta’zim qiladi, Samijon o‘sal bo‘lib orqaga tisariladi. Fotima uzr so‘rab, Zuhradan kalitni oladi; Zuhra to‘rt qavatli imorat zinasi ostidagi uyda turar ekan, uy va oshxonaning ahvoli yomon.
Bilimingizni sinang
Masturaning eri Akramjon kasalxonada xotini bilan necha oydan beri birga turgan?
- Sakkiz oydan
- Besh oydan
- Uch oydan
- Bir yildan
To‘g‘ri javob: Besh oydan. Akramjon besh oydan beri Mastura bilan birga yotgan.
Akramjon shifokorlarga yalinib nimaga erishgan?
- Masturani uyga olib ketishga
- Operatsiyani kechiktirishga
- Palataga o‘ziga karavot qo‘ydirishga
- Hoji akani boshqa palataga o‘tkazishga
To‘g‘ri javob: Palataga o‘ziga karavot qo‘ydirishga. Akramjon yolvorib, palataga o‘ziga karavot qo‘ydirib olgan.
Palatada poygadagi karavotda kitob o‘qib yotgan xasta kim?
- Hoji aka
- Samijon
- Akramjon
- Mirrahimov
To‘g‘ri javob: Hoji aka. Hoji aka poygadagi karavotda kitob o‘qib yotgan xasta.
Hamshira Hoji akani dori berish bahonasida palatadan olib chiqib ketishining sababi nima edi?
- Hoji aka Masturani ko‘rib rangi bo‘zarib ketgan edi
- Hoji aka shifokorni chaqirgan edi
- Mastura Hoji akani haydab yuborgan edi
- Hoji aka kitob o‘qishga xalaqit bergan edi
To‘g‘ri javob: Hoji aka Masturani ko‘rib rangi bo‘zarib ketgan edi. Hoji aka Masturani ko‘rib rangi bo‘zargach, hamshira uni dori bahonasida olib chiqqan.
Mastura xijolatni hazilga aylantirib, o‘zini ko‘rgani kirgan uch mard haqida nima degan?
- Uchovi ham darrov chiqib ketdi
- Ikkitasi qochdi, bittasi qoldi
- Uchovi ham o‘tirib qoldi
- Bittasi arang qochdi, ikkitasi qoldi
To‘g‘ri javob: Bittasi arang qochdi, ikkitasi qoldi. Mastura bittasi qochdi, ikkitasi o‘tirib qoldi, deb hazillashgan.
Mastura besh yil oldingi voqeani aytib berganda, Akramjonning ikki o‘rtog‘i uning hovlisiga nima ko‘tarib kirgan?
- Tobut
- Dori qutisi
- Qand-qurs
- Gilam
To‘g‘ri javob: Tobut. Akramjonning ikki o‘rtog‘i hovliga tobut ko‘tarib kirgan.
Masturaning hovlisiga ko‘tarib kirilgan tobut bilan nima qilingan?
- Omborga yashirilgan
- Buzib pechkaga qalangan
- Qo‘shnilarga berilgan
- Qabristonga olib borilgan
To‘g‘ri javob: Buzib pechkaga qalangan. Tobut buzilib, pechkaga qalangan.
Mastura o‘z hayotiga munosabatini qanday bildirgan?
- O‘limdan qo‘rqib yig‘lagan
- O‘lim kutmasligini va umid uzmasligini aytgan
- Akramjonni o‘z yonidan haydagan
- Tez orada o‘lishiga ishongan
To‘g‘ri javob: O‘lim kutmasligini va umid uzmasligini aytgan. Mastura hech qachon o‘lim kutmaganini aytgan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash