XotirAI«Anor»: Kampirlar sim qoqdi, To‘yda aza
Mavzular
Asrorqul ota va yosh tashviqotchi
Qisqacha: Choyxonada Haydar ota Asrorqul otaning o‘rtog‘i sifatida bir bola bilan gaplashadi. Bola agronomlikka o‘qimoqchi, hozir Asrorqul otaga qarashib, choyxo‘rlarga gazeta-kitob olib beradi. U Asrorqulning majlisda qanday gapirgani va chollarni yoshlar brigadalariga biriktirgani haqida so‘zlaydi. Tuman yig‘inida hokimning kotibi Asrorqul otani eng zo‘r tashviqotchi deb maqtagan.
- Haydar ota – Asrorqulning o‘rtog‘i, mehmon bo‘lib kelgan qariya.
- Asrorqul ota – samovar jo‘natgan, yoshlar brigadasiga chollarni birlashtirgan tashviqotchi chol.
Abdumajid olib kelgan yomon xabar
Qisqacha: Asrorqulning kichik o‘g‘li Abror otasini so‘rab keladi va uyga mehmonlar kelganini aytadi. Haydar ota uyga tushib, yo‘lakda rangi oqargan kampirni uchratadi. Kampir «Abdumajidlar keldi» deydi. Supada uch mehmon, ular orasida harbiy kiyimli yosh yigit Abdumajid bor. Abdumajid Yodgorboy nobud bo‘lganini bilmay, kampirdan ko‘ngil so‘ragan ekan; u Haydar otaga Asrorqul otaga aytmaslikni iltimos qiladi.
- Abdumajid – harbiy kiyimdagi yosh yigit, mehmonlar bilan Asrorqul uyiga kelgan.
- Abror – Asrorqulning kichik o‘g‘li.
- Yodgorboy – Asrorqul bilan kampirning o‘g‘li, urushda nobud bo‘lgan.
Supada qoraxat haqida suhbat
Qisqacha: Mehmonlar ketgach Asrorqul qaytib keladi; Haydar ota uni supaga o‘tirishga undaydi. Haydar ota Yodgorboydan xat kelmayotganini so‘raydi. Asrorqul kampirga bildirmaslikni so‘rab, Yodgorboy urushga borganini va qoraxat kelganini aytadi. Haydar ota kampirning bilishini yashirib, qishloqda eshitganini aytadi. Asrorqul o‘g‘lining go‘rini quchoqlamaguncha yig‘lamasligini aytadi.
Kampirga aytma, ko‘tarolmaydi... Qoraxat kelgan!— Asrorqul Haydar otaga o‘g‘li haqidagi qoraxatni aytganda
Kampir jo‘naydi, 1943
Qisqacha: Abror ovqatga chaqirgach Asrorqul darrov o‘zini quvnoq tutadi. Kampir ko‘zidagi yoshni o‘choq tutunidan deb yashirmoqchi bo‘ladi. Ovqat mahalida kampir betoqat bo‘lib Asrorqulga xarxasha qiladi. Haydar ota kampirni eltib qo‘yishga va’da berib ikkovini ko‘ndiradi, ertalab kampir aravada ketadi. U o‘zi otni haydab ketaveraman deb, Asrorqulni yolg‘iz qoldirib ketadi.
Kampirlar sim qoqdi: rais majlisi
Qisqacha: Erta bahorda Nazirbuvi sandal yonida uxlab yotganida uni To‘xtabuvinikiga chaqirishadi: rais kelibdi. To‘xtabuvining uyida Roziyabuvi, Ortiqjonlar o‘tirgan. Rais urush borishi haqida gapirib, paxta ishidan odamlarni bo‘shatish uchun kampirlar pilla-qurt boqishini so‘raydi. Har bir ish soati bir kilogramm paxta ekanini aytadi. Kampirlar yerga qarab qimtinadi; To‘xtabuvi avval jo‘n gaplashib olish kerakligini aytadi, rais majlisni yopadi. Roziyabuvi bir quti urug‘ olishni taklif qiladi va beshovlon zveno bo‘lib, yetmish bir yashar To‘xtabuvi Sarimsoqova boshliq saylanadi.
- To‘xtabuvi Sarimsoqova – yetmish bir yashar kampir, zveno boshlig‘i.
- Nazirbuvi, Shahodatbuvi, Roziyabuvi, Ortiqjon – zveno a’zolari, kampirlar.
To‘rt quti urug‘ talabi
Qisqacha: Kechasi To‘xtabuvi vahimaga tushib Nazirbuvinikiga chiqadi; Nazirbuvi besh kampir bir quti desa tumanga kalaka bo‘lamiz, nega ikki quti demadik deydi. Uyma-uy yurib, Shahodatbuvi, Roziyabuvi va Ortiqjonni ko‘ndirishadi, natijada to‘rt quti tutishga qaror qilib, xo‘jalik idorasiga chopar yuborishadi. Rais ko‘nmay, kampirlarni masxara qiladi. Kampirlar ikki kundan keyin raisni o‘rtaga olgach, rais to‘rt quti urug‘ni o‘z qo‘li bilan keltirib beradi.
Pilla topshirildi, sim qoqildi
Qisqacha: Qurt ko‘m-ko‘k barg ustida o‘rmalaydi, kampirlar g‘ayrati ortadi. Rais «Yashasin havaskor kampirlarimiz!» deydi va har quti kamida oltmish kilogramm berishini aytadi; kampirlar normamiz yetmish-sakson kilogramm deb javob beradi. Qurt nishona bergach, To‘xtabuvi raisdan Toshkentga sim qoqishni talab qiladi. To‘rtinchi kuni zveno pilla chiqaradi, rais tumanda birinchi bo‘lib yigirma besh kilo topshiradi va Toshkentga sim qoqadi. Toshkent radiosi kampirlarning ismini aytadi, rais esa katta semiz qo‘yni arqonda sudrab keladi. 1945-yil.
Yashasin havaskor kampirlarimiz!— Rais, qutini ko‘zdan kechirgach, kampirlarga qichqirdi
To‘yda aza: Muxtorxon domla
Qisqacha: Dotsent Muxtorxon Mansurov istarasi issiq, dilkash chol, mahallada hamma bilan salomlashadi. Mahallada u uylanayotgani haqida gap tarqaladi; domla uch yil burun beva qolgan, unga goh singlisi, goh uzatgan qizi qarab turgan. Mahalla xursand bo‘lib, kelin aqlli ayol bo‘lsa kerak deb o‘ylaydi. Domla univermagda navbatda turgani ko‘rilib, chamandagul do‘ppi kiyadi. Mahalla faollari mahalla nomidan to‘yona qilmoqchi bo‘ladi.
- Muxtorxon Mansurov – dotsent, dilkash, oppoq soqolli chol, beva, uylanmoqchi.
Soqol, xo‘rozqand va Karim ota
Qisqacha: Domla bir hafta yo‘qolib, soqolini tag-tugi bilan qirdirib qaytadi va choyxonani chetlab o‘tadi. Bir yigit uni parkda yakka pivo ichib, araq otib, guldasta olib jinko‘chaga kirgan holda ko‘radi. Karim ota kelin yosh bo‘lib chiqmasin deb qo‘rqadi; keyin domla o‘z talabasi, yigirma yashar juvonga uylanayotgani ma’lum bo‘ladi. Kelin yum-yumaloq, qizil kiyimda; ayollar unga «xo‘rozqand» laqabini qo‘yadi va mahalla domlaga g‘azab bilan qaray boshlaydi.
- Karim ota – mahallaning qariyasi, to‘yda kabob pishirib bergan, domlaning kelin haqidagi taxminini aytgan.
- Kelin (xo‘rozqand) – domlaning yigirma yashar talabasi, yum-yumaloq, qizil kiyimli.
To‘y, sayohat va domlaning o‘limi
Qisqacha: To‘y kelinnikida bo‘ladi; Karim ota kabob pishirgani chaqirilgan, jami o‘n bir kishi kelgan. Kelin raqsga tushadi, domla sochini bo‘yatgan va o‘zini yosh ko‘rsatmoqchi. Bir oydan keyin kelin chuchkiradigan bo‘ladi, shifokor dengiz havosini maslahat beradi; domla yo‘llanma va poyezd bileti keltiradi. Taksi bilan ketayotganda yukxonadan chamadonlar tushib ketadi, domla ularni o‘zi ko‘tarib borib, mashinada vafot etadi. Ertasi kuni ko‘mish marosimiga mahalladan kam odam keladi. 1956-yil. Keyingi hikoya «Ming bir jon» Mirrahimovning kasalxonada yotishi bilan boshlanadi.
Bilimingizni sinang
Asrorqul otaning o‘rtog‘i sifatida uning uyiga mehmon bo‘lib kelgan qariya kim?
- Haydar ota
- Abdumajid
- Muxtorxon Mansurov
- Karim ota
To‘g‘ri javob: Haydar ota. Haydar ota Asrorqulning o‘rtog‘i, mehmon bo‘lib kelgan qariya.
Asrorqul otani so‘rab kelib, uyga mehmonlar kelganidan xabar bergan bola kim?
- Abdumajid
- Karim ota
- Yodgorboy
- Abror
To‘g‘ri javob: Abror. Abror – Asrorqulning kichik o‘g‘li; u uyga mehmonlar kelganini aytgan.
Haydar ota yo‘lakda uchratgan rangi oqargan kampirdan qanday gapni eshitgan?
- «Qoraxat kelgan»
- «Abdumajidlar keldi»
- «Yodgorboy qaytibdi»
- «Rais kelibdi»
To‘g‘ri javob: «Abdumajidlar keldi». Kampir Haydar otaga Abdumajidlar kelganini bildirgan.
Asrorqul otaning uyiga mehmonlar bilan kelgan Abdumajid qanday yigit sifatida tasvirlangan?
- Agronomlikka o‘qimoqchi bola
- Oppoq soqolli keksa dotsent
- Harbiy kiyimdagi yosh yigit
- Hokimning yosh kotibi
To‘g‘ri javob: Harbiy kiyimdagi yosh yigit. Abdumajid harbiy kiyim kiygan yosh yigit bo‘lib, mehmonlar bilan kelgan.
Abdumajid kampirdan ko‘ngil so‘ragan paytda qaysi holatdan bexabar edi?
- Yodgorboyning urushda nobud bo‘lganidan
- Abrorning uydan ketganidan
- Asrorqulning tuman yig‘iniga ketganidan
- Kampirning kasalxonada yotganidan
To‘g‘ri javob: Yodgorboyning urushda nobud bo‘lganidan. Abdumajid Yodgorboy nobud bo‘lganini bilmay, kampirdan ko‘ngil so‘ragan.
Haydar ota mehmonlarni qayerga boshlab borgan?
- Tuman yig‘iniga
- Pilla topshirish punktiga
- Asrorqulning samovariga
- Sartaroshxonaga
To‘g‘ri javob: Asrorqulning samovariga. Haydar ota mehmonlarni Asrorqulning samovariga boshlab borgan.
Supada o‘tirganda Haydar ota Asrorqul otadan nimani so‘ragan?
- Abdumajid qaysi yo‘ldan kelganini
- Kampir qachon aravada ketganini
- Yodgorboydan qancha vaqtdan beri xat kelmayotganini
- Samovar nima uchun yopilganini
To‘g‘ri javob: Yodgorboydan qancha vaqtdan beri xat kelmayotganini. Haydar ota Yodgorboydan xat kelmayotganiga qancha bo‘lganini so‘ragan.
«Kampirga aytma, ko‘tarolmaydi... Qoraxat kelgan!» — bu so‘zlarni kim kimga aytgan?
- Haydar ota Asrorqulga
- Asrorqul ota Haydar otaga
- Abror Haydar otaga
- Abdumajid Asrorqulga
To‘g‘ri javob: Asrorqul ota Haydar otaga. Asrorqul qoraxat kelganini Haydar otaga aytib, kampirga bildirmaslikni so‘ragan.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash