XotirAI«Anor»: Dumli odamlar, Ig‘vogar, Boshsiz odam
Mavzular
Ansoriy maqbarasi va dum
Qisqacha: Hikoyachi mehmonni shahar sayriga olib chiqdi; mehmon Reksullohi Ansoriyning maqbarasini ko‘rsatishni so‘radi, lekin hikoyachi u kimligini bilmasdi. Mehmon undan «Dumli odamlarni ko‘rganmisiz?» deb so‘radi. Keyin mehmonning otasi antropologiyaga umrini bag‘ishlagani, Ansoriy dumli odamlardan ekani haqida qo‘lyozmalar borligi ma’lum bo‘ldi. Mehmon jurnalist bo‘lib, gazetasi uchun dumli odamning suratini olmoqchi edi.
Dumli odamlarni ko‘rganmisiz?— mehmon hikoyachiga qahvaxonada
eng yaxshi nayrang — to‘g‘rilik— hikoyachi o‘ziga, Ansoriy haqida bilmaganida
Konsert va shaftoli hovli
Qisqacha: Jiyan tog‘aga mehmonni istagan joyga olib borishni va omonatni sog‘-salomat topshirishni uqtirdi. Kechqurun konsertda mehmon odamlarning orqasiga razm solib, o‘yin paytida xurrak tortdi. Ertasiga u teatr atrofidagi xonadonni ko‘rishni so‘radi va hikoyachi uni mevazor, gulzor hovliga olib bordi. Xotin shaftoli bilan mehmon qildi, mehmon esa devor tagidagi kasal jo‘jaxo‘rozni suratga oldi.
- Jiyan – turistlar idorasida ishlaydigan, tog‘asini xotirjam qilgan yosh qarindosh.
Mehmon yo‘qoldi, to‘yda topildi
Qisqacha: Hikoyachi samovarda dam olib, papiros olgani magazinga kirib qaytganda mehmon yo‘q edi. Bir soatdan ortiq izlab, jiyaniga telefon qildi, masjidning qulagan mezanasi tomon ham bordi. Nihoyat karnay-surnay bilan chiqqan ikki mashinada mehmonni olabayroq to‘nda raqsga tushayotgan holda topdi. U to‘yxonaga kirib qolgan, kelinning uyidagi ziyofatda ancha ichib qo‘ygan edi.
Hiyla va mehmonning ketishi
Qisqacha: Ertalab lanj mehmon yana dumli odamni so‘radi, «temir parda» deb aybladi. Hikoyachi apparatni «ishonchli kishi»ga topshiraman, deb oldi va uni maktab to‘garagiga qatnaydigan kichik o‘g‘liga berdi: mehmon bilan shahar aylanganda chap oyog‘ini ko‘targan joyda mehmonning o‘zini suratga ol, dedi. Mehmon anhor bo‘yida, eshak arava yonida, jon berayotgan it ustida suratga tushdi. Aeroportda apparat qaytarildi, mehmon samolyotga chiqib ketdi.
Ig‘vogar va kapitan
Qisqacha: «Ig‘vogar» hikoyasida zahiraga chiqqan militsiya kapitani hikoyachi bilan samovarda o‘tirib, tor ko‘chadan chiqqan qora kiyimli kishini ko‘rsatdi. Uni «maraz» deb ataydi va to‘rt yildan beri bilishini aytdi. To‘rt yil avval militsiyaga ovchilar uyushmasi kotibi ustidan adressiz xatlar yog‘ildi; keyin maraz kapitanning oldiga kelib, kotib to‘pponcha sotib olayotgani haqida gap borligini aytdi.
- Kapitan – zahiraga chiqqan militsiya kapitani, hikoyachining samovardagi hamsuhbati.
- Maraz – qora kiyimli, oppoq yuzli ig‘vogar kimsa, adressiz xatlar yozuvchisi.
Maraz kotib bo‘ladi
Qisqacha: Maraz tovuqqa pichoq otib «talant»ini bilgach, miltiq sotib oldi va ovchilar uyushmasiga yozildi. Kotibning o‘rnini egallash uchun u yolg‘on ovchi bo‘lib ko‘rindi, kotib ustidan xat yozdirdi va raisga xushomad qildi. O‘n besh oydan so‘ng kotib to‘satdan o‘ldi; maraz yig‘lab nutq so‘zlab, kotib stoliga o‘tirdi. Keyin raisga ham hujum boshlab, xatlar yozdi va ovchilar orasida nizo urug‘ini sochdi.
Maraz go‘rkov bo‘ldi
Qisqacha: Nizo urug‘lari unib chiqdi; ziyrak kishilar marazni fosh qildi, ovchilar uni majlisdan derazadan tashlab yuborishdi va u bir yildan ortiq ko‘rinmadi. Kapitan zahiraga chiqqach, qaynonasi dafnida marazni go‘rkov sifatida uchratdi; maraz militsiyaga kirish istagini aytib yordam so‘radi. Kapitan marazni hamisha ko‘z o‘ngida tutish zarurligini aytdi.
Niso buvi va Abdurahmon
Qisqacha: «Boshsiz odam» hikoyasida Niso buvi eri o‘lib, ikkita yosh qizi bilan qoldi va ko‘p sovchini rad etgach usta Abdurahmonga turmushga chiqdi. To‘qqiz yilda to‘rt bola ko‘rishdi, ammo faqat ikki-uch yili tinch o‘tdi; usta qizlarni ko‘p urdi. Usta Mehrini Faxriddinga berishni rejalab, chorshanba kuni to‘y deb e’lon qildi. Niso buvi Mehrining erta turmushga chiqishidan qo‘rqdi.
- Niso buvi – eri o‘lgan, ikki qizi bilan qolgan, keyin usta Abdurahmonga tekkan ayol.
- Usta Abdurahmon – Niso buvining ikkinchi eri, qizlarni uradigan, o‘z o‘g‘li bor usta.
- Faxriddin – Mehrining kuyovi bo‘ladigan, erka o‘sgan tantiq bola.
Bilimingizni sinang
«Dumli odamlarni ko‘rganmisiz?» — bu savolni «Dumli odamlar» hikoyasida qahvaxonada kim kimga beradi?
- Hikoyachi mehmonga
- Mehmon hikoyachiga
- Jiyan tog‘asiga
- Mehmon jiyaniga
To‘g‘ri javob: Mehmon hikoyachiga. Bu savolni turist mehmon hikoyachiga qahvaxonada beradi.
«Dumli odamlar» hikoyasida turist mehmon o‘zini kim deb tanishtirdi?
- Tarixchi
- Antropolog
- Jurnalist
- Rassom
To‘g‘ri javob: Jurnalist. Mehmon o‘zini jurnalist deb tanishtirdi.
Hikoyachi Ansoriy haqida hech narsa bilmaganida o‘ziga «eng yaxshi nayrang — to‘g‘rilik» deydi. Bu qaysi hikoyadagi o‘y?
- «Dumli odamlar»
- «Mahalla»
- «Ig‘vogar»
- «Boshsiz odam»
To‘g‘ri javob: «Dumli odamlar». Bu o‘y «Dumli odamlar» hikoyachisiga tegishli.
«Dumli odamlar»da kechqurun konsertga borgan mehmon o‘yin paytida nima qildi?
- Raqsga tushdi
- Xurrak tortib yubordi
- Chapak chalib yubordi
- Sahnaga chiqdi
To‘g‘ri javob: Xurrak tortib yubordi. Mehmon konsertga qiziqmay mudradi va o‘yin paytida xurrak tortdi.
Mehmon teatr atrofidagi xonadonni ko‘rishni so‘raganda, hovlida o‘rta yoshlardagi xotin qanday meva terayotgan edi?
- Sariq luchchak shaftoli
- Pishgan anor
- Qizil olma
- Qora uzum
To‘g‘ri javob: Sariq luchchak shaftoli. Hovlida xotin sariq luchchak shaftoli terayotgan edi.
Hikoyachi samovarda dam olgach qayerga kirib, qaytganida mehmonni topa olmadi?
- Sartaroshxonaga
- Non olgani novvoyxonaga
- Jiyaniga telefon qilgani avtomatga
- Papiros olgani magazinga
To‘g‘ri javob: Papiros olgani magazinga. Hikoyachi papiros olgani magazinga kirdi; chiqqanda mehmon yo‘q edi.
Mehmonni bir soatdan ortiq qidirgan hikoyachi avtomatdan kimga telefon qildi?
- Jiyaniga
- Kapitanga
- Kichik o‘g‘liga
- Militsiyaga
To‘g‘ri javob: Jiyaniga. Hikoyachi bir soatdan ortiq qidirgach, avtomatdan jiyaniga telefon qildi.
Hikoyachi mehmonni qidirib, shahardagi qaysi inshoot tomon ham bordi?
- Maqbara minorasi
- Yarmi qulagan mezanali masjid
- Eski bozor
- Teatr zali
To‘g‘ri javob: Yarmi qulagan mezanali masjid. Hikoyachi yarmi qulagan mezanali masjid tomon ham bordi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash