XotirAI«Anor»: Maston, Tomoshabog‘ va Mirzo hikoyalari
Mavzular
Mehri kasalxonada, Faxriddin
Qisqacha: Niso buvi Mehridan bolani tushirish uchun turli chora ko‘rdi, lekin foyda bermadi. Mehri og‘ir ahvolga tushgach, otasi uni arava bilan kasalxonaga yubordi. Faxriddin otasi aytgancha bozordan shirmoy non va pista olib kasalxonaga bordi. U Mehrining boshi yo‘q bola ko‘rgani haqidagi gapiga ajablandi. Mehri kasalxonadan chiqqach, Niso buvi ikkala qizi bilan ketib qoldi.
- Niso buvi – Mehrining yonida yurgan, bolani tushirish choralarini izlagan va kasalxonadan xabar olib turgan kampir.
- Faxriddin – Mehrining eri, Usta Abdurahmonning o‘g‘li; kasalxonaga otasi aytganda borgan.
Dadam chorshanba kuni borgin deyaptilar,— Faxriddin, Niso buvi uni koyigach, javob berib
Dashtda ot o‘ldi
Qisqacha: 1929-yil sanali hikoya (Maston): bepoyon dashtda ot o‘lib qoladi. Otning ostida qolgan oyog‘ini yoshgina juvon Turg‘unoy tortib olishga urinadi, Maston esa unga yordam beradi. Maston xurjundagi ozuqani ko‘zdan kechirib, uni dasturxon bilan beliga bog‘laydi. Suv solingan ko‘zacha otning ostida qolib singan edi. Maston orqaga qaytishdan ko‘ra oldinga yurish xavfsizroq deb hisoblaydi.
- Maston – paranjisiz, abjir yosh qiz; dashtda o‘lgan otdan so‘ng Turg‘unoyni boshlab boradi.
- Turg‘unoy – otning ostida oyog‘i qolib ketgan yoshgina juvon; kaltakesakdan qo‘rqadi.
Qaytish emas, oldinga
Qisqacha: Maston Turg‘unoyni yig‘lashdan qaytarib, qorong‘i tushguncha dashtdan chiqib olish kerakligini aytadi. Ikki yo‘lovchi jazirama issiqda tosh va dasht o‘simliklari orasidan yuradi, Maston kaltakesaklarni Turg‘unoyga ko‘rsatmaslikka tirishadi. Maston Turg‘unoyni qo‘shiq aytishga undaydi, Turg‘unoy esa otdan ayrilganini aytib yig‘laydi. Oftob g‘arbga yonboshlaganda ular tepalikka chiqadi, u yerda Maston nonni yarim qilib ikki bo‘lib Turg‘unoyga ulashadi.
Qo'shiq aytsang-chi, Turg'unoy!— Maston, Turg‘unoyni ruhlantirish uchun
Non, kaltakesak va er haqida
Qisqacha: Maston suv yo‘qligi uchun nonni ko‘p yemaslikni aytadi. Turg‘unoy kaltakesak tushgan ovqat haqidagi gapni eslab, qarindoshining qizi Abdurazzoq do‘ppifurushga tushganini, qiz pes bo‘lish uchun ovqatiga kaltakesak solib yegani haqida hikoya qiladi. Maston erga tekkanida qo‘lini yashirmasligini va dashnom beradigan erga tegmasligini aytadi. Turg‘unoy otasi o‘lgach, alvastiga bir kun ham xotin bo‘lmas edi, deb dardini aytadi.
- Abdurazzoq – Turg‘unoy aytishicha, amma(si)ning qizi; ellikka borib qolgan do‘ppifurushga tushgan.
Bo‘ri adirlari va tong
Qisqacha: Maston Turg‘unoyga baxtni erdan izlash baxtsizlikning boshlanishi ekanini aytadi. Qorong‘i tushganda ular adirga chiqadi, Turg‘unoyning kavushi ishdan chiqib, mahsichan yuradi, madori quriydi. Maston bu yerlar «Cho‘gi bo‘ri» nomi bilan mashhurligini, qolishsa bo‘riga yem bo‘lishlarini aytadi. Haqqush va bo‘rilar ovozi eshitiladi. Turg‘unoy yo‘lda uxlab qoladi, Maston tong ottirguncha uyg‘oq o‘tiradi.
- «Cho‘gi bo‘ri» – vodiy aholisiga mashhur, bo‘rilar bo‘ladigan adirlar.
Arava va yigitlar
Qisqacha: Tongda Maston vodiyni ko‘rsatib, xo‘jalik va qishloq yaqinligini aytadi. U pastga tushib suv izlaydi, lekin dasht tomondan kelayotgan aravani ko‘radi. Turg‘unoy aravada erkaklar bo‘lishidan qo‘rqadi, Maston bilan bu haqda kelishmaydi. Aravada aravakash va ikki yigit bor edi, ular o‘lgan otni bo‘ri yeganini, bir yoqda paranji yotganini aytadi. Hamma aravaga chiqadi, Maston oldiga o‘tadi, Turg‘unoy esa orqada bedalar ustida sukut saqlaydi.
Aravadagi suhbat va «Yo‘lchiboy»
Qisqacha: Aravada yigitlar dasturxon yozib oziq qo‘yadi, ikkita shishadan vaxna choy quyadi. Turg‘unoy qo‘rqib o‘tirib, Maston olib bermaguncha hech narsa olmaydi. Gap mavzudan mavzuga ko‘chadi, Mastonning salmog‘i ortadi. Maston o‘tgan yili uch yuz yigirma to‘qqiz so‘m pul va yuz ellik olti pud bug‘doy olganini aytadi, aravakash esa «Yo‘lchiboy» sakson pud bug‘doy olganini piching bilan eslatadi. Maston «tabelchi» deb tuzatadi.
Tomoshabog‘: Hamroqul va Usta kulol
Qisqacha: 1934-yil sanali «Tomoshabog‘» hikoyasida qadaqchi Hamroqulning tobi qochadi. Uni tomoshabog‘ «Romanska»ning qorovuli Usta kulol chaqirib, bog‘ga olib kiradi. Usta kulolning o‘g‘li Lena degan joydagi oltin konida ishlab, o‘lgan edi. Ofitser Usta kulolning ko‘kragiga tepadi, Hamroqulga ham tepki tushadi. Mirshablar ikkalasini mirshabxonaga olib ketadi. Xaloyiq voqeani bir haftadan keyin «Turkiston olkasi» gazetasidan bildi.
- Hamroqul – qadaqchi (qadaq bilan idish tuzatuvchi), tobi qochgan odam.
- Usta kulol – asli oti Stokgulov, tomoshabog‘ «Romanska»ning keksa qorovuli.
Mirzo: Boqi mirzo mehmon
Qisqacha: 1935-yil sanali «Mirzo» hikoyasi Boqi mirzoning qarindoshinikiga mehmonga kelib, janjal ustidan chiqishi bilan boshlanadi. Mezbonlar aka-uka stol atrofida xomush o‘tirgan edi. Boqi mirzo Nikolay zamonasida shirkat va fermalarda mirzolik qilgan, ariza va duoyi salomlar yozib kun ko‘rgan, «Inobatli mirzo» nomini olgan. Zamon o‘tgach daromadi kamayib, pochtaxonada adres yozib berishga o‘tdi va boshqa shaharga ko‘chish rejasi bilan kelgan edi. Ertasi hordiq kuni mezbonlar savod chiqarish haqida bahslashdi.
- Boqi mirzo – eski zamonda mirzolik qilgan, «Inobatli mirzo» nomi bilan mashhur chol.
Bilimingizni sinang
«Anor» to‘plamidagi hikoyada og‘ir ahvolga tushgan Mehri kun davomida qaysi paytga yaqin kasalxonaga yuborildi?
- Asrga yaqin
- Bomdodga yaqin
- Xuftonga yaqin
- Peshinga yaqin
To‘g‘ri javob: Xuftonga yaqin. Mehri xuftonga yaqin kasalxonaga yuborildi.
«Anor» to‘plamida Usta Abdurahmon Faxriddinga kim bo‘ladi va unga bozordan mayda-chuvda olish uchun pul bergan?
- Otasi
- Amakisi
- Ustozi
- Qaynotasi
To‘g‘ri javob: Otasi. Usta Abdurahmon Faxriddinning otasi bo‘lib, unga bozordan xarid qilish uchun pul bergan.
Faxriddin kasalxonaga borishdan oldin otasi tayinlagancha bozordan nechta shirmoy non oldi?
- Uchta
- Bitta
- Ikkita
- To‘rtta
To‘g‘ri javob: Ikkita. Faxriddin bozordan otasi tayinlagancha ikkita shirmoy non oldi.
«Anor» to‘plamidagi hikoyada Niso buvi Mehrining ahvolidan xabar olib turib, bir kuni kimni koyidi?
- Qizi Mehrini
- Usta Abdurahmonni
- Qo‘shnisini
- Kuyovini
To‘g‘ri javob: Kuyovini. Niso buvi kuyovi Faxriddinni koyigan.
Mehri kasalxonada qanday bola ko‘rganini aytganda, uning eri Faxriddin ajablandi?
- Ko‘zi yo‘q bola
- Oyog‘i yo‘q bola
- Boshi yo‘q bola
- Qo‘li yo‘q bola
To‘g‘ri javob: Boshi yo‘q bola. Mehri «boshi yo‘q» bola ko‘rganini aytgan, Faxriddin bunga ajablangan.
Faxriddin kasalxonaga borib, ikki soatdan keyin qanday gap bilan qaytib keldi?
- «Mehri tuzaldi»
- «Meni kirgizmadi»
- «Hech kim yo‘q ekan»
- «Shifokor yo‘q ekan»
To‘g‘ri javob: «Meni kirgizmadi». Faxriddin ikki soatdan keyin «meni kirgizmadi» deb qaytgan.
«Dadam chorshanba kuni borgin deyaptilar» — «Anor» to‘plamidagi hikoyada Niso buvi koyigach, shu so‘zlar bilan kim javob bergan?
- Mehri
- Mehrining otasi
- Faxriddin
- Usta Abdurahmon
To‘g‘ri javob: Faxriddin. Niso buvi koyigach, Faxriddin otasi aytganini bildirib javob bergan.
1929-yil sanali «Maston» hikoyasining boshida bepoyon dashtda nima yuz beradi?
- Yo‘lovchilar yo‘ldan adashib, suvsiz qoladi
- Ot yiqilib, bir necha minutda o‘lib qoladi
- Arava g‘ildiragi sinib, yo‘lda qoladi
- Bo‘ronda xurjun uchib ketadi
To‘g‘ri javob: Ot yiqilib, bir necha minutda o‘lib qoladi. Dashtda ot ag‘anab, bir necha minutda o‘lib qoladi.
Faqat o‘qish yetarli emas
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash