XotirAI logotipiXotirAI
🧬 6-sinf · Botanika · 21-§.

Gullarning xilma-xilligi

Mavzular

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

Ikki jinsli va bir jinsli gullar

Gullar bir jinsli yoki ikki jinsli bo‘ladi. Bitta gulda ham changchi, ham urug‘chi bo‘lsa, bunday gul ikki jinsli gul deyiladi (o‘rik, gilos, olma, shaftoli). Juda ko‘pchilik o‘simliklarning guli ikki jinsli bo‘ladi (44-rasm).

Gulda faqat urug‘chi yoki changchining o‘zi bo‘lsa, bunday gul bir jinsli gul deyiladi (tol, gazanda, tut, terak, qayin) (45-rasm).

Agar gulda faqat changchi bo‘lsa, bunday gul changchili gul deyiladi. Aksincha, gulda faqat urug‘chi bo‘lsa, bunday gul urug‘chili gul deb ataladi.

Bir uyli va ikki uyli o‘simliklar

Ayrim o‘simliklarning bitta tupida ham changchili, ham urug‘chili gul alohida-alohida joylashadi. Bunday o‘simliklar bir uyli o‘simlik deyiladi. Bunga makkajo‘xori va qovoqni misol qilib keltirish mumkin. Makkajo‘xorining urug‘chili gullari so‘ta to‘pguliga yig‘ilgan, changchili gullari murakkab shingilga yig‘ilgan (46-rasm).

46-rasm. Bir uyli o‘simlik. Makkajo‘xori gullari: 1 – urug‘chili gullar; 2 – changchili gullar.
46-rasm. Bir uyli o‘simlik. Makkajo‘xori gullari: 1 – urug‘chili gullar; 2 – changchili gullar.

Bir turdagi o‘simlikning changchili gullari bir tupda va urug‘chili gullari boshqa tupda bo‘lsa, bunday o‘simliklar ikki uyli o‘simlik deyiladi. Masalan: gazanda, terak, tol.

To‘g‘ri va qiyshiq gullar

Gullar to‘g‘ri va qiyshiq gullarga bo‘linadi. Agar gulqo‘rg‘on ikkitadan ortiq teng bo‘lakka ajralsa, u to‘g‘ri gul deyiladi (47-rasm). Masalan, olma, behi, shaftoli, lola va na’matak.

47-rasm. To‘g‘ri gullar: 1 – qo‘ng‘iroq gul; 2 – lola; 3 – suvyig‘ar. (To‘g‘ri gul sxemasi)
47-rasm. To‘g‘ri gullar: 1 – qo‘ng‘iroq gul; 2 – lola; 3 – suvyig‘ar. (To‘g‘ri gul sxemasi)

Agar gul faqat teng ikki bo‘lakka ajralsa yoki umuman teng bo‘lakka ajralmasa, u qiyshiq gul deyiladi. Bunga nastarin, gladiolus, kiyiko‘t, marmarak, isfarak, binafsha, loviya, beda, angishvonagul, parpi, rayhon, burchoq va boshqalarning gullari kiradi (48-rasm).

48-rasm. Qiyshiq gullar: 1 – binafsha; 2 – parpi; 3 – angishvonagul. (Qiyshiq gul sxemasi)
48-rasm. Qiyshiq gullar: 1 – binafsha; 2 – parpi; 3 – angishvonagul. (Qiyshiq gul sxemasi)

Bilimingizni sinang

Quyidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. Bir uyli o‘simlikning bitta tupida changchili va urug‘chili gullar alohida-alohida joylashadi; II. Makkajo‘xorining changchili gullari so‘ta to‘pguliga yig‘ilgan; III. Gazanda, terak va tol ikki uyli o‘simliklardir.
  1. Faqat I
  2. I va II
  3. II va III
  4. I va III

To‘g‘ri javob: I va III. I va III to‘g‘ri; makkajo‘xorining so‘tasi urug‘chili gullardan iborat, changchili gullari murakkab shingilda.

Makkajo‘xori va terak gullarining joylashuvi qanday farq qiladi?
  1. Makkajo‘xorida ikkala gul bir tupda, terakda alohida tuplarda
  2. Makkajo‘xorida alohida tuplarda, terakda ikkala gul bir tupda
  3. Ikkalasida ham changchili va urug‘chili gullar alohida tuplarda
  4. Ikkalasida ham changchili va urug‘chili gullar bir tupda

To‘g‘ri javob: Makkajo‘xorida ikkala gul bir tupda, terakda alohida tuplarda. Makkajo‘xori bir uyli, terak esa ikki uyli o‘simlik.

Gul turini misol bilan moslang: 1) olma; 2) loviya; 3) qayin. a) bir jinsli gul; b) to‘g‘ri gul; c) qiyshiq gul
  1. 1-a, 2-b, 3-c
  2. 1-b, 2-c, 3-a
  3. 1-c, 2-a, 3-b
  4. 1-b, 2-a, 3-c

To‘g‘ri javob: 1-b, 2-c, 3-a. Olma guli to‘g‘ri, loviya guli qiyshiq, qayin guli bir jinsli.

Faqat changchisi bor, urug‘chisi bo‘lmagan bir jinsli gul qanday ataladi?
  1. Urug‘chili gul
  2. Ikki jinsli gul
  3. Changchili gul
  4. Qiyshiq gul

To‘g‘ri javob: Changchili gul. Faqat changchisi bor gul changchili, faqat urug‘chisi bor gul urug‘chili gul deyiladi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiGul – oʻsimliklarning generativ koʻpayish organiKeyingi →To‘pgullar