XotirAIKo‘payish organlari
Mavzular
Ko‘payishning ahamiyati
Ko‘payishning ahamiyati. Barcha tirik organizmlar singari odam ham o‘z-o‘zini yaratish, ya’ni ko‘payish xususiyatiga ega. Ko‘payish tufayli organizm tuzilish belgilari va hayotiy xususiyatlarini saqlab qolib, naslga o‘tkazadi. Ko‘payish orqali organizm o‘z turi hayotini davom ettiradi.
Urug‘lanish va rivojlanish
Ko‘payish urg‘ochi va erkak jinsiy hujayralarining qo‘shilishi, ya’ni urug‘lanishdan boshlanadi. Urug‘lanish natijasida ikkita jinsiy hujayradan bitta urug‘langan hujayra — zigota hosil bo‘ladi. Zigotada ota va ona organizm belgilari mujassamlashgan bo‘ladi. Zigotaning ketma-ket bo‘linishi natijasida ko‘p hujayrali organizm shakllanadi. Bu organizm dastlab ona tanasidagi maxsus organ — bachadon ichida o‘sib, rivojlanadi.
Tug‘ilgandan keyin uning o‘sishi va rivojlanishi voyaga yetish davrigacha davom etadi. O‘sish — bu organizmning miqdoriy jihatdan, ya’ni bo‘yi va og‘irligining ortishi bo‘lsa, rivojlanish organizmning zigota davridan boshlab hayoti davomida yangi belgi va xususiyatlarni hosil qilishidan iborat.
Erkaklik jinsiy organlari
Erkaklik jinsiy organlari bir juft urug‘dondan, urug‘don yo‘li, qo‘shimcha bezlar (urug‘ pufaklari, prostata bezi) va jinsiy olatdan iborat. Urug‘donlar teri xaltacha — moyak ichida joylashgan. Urug‘donlar va qo‘shimcha bezlar yo‘li siydik chiqarish nayiga ochiladi.
Ayollarning ichki jinsiy organlari
Ayollarning jinsiy organlari. Tuxumdonlar, bachadon nayi (tuxum yo‘li), bachadon va jinsiy qin ayollarning ichki jinsiy organlari hisoblanadi. Bu organlar chanoq bo‘shlig‘ida joylashgan. Bir juft tuxumdonlar kichik chanoqning yon devori va bachadon devoriga yopishgan.
Tuxumdonlar juda ko‘p follikulalar — pufakchalardan iborat. Follikula ichida bittadan tuxum yetiladi. Yangi tug‘ilgan qiz bolada 400000 ga yaqin yetilmagan tuxum hujayralar bo‘ladi, ulardan faqat 350–500 tasi qiz bola hayoti davomida yetilishga ulguradi.
Tuxum yo‘li va bachadon
Tuxumdonlar voronkalarga botib kirgan. Voronkalar bachadon naylariga, ya’ni tuxum yo‘llariga, ikkala bachadon naylari esa yagona keng bachadonga ochiladi. Bachadon devori shilimshiq parda bilan qoplangan ichi bo‘sh muskulli xaltadan iborat.
Bilimingizni sinang
Yangi tug‘ilgan qiz bolada 400000 ga yaqin yetilmagan tuxum hujayra bo‘ladi. Ulardan hayoti davomida nechtasi yetilishga ulguradi?
- 35–50 tasi
- 350–500 tasi
- 3500–5000 tasi
- 40000 tasi
To‘g‘ri javob: 350–500 tasi. Faqat 350–500 tasi qiz bola hayoti davomida yetilishga ulguradi.
Quyidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. Urug‘lanish natijasida bitta jinsiy hujayradan zigota hosil bo‘ladi; II. Zigotada ota va ona organizm belgilari mujassamlashgan bo‘ladi; III. Zigotaning ketma-ket bo‘linishidan hosil bo‘lgan organizm dastlab bachadon ichida rivojlanadi.
- I va II
- II va III
- I va III
- I, II va III
To‘g‘ri javob: II va III. Zigota ikkita jinsiy hujayradan hosil bo‘ladi, shuning uchun I noto‘g‘ri; II va III matnga mos.
Ayollar jinsiy organlari va ularning tuzilishini moslang: 1) tuxumdon; 2) bachadon; 3) voronkalar; a) shilimshiq parda bilan qoplangan ichi bo‘sh muskulli xalta; b) ko‘plab follikulalardan iborat organ; c) tuxumdonlar botib kirgan, bachadon naylariga ochiladigan tuzilmalar.
- 1-a, 2-b, 3-c
- 1-c, 2-a, 3-b
- 1-b, 2-a, 3-c
- 1-b, 2-c, 3-a
To‘g‘ri javob: 1-b, 2-a, 3-c. Tuxumdon follikulalardan, bachadon muskulli xaltadan iborat; voronkalar tuxumdonlarni bachadon nayiga bog‘laydi.
Urug‘donlar va tuxumdonlarning joylashuvi bo‘yicha farqini toping.
- Urug‘donlar moyak ichida, tuxumdonlar chanoq bo‘shlig‘ida
- Urug‘donlar chanoq bo‘shlig‘ida, tuxumdonlar teri xaltacha ichida
- Ikkalasi ham teri xaltacha — moyak ichida joylashgan
- Ikkalasi ham chanoq bo‘shlig‘ida joylashgan
To‘g‘ri javob: Urug‘donlar moyak ichida, tuxumdonlar chanoq bo‘shlig‘ida. Urug‘donlar teri xaltacha — moyakda, ayollarning ichki jinsiy organlari (tuxumdon) chanoq bo‘shlig‘ida.
Ayollar jinsiy organlarining tuzilmalarini tuxumdondan boshlab ochilish yo‘nalishida joylashtiring: 1) bachadon; 2) tuxumdon; 3) bachadon nayi; 4) voronka.
- 2-3-4-1
- 2-4-1-3
- 4-2-3-1
- 2-4-3-1
To‘g‘ri javob: 2-4-3-1. Tuxumdon voronkaga botib kirgan, voronka bachadon nayiga, nay esa bachadonga ochiladi.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash