XotirAIProkariot va eukariot hujayralar
Mavzular
Hujayraviy shakllar guruhlari
Hayotning hujayraviy shakllari hujayrasining tuzilishiga ko‘ra ikkita katta guruh: prokariot va eukariotlarga bo‘linadi. Prokariotlar guruhiga barcha bakteriyalar va ko‘k-yashil suv o‘tlari (sianobakteriyalar), eukariotlar guruhiga esa zamburug‘lar, o‘simlik va hayvonlar kiradi.
Shunday qilib, hozirgi davrda hujayralar tuzilishiga ko‘ra ikkita guruhga ajratilgan va tegishli ravishda ikki yirik guruh: prokariot va eukariotlar deb ataladi.
Umumiy o‘xshashliklar
Prokariot va eukariot hujayralarning tuzilishida o‘xshashlik va farqli tomonlari mavjud. Ularning o‘xshashlik tomonlari har ikkala hujayralarda hujayra qobig‘i, sitoplazma, ribosoma, nuklein kislotalardan DNK va RNKlar bo‘ladi.
Prokariot va eukariot hujayralarda oqsil sintezi ribosomalarda kechadi. Irsiy axborotni nasldan naslga berilishi ham nuklein kislotalar orqali beriladi. Prokariot va eukariot hujayralarning ikkiga bo‘linib ko‘payishi, oziqlanishi, nafas olishida o‘xshashlik tomonlar mavjud.
Prokariot va eukariot farqi
Prokariot va eukariot hujayralarning asosiy farqlari quyidagi jihatlarda namoyon bo‘ladi: eukariot hujayralarda shakllangan yadro, asosiy organoidlar mitoxondriya, endoplazmatik to‘r kabi organoidlar bo‘ladi. Prokariot hujayralarda yadro, mitoxondriya, endoplazmatik to‘r kabi asosiy organoidlar bo‘lmaydi.
Prokariot va eukariot hujayralarning bo‘linishida ham farq kuzatiladi. Prokariot organizmlar hujayrasi to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘linadi, ya’ni mitoz kuzatilmaydi, eukariot hujayra esa asosan mitoz usulida bo‘linadi.
Zamburug‘ va o‘simlik hujayrasi
Eukariotlar zamburug‘lar, o‘simliklar, hayvon hujayralarining tuzilishida o‘zaro o‘xshashlik va farqli tomonlar mavjud. Zamburug‘ bilan o‘simlik hujayrasining farqli tomonlari:
- hujayra qobig‘i – zamburug‘da xitinsimon moddadan, o‘simlikda sellyulozadan iborat;
- plastidalar – zamburug‘larda bo‘lmaydi, o‘simlik hujayrasida mavjud;
- oziqlanish usuli – zamburug‘larda saprofit, o‘simliklarda avtotrof.
Hayvon va o‘simlik hujayrasi
Hayvon va o‘simlik hujayrasining ham farqli tomonlari mavjud. Misol uchun, o‘simlik hujayrasi qobig‘i sellyulozadan, hayvon hujayrasi esa glikokaliksdan iborat. O‘simlik hujayrasida plastida va vakuolalar bo‘ladi, hayvon hujayrasida esa bo‘lmaydi.
O‘simlik hujayrasi bilan hayvon hujayrasining bo‘linishida farq mavjud. Hayvon hujayrasi bo‘linganda plazmatik membrana o‘rtasida botiqlik paydo bo‘lib ikkiga bo‘linadi. O‘simlik hujayrasida esa hujayraning o‘rtasida to‘siq paydo bo‘lib, hujayrani teng ikkiga bo‘ladi.
Bilimingizni sinang
Quyidagi organizmlar guruhlaridan qaysi biri prokariotlarga kiradi?
- Barcha bakteriyalar va ko‘k-yashil suv o‘tlari
- Hayvonlar va zamburug‘lar
- Sianobakteriyalar va zamburug‘lar
- Zamburug‘lar va o‘simliklar
To‘g‘ri javob: Barcha bakteriyalar va ko‘k-yashil suv o‘tlari. Prokariotlarga bakteriyalar va ko‘k-yashil suv o‘tlari (sianobakteriyalar) kiradi.
Prokariot va eukariot hujayralar haqidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. Ikkala turda ham oqsil sintezi ribosomalarda kechadi; II. Ikkala turda ham irsiy axborot nuklein kislotalar orqali beriladi; III. Ikkala turda ham mitoxondriya va endoplazmatik to‘r mavjud.
- I va III
- II va III
- I, II va III
- I va II
To‘g‘ri javob: I va II. III noto‘g‘ri: prokariotlarda mitoxondriya va endoplazmatik to‘r bo‘lmaydi.
Prokariot va eukariot hujayralarning bo‘linishi qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
- Prokariotlar to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘linadi, eukariotlar asosan mitoz usulida bo‘linadi
- Prokariotlar mitoz yo‘li bilan, eukariotlar to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘linadi
- Ikkalasi ham to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘linadi
- Ikkalasi ham faqat mitoz yo‘li bilan bo‘linadi
To‘g‘ri javob: Prokariotlar to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘linadi, eukariotlar asosan mitoz usulida bo‘linadi. Prokariotlarda mitoz kuzatilmaydi, eukariot hujayra esa asosan mitoz bilan bo‘linadi.
Belgini hujayra turi bilan moslang: 1) qobig‘i xitinsimon moddadan; 2) qobig‘i glikokaliksdan; 3) qobig‘i sellyulozadan va plastidalari bor. a) hayvon hujayrasi; b) o‘simlik hujayrasi; c) zamburug‘ hujayrasi.
- 1-a, 2-c, 3-b
- 1-c, 2-a, 3-b
- 1-b, 2-a, 3-c
- 1-c, 2-b, 3-a
To‘g‘ri javob: 1-c, 2-a, 3-b. Xitinsimon qobiq zamburug‘da, glikokaliks hayvonda, sellyuloza va plastidalar o‘simlikda.
Zamburug‘lar va o‘simliklarning oziqlanish usuli qaysi javobda to‘g‘ri berilgan?
- Ikkalasida ham saprofit
- Zamburug‘larda saprofit, o‘simliklarda avtotrof
- Zamburug‘larda avtotrof, o‘simliklarda saprofit
- Ikkalasida ham avtotrof
To‘g‘ri javob: Zamburug‘larda saprofit, o‘simliklarda avtotrof. Zamburug‘lar saprofit, o‘simliklar avtotrof oziqlanadi.
Hayvon va o‘simlik hujayralarining bo‘linishida sitoplazma ikkiga qanday ajraladi?
- Ikkalasida ham o‘rtada to‘siq paydo bo‘ladi
- Hayvon hujayrasida membrana o‘rtasida botiqlik paydo bo‘ladi, o‘simlikda o‘rtada to‘siq hosil bo‘ladi
- Ikkalasida ham membrana botiqlik hosil qiladi
- Hayvon hujayrasida o‘rtada to‘siq paydo bo‘ladi, o‘simlikda membrana botiqlik hosil qiladi
To‘g‘ri javob: Hayvon hujayrasida membrana o‘rtasida botiqlik paydo bo‘ladi, o‘simlikda o‘rtada to‘siq hosil bo‘ladi. Hayvon hujayrasida plazmatik membrana botiqlik hosil qiladi, o‘simlikda esa o‘rtada to‘siq paydo bo‘ladi.
Quyidagi organoidlardan qaysi biri zamburug‘ hujayrasida bo‘lmaydi, o‘simlik hujayrasida esa mavjud?
- Sitoplazma
- Ribosomalar
- Plastidalar
- Hujayra qobig‘i
To‘g‘ri javob: Plastidalar. Plastidalar zamburug‘larda bo‘lmaydi, o‘simlik hujayrasida bor.
Qaysi belgi eukariot hujayralarni prokariotlardan ajratib turadi?
- DNK va RNKning mavjudligi
- Hujayra qobig‘i va sitoplazmaning mavjudligi
- Shakllangan yadro hamda mitoxondriya, endoplazmatik to‘r kabi organoidlarning bo‘lishi
- Ribosomalarning bo‘lishi va oqsil sintezi
To‘g‘ri javob: Shakllangan yadro hamda mitoxondriya, endoplazmatik to‘r kabi organoidlarning bo‘lishi. Eukariotlarda shakllangan yadro va mitoxondriya, endoplazmatik to‘r kabi organoidlar bor, prokariotlarda yo‘q.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash