XotirAIXemosintez
Mavzular
Xemosintez va uning turlari
Tarkibida xlorofill pigmenti bo‘lmagan ayrim bakteriyalar ham organik birikmalarni hosil qilish qobiliyatiga ega. Ular anorganik moddalarning kimyoviy reaksiyasi tufayli hosil bo‘lgan energiyadan organik moddalarni sintez qilish uchun foydalanadi. Kimyoviy reaksiyalar energiyasini hosil bo‘layotgan organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirish xemosintez deb ataladi.
Bakteriyalar asosan anorganik moddalar oksidlanish reaksiyalaridan hosil bo‘lgan energiyani organik moddalarni sintezlashga sarf qiladi. Bularga bir qator mikroorganizmlarni misol qilib ko‘rsatish mumkin:
- ammiakni azot kislotaga aylantiruvchi – nitrifikator bakteriyalar
- ikki valentli temirni uch valentli temirga aylantiruvchi – temir bakteriyalari
- oltingugurt vodorodini sulfat kislotaga aylantiruvchi – oltingugurt bakteriyalari
Atmosferadagi azotni o‘zlashtiradigan, ayrim erimaydigan minerallarni o‘simlik o‘zlashtiradigan shakllarga aylantiradigan xemosintetik bakteriyalar tabiatda moddalarning davriy aylanishida muhim ahamiyatga ega.
Azot to‘plovchi bakteriyalar roli
Xemosintezni amalga oshiradigan mikroorganizmlardan azot to‘plovchi va nitrifikatsiyalovchi bakteriyalar eng muhimi hisoblanadi. Ular uchun ammiakni nitrat kislotagacha oksidlanish reaksiyasi energiya manbai bo‘lib xizmat qiladi. Boshqa guruhi nitrit kislotani oksidlab nitrat kislotaga aylanish reaksiyasidan ajralib chiqadigan energiyadan foydalanadi.
Yuqorida aytib o‘tilgan mikroorganizmlar, ayniqsa, azot to‘plovchi bakteriyalarning roli juda katta. Ular hosildorlikni oshirish uchun muhim ahamiyatga ega, chunki havoda bo‘ladigan va o‘simliklar o‘zlashtira olmaydigan azot ana shu bakteriyalarning hayot faoliyati natijasida o‘simliklar tomonidan yaxshi o‘zlashtiriladigan azot birikmalariga aylantirib beriladi.
Bilimingizni sinang
Kimyoviy reaksiyalar energiyasini hosil bo‘layotgan organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirish qanday ataladi?
- Fotosintez
- Xemosintez
- Replikatsiya
- Fotoliz
To‘g‘ri javob: Xemosintez. Bu jarayon xemosintez deb ataladi.
Xemosintetik bakteriyalarni ularning o‘zgartiradigan moddasi bilan moslang: 1) nitrifikator bakteriyalar; 2) temir bakteriyalari; 3) oltingugurt bakteriyalari. a) ikki valentli temirni uch valentli temirga; b) ammiakni azot kislotaga; c) oltingugurt vodorodini sulfat kislotaga.
- 1-a, 2-b, 3-c
- 1-b, 2-c, 3-a
- 1-c, 2-a, 3-b
- 1-b, 2-a, 3-c
To‘g‘ri javob: 1-b, 2-a, 3-c. Nitrifikatorlar ammiakni, temir bakteriyalari Fe(II) ni, oltingugurt bakteriyalari H2S ni oksidlaydi.
Azot to‘plovchi bakteriyalar hosildorlikni oshirishda nima uchun muhim?
- Havodagi o‘zlashtirib bo‘lmaydigan azotni o‘simlik oladigan birikmalarga aylantiradi
- Ular o‘simliklar uchun quyosh nurini yutib, barg rangini o‘zgartiradi
- Tuproqdagi suvni bug‘lanishdan butunlay saqlab, ildizlarni nam tutib turadi
- O‘simliklarga tayyor glukozani fotosintez bilan yetkazib beradigan yagona manba bo‘ladi
To‘g‘ri javob: Havodagi o‘zlashtirib bo‘lmaydigan azotni o‘simlik oladigan birikmalarga aylantiradi. Havodagi azot o‘simliklarga o‘zlashtirib bo‘lmaydi; bakteriyalar uni yaxshi o‘zlashtiriladigan birikmalarga aylantiradi.
Quyidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. Xemosintez qiluvchi bakteriyalarda xlorofill pigmenti bo‘lmaydi; II. Bu bakteriyalar anorganik moddalar oksidlanishidan hosil bo‘lgan energiyadan foydalanadi; III. Xemosintez uchun quyosh nuri energiyasi zarur.
- I va III
- II va III
- I, II va III
- I va II
To‘g‘ri javob: I va II. Xemosintezda quyosh nuri emas, anorganik moddalar oksidlanish energiyasi ishlatiladi; III noto‘g‘ri.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash