XotirAI logotipiXotirAI
⚖️ Budjet kodeksi · 18–24-m.

Budjet tasnifi

Umumiy Qism

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

18-modda. Budjet tasnifi tushunchasi

Budjet tasnifi budjet tizimi budjetlarining daromadlari va xarajatlari, shuningdek Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalarini guruhlashdan iborat bo‘lib, budjet tizimi budjetlarini shakllantirish, tuzish va ijro etishni tizimlashtirish uchun foydalaniladi.

Budjet tasnifi xalqaro tasnif tizimlariga muvofiq ishlab chiqiladi va O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

19-modda. Budjet tasnifining tarkibi

Budjet tasnifi:

budjet tizimi budjetlari daromadlarining tasnifini;

budjet tizimi budjetlari xarajatlarining tasnifini;

Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalari tasnifini o‘z ichiga oladi.

20-modda. Budjet tasnifining asosiy prinsiplari

Budjet tasnifining asosiy prinsiplari to‘liqlik, yagonalik va o‘zaro muvofiqlikdan iboratdir.

Budjet tasnifining to‘liqlik prinsipi budjet jarayonining barcha ishtirokchilari qamrab olinishini nazarda tutadi.

Budjet tasnifining yagonalik prinsipi budjet jarayonining barcha ishtirokchilari tomonidan yagona budjet tasnifi qo‘llanilishini anglatadi.

Budjet tasnifining o‘zaro muvofiqligi prinsipi budjet tasnifining kodlari bir vaqtning o‘zida budjet jarayonining turli xil operatsiyalarini hisobga olish uchun qo‘llanilmasligini anglatadi.

21-modda. Budjet tizimi budjetlari daromadlarining tasnifi

Budjet tizimi budjetlari daromadlarining tasnifi daromadlarni ularning turlari va manbalari bo‘yicha kodlashdan iborat bo‘ladi.

Budjet tizimi budjetlari daromadlarining tasnifi tuzilmasi quyidagilardan iborat:

budjet tizimi budjetlari mablag‘larining manbalari va darajalari tasnifi;

daromadlarning turlari;

tashkiliy tasnif;

hududiy tasnif.

Budjet tizimi budjetlari mablag‘larining manbalari va darajalari tasnifi kelib tushayotgan daromadlarning tegishli mablag‘lar manbalariga va ushbu budjetlar darajalariga mansubligini aniqlash uchun qo‘llaniladi.

Daromadlarning turi bo‘lim, paragraf va daromad tipidan iboratdir.

Daromadlar bo‘limi daromadlarni ularni olish manbalari bo‘yicha kodlashdan iborat bo‘ladi.

Daromadlar paragrafi soliqlarni, yig‘imlarni va davlat bojini, shuningdek soliq bo‘lmagan to‘lovlarni ularni undirish bazasi bo‘yicha kodlashdan iborat bo‘ladi.

Daromad tipi budjet tizimi budjetlari daromadining aniq turidan iborat bo‘ladi.

Tashkiliy tasnif kelib tushayotgan daromadlarning ana shu daromadlarni ma’muriy jihatdan idora qiluvchi tegishli organga mansubligini identifikatsiyalash maqsadida qo‘llaniladi.

Hududiy tasnif kelib tushayotgan daromadlarning ushbu daromadlar shakllantirilayotgan yoxud o‘tkazib berilayotgan tegishli ma’muriy-hududiy birlikka mansubligini identifikatsiyalash maqsadida qo‘llaniladi.

22-modda. Budjet tizimi budjetlari xarajatlarining tasnifi

Budjet tizimi budjetlari xarajatlarining tasnifi budjet tizimi budjetlari xarajatlarini kodlashdan iborat bo‘ladi va ularning yo‘nalishini aks ettiradi.

Budjet tizimi budjetlari xarajatlari tasnifining tuzilmasi quyidagilardan iborat:

budjet tizimi budjetlari mablag‘larining manbalari va darajalari tasnifi;

vazifa jihatidan tasnif;

dasturiy tasnif;

tashkiliy tasnif;

iqtisodiy tasnif;

hududiy tasnif.

Budjet tizimi budjetlari mablag‘larining manbalari va darajalari tasnifi amalga oshirilayotgan xarajatlarning tegishli mablag‘lar manbalari va budjetlar darajalariga mansubligini aniqlash uchun qo‘llaniladi.

Xarajatlarning vazifa jihatidan tasnifi davlat funksiyalarini bajarish uchun mablag‘lar yo‘nalishini aks ettiruvchi xarajatlarni guruhlashdir.

Xarajatlarning dasturiy tasnifi davlat, tarmoq va hududiy rivojlantirish dasturlarini bajarish uchun mablag‘lar yo‘nalishini aks ettiruvchi xarajatlarni guruhlashdan iboratdir.

Xarajatlarning tashkiliy tasnifi budjet tizimi budjetlarining mablag‘larini taqsimlovchilar bo‘yicha kodlashdan iborat bo‘ladi.

Xarajatlarning iqtisodiy tasnifi xarajatlarni iqtisodiy yo‘nalishiga ko‘ra kodlashdan iborat bo‘ladi.

Hududiy tasnif budjet tashkilotlarining va budjet mablag‘lari oluvchilarning tegishli ma’muriy-hududiy birlikka mansubligini aniqlash maqsadida qo‘llaniladi.

23-modda. Budjet tizimi budjetlarining iqtisodiy belgilar bo‘yicha xarajatlari

Budjet tizimi budjetlarining iqtisodiy belgilar bo‘yicha xarajatlari quyidagi xarajatlar guruhlarini o‘z ichiga oladi:

birinchi guruh — ish haqi, pensiyalar, nafaqalar, stipendiyalar, kompensatsiya to‘lovlari va kam ta’minlangan oilalarga moddiy yordam;

ikkinchi guruh — ijtimoiy ehtiyojlarga ajratmalar;

uchinchi guruh — kapital qo‘yilmalar (rivojlanish davlat dasturlarida nazarda tutilgan aniq yo‘naltirilgan ro‘yxatlarga muvofiq);

to‘rtinchi guruh — boshqa xarajatlar.

Xarajatlar guruhlari bo‘yicha aniq moddalar budjet tasnifiga muvofiq belgilanadi.

24-modda. Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalari tasnifi

Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalari tasnifi ularni ichki va tashqi manbalar bo‘yicha guruhlashdan iborat bo‘ladi.

Bilimingizni sinang

Budjet kodeksiga ko‘ra, budjet tasnifini kim tasdiqlaydi?
  1. Markaziy bank
  2. Oliy Majlis Qonunchilik palatasi
  3. Iqtisodiyot va moliya vazirligi
  4. Vazirlar Mahkamasi

To‘g‘ri javob: Iqtisodiyot va moliya vazirligi. 18-moddaga ko‘ra, budjet tasnifi xalqaro tasnif tizimlariga muvofiq ishlab chiqiladi va Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Budjet kodeksiga ko‘ra, budjet tasnifining tarkibiga quyidagilardan qaysi biri kiradi?
  1. Soliq to‘lovchilarning faoliyat turlari bo‘yicha tasnifi
  2. Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalari tasnifi
  3. Budjet tashkilotlari xodimlarining lavozim bo‘yicha tasnifi
  4. Davlat qarzi muddatlari va foiz stavkalari tasnifi

To‘g‘ri javob: Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalari tasnifi. 19-moddaga ko‘ra, tasnif daromadlar, xarajatlar va Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalari tasniflarini o‘z ichiga oladi.

Hisobchi bitta budjet tasnifi kodini bir vaqtning o‘zida ikki xil budjet operatsiyasini hisobga olish uchun ishlatdi. Budjet kodeksiga ko‘ra, tasnifning qaysi prinsipi buzilgan?
  1. o‘zaro muvofiqlik
  2. tasnif to‘liqligi
  3. tasnif yagonaligi
  4. tasnif ochiqligi

To‘g‘ri javob: o‘zaro muvofiqlik. 20-moddaga ko‘ra, o‘zaro muvofiqlik prinsipi kodlar bir vaqtda turli operatsiyalarni hisobga olish uchun qo‘llanilmasligini anglatadi.

Budjet kodeksiga ko‘ra, daromadlarning turi nimalardan iborat?
  1. bo‘lim, modda va band tipidan
  2. manba, daraja va hududdan
  3. vazifa, dastur va iqtisodiy belgidan
  4. bo‘lim, paragraf va daromad tipidan

To‘g‘ri javob: bo‘lim, paragraf va daromad tipidan. 21-moddaga ko‘ra, daromadlarning turi bo‘lim, paragraf va daromad tipidan iborat.

Soliqlar, yig‘imlar, davlat boji va soliq bo‘lmagan to‘lovlar ularni undirish bazasi bo‘yicha kodlanmoqda. Budjet kodeksiga ko‘ra, daromadlar tasnifining qaysi elementi bu?
  1. daromadlar bo‘limi
  2. daromad tipi
  3. daromadlar paragrafi
  4. hududiy tasnif

To‘g‘ri javob: daromadlar paragrafi. 21-moddaga ko‘ra, daromadlar paragrafi soliqlar, yig‘imlar, davlat boji va soliq bo‘lmagan to‘lovlarni undirish bazasi bo‘yicha kodlaydi.

Budjet kodeksiga ko‘ra, xarajatlar tasnifidagi hududiy tasnif nima maqsadda qo‘llaniladi?
  1. budjet tashkilotlari va oluvchilarning tegishli ma’muriy-hududiy birlikka mansubligini aniqlash uchun
  2. mablag‘larni taqsimlovchilar bo‘yicha budjet tashkilotlari va oluvchilarni kodlash uchun
  3. xarajatlarni iqtisodiy yo‘nalishiga ko‘ra budjet tashkilotlari va oluvchilar bo‘yicha kodlash uchun
  4. budjet tashkilotlari bajaradigan davlat funksiyalari bo‘yicha xarajatlarni guruhlash va kodlash uchun

To‘g‘ri javob: budjet tashkilotlari va oluvchilarning tegishli ma’muriy-hududiy birlikka mansubligini aniqlash uchun. 22-moddaga ko‘ra, hududiy tasnif ma’muriy-hududiy birlikka mansublikni aniqlash maqsadida qo‘llaniladi.

Budjet kodeksiga ko‘ra, budjet tizimi budjetlarining iqtisodiy belgilar bo‘yicha xarajatlarining ikkinchi guruhi nimani o‘z ichiga oladi?
  1. ish haqi, pensiyalar va nafaqalar
  2. ijtimoiy ehtiyojlarga ajratmalar
  3. kapital qo‘yilmalar
  4. boshqa xarajatlar

To‘g‘ri javob: ijtimoiy ehtiyojlarga ajratmalar. 23-moddaga ko‘ra, ikkinchi guruh — ijtimoiy ehtiyojlarga ajratmalar.

Budjet kodeksiga ko‘ra, Davlat budjeti taqchilligini qoplash manbalari tasnifi ularni qanday guruhlashdan iborat?
  1. daromad va xarajat turlari bo‘yicha
  2. hududiy va tarmoq belgilari bo‘yicha
  3. soliq va soliq bo‘lmagan to‘lovlar bo‘yicha
  4. ichki va tashqi manbalar bo‘yicha

To‘g‘ri javob: ichki va tashqi manbalar bo‘yicha. 24-moddaga ko‘ra, taqchillikni qoplash manbalari ichki va tashqi manbalar bo‘yicha guruhlanadi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiBudjet tizimi tushunchasi va prinsiplariKeyingi →Budjet sohasidagi vakolatlar · Davlat budjeti