XotirAIQadimgi Misrda din
Qadimgi Sharq va O‘rta Osiyo
8-§. Qadimgi Misrda din
Quyosh ma’budi – Ra
MISRLIKLARNING MA’BUDLARI Misr aholisi uchun din kundalik turmushning ajralmas bir bo‘lagi hisoblangan. Qadimgi misrliklar ma’budlar hayvonlar qiyofasiga kirib olib, ya’ni mushuk, qo‘y, ho‘kiz, arslon, sigir ko‘rinishida odamlar orasida yashaydi deb hisoblagan. Misrliklar ma’budlarning bir qancha joni mavjud: ulardan biri hayvon tanasida, boshqasi esa haykalida yashaydi deb o‘ylagan. Kohinlar – ibodatxona ruhoniylari ma’budlarni dindorlar in’om tariqasida keltirgan narsalar bilan boqishadi deb hisoblashgan.
Qadimgi Misr podsholigining poytaxti Memfisning o‘z ma’budi – Ptax bo‘lgan. Misrliklar e’tiqodicha, Ptax olamni yaratayotganida har bir narsaning nomini odamga o‘rgatgan. Ma’bud shunchalik qudratliki, uni asl qiyofasida ko‘rishning iloji yo‘q. Shuning uchun ham Ptax degan ma’budning Yer yuzidagi qiyofasi Apis bo‘lib, u peshanasi va belida oq qashqasi bo‘lgan qora ho‘kiz timsolida tasavvur qilingan.
8-§. Qadimgi Misrda din
Quyosh ma’budi Amon-Ra fir’avnlarning bosh ilohi va homiysi hisoblangan. Dastlab ikkita ma’bud bo‘lgan: Fiva shahri homiysi Amon va Quyosh ma’budi Ra, so‘ng ikkalasi yagona ma’budga birlashgan.
Papirusga chizilgan Osiris sudi tasviri
Papirusda tasvirlangan dafn marosimi
O‘ylab ko‘ring Nima deb o‘ylaysiz, misrliklar dini va ibtidoiy e’tiqodlar o‘rtasida qanday farq bo‘lgan?
Uning ibodatxonasi Geliopolda (Baolbek) bo‘lgan. Fir’avnlar Quyosh ma’budi o‘g‘illaridir, hukmdorlar hamma ishni o‘zining samoviy otasi amri bilan amalga oshiradi degan qarash mavjud bo‘lgan.
Xapi – Nil ma’budi, Misrdagi hayotning birlamchi manbai va posboni, Osiris yerosti saltanati ma’budi hisoblangan.
KOHINLAR VA IBODATXONALAR Kohinlar ma’budlar va odamlar o‘rtasida vositachi hisoblangan. Misrliklar e’tiqodicha, mabodo Yer yuzida maxsus marosimlar ado etilmasa, ma’budlar odamlarga madad bermay qo‘yadi. Kohinlar diniy marosimlarni bilar, qurbonlik bag‘ishlar edi. Kundalik turmushda ham kohinlarsiz biror ish qilish mushkul edi.
O‘ylab ko‘ring Nima deb o‘ylaysiz, misrliklar dini va ibtidoiy e’tiqodlar o‘rtasida qanday farq bo‘lgan?
Kohinlar Nil toshqini vaqtini, qachon urug‘lik sochish va hosilni yig‘ishtirib olish muddatini aniq bilgan. Barcha “nom”larda ibodatxonalar bo‘lgan, fir’avnlar ularga katta-katta boylik va yerlar hadya etardi.
Qadimgi Misr dinida
Osiris taxtining himoyachisi sanalgan yana bir Xapi ma’budi bor edi
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
Bilimingizni sinang
Qadimgi Misr podsholigining poytaxti Memfisning o‘z ma’budi kim bo‘lgan?
- Amon
- Osiris
- Ra
- Ptax
To‘g‘ri javob: Ptax. Memfisning o‘z ma’budi Ptax bo‘lgan; misrliklar e’tiqodicha, u olamni yaratgan.
Misrliklar tasavvuricha, ma’bud Ptaxning Yer yuzidagi qiyofasi bo‘lgan, peshanasi va belida oq qashqasi bor qora ho‘kiz nomi nima?
- Anubis
- Apis
- Xapi
- Sobek
To‘g‘ri javob: Apis. Ptaxning Yer yuzidagi qiyofasi Apis bo‘lib, u oq qashqali qora ho‘kiz timsolida tasavvur qilingan.
Qadimgi Misr podsholigi poytaxti Memfisning o‘z ma’budi kim bo‘lgan?
- Ptax
- Ra
- Osiris
- Xapi
To‘g‘ri javob: Ptax. Memfisning o‘z ma’budi Ptax bo‘lgan.
Ptax ma’budining Yer yuzidagi qiyofasi nima deb tasavvur qilingan?
- Bastet — oq mushuk
- Apis — qora ho‘kiz
- Sexmet — qizil arslon
- Xator — oltin sigir
To‘g‘ri javob: Apis — qora ho‘kiz. Ptaxning Yer yuzidagi qiyofasi peshanasida oq qashqasi bor qora ho‘kiz Apis bo‘lgan.
Qadimgi misrliklar ma’budlar odamlar orasida qanday qiyofada yashaydi deb hisoblagan?
- Faqat inson qiyofasida — fir’avn, kohin, dehqon va jangchi
- Hayvonlar qiyofasida — mushuk, qo‘y, ho‘kiz, arslon, sigir
- Osmon jismlari qiyofasida — Quyosh, Oy, yulduz, bulut, yomg‘ir
- Daraxtlar va toshlar qiyofasida — palma, sidr, granit, ohaktosh
To‘g‘ri javob: Hayvonlar qiyofasida — mushuk, qo‘y, ho‘kiz, arslon, sigir. Misrliklar ma’budlar hayvonlar qiyofasiga kirib odamlar orasida yashaydi deb o‘ylagan.
Ptax ma’budining Yer yuzidagi qiyofasi nima uchun Apis ho‘kizi timsolida tasavvur qilingan?
- Ptax Nil toshqini bilan bog‘liq ma’bud bo‘lgani uchun uning timsoli qora ho‘kiz bo‘lgan
- Ptax shunchalik qudratli ediki, uni asl qiyofasida ko‘rishning iloji bo‘lmagan
- Ptax yerosti saltanati ma’budi bo‘lgani uchun hayvon qiyofasida namoyon bo‘lgan
- Ptax fir’avnlarning o‘g‘li hisoblangani uchun uning timsoli kuchli hayvon bo‘lgan
To‘g‘ri javob: Ptax shunchalik qudratli ediki, uni asl qiyofasida ko‘rishning iloji bo‘lmagan. Matnga ko‘ra, ma’bud asl qiyofasida ko‘rib bo‘lmas darajada qudratli, shuning uchun uning Yerdagi qiyofasi Apis ho‘kizi deb tasavvur qilingan.
Misr ma’budlari haqidagi quyidagi ma’lumotlardan qaysi biri NOTO‘G‘RI?
- Osiris yerosti saltanati ma’budi hisoblangan
- Xapi Nil ma’budi va Misrdagi hayotning birlamchi manbai deb bilingan
- Ptax Fiva shahrining homiysi hisoblangan
- Amon-Raning ibodatxonasi Geliopolda bo‘lgan
To‘g‘ri javob: Ptax Fiva shahrining homiysi hisoblangan. Ptax Fiva emas, Memfis podsholigi poytaxtining ma’budi bo‘lgan; Fiva homiysi Amon edi.
Quyidagi hukmlardan qaysilari to‘g‘ri? I. Kohinlar ma’budlar va odamlar o‘rtasida vositachi hisoblangan. II. Misrliklar har bir ma’budning faqat bitta joni bor deb o‘ylagan. III. Misrliklar ma’budlarning bir joni hayvon tanasida, boshqasi haykalida yashaydi deb hisoblagan.
- Faqat I
- II va III
- I, II va III
- I va III
To‘g‘ri javob: I va III. II noto‘g‘ri: misrliklar ma’budlarning bir qancha joni bor deb o‘ylagan.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash