Piramidalar va daxmalar

Qadimgi Sharq va O‘rta Osiyo

“HAMMA NARSA VAQTDAN QO‘RQADI, VAQT ESA PIRAMIDALARDAN!”

Qadimda piramidalar vodiysining ko‘rinishi.

Qadimgi va O‘rta podsholiklar davrida misrliklar barpo etgan ulkan piramidalar fir’avnlar dafn etiladigan joy – maqbaralar bo‘lgan. O‘tgan mingyilliklar davomida ko‘pdan ko‘p shaharlar va davlatlar yo‘q bo‘lib ketdi, ibodatxonalar va saroylar xarobaga aylandi, faqat piramidalar vaqtdan qo‘rqmaydi, faqat piramidalargina to‘rt ming yildan oshiq vaqt davomida o‘zgarmasdan turibdi.

Memfis shahri yaqinida uch fir’avn – Xufu, Xafra va Menkauralar uchun bunyod etilgan piramidalar eng mashhur inshootlardir. Bu piramidalar jahonning yetti mo‘jizasidan biri hisoblanib, ular hozirga qadar saqlanib qolgan. Eng katta piramida Xufu uchun

“HAMMA NARSA VAQTDAN QO‘RQADI, VAQT ESA PIRAMIDALARDAN!”

Fir’avn Xufu (Xeops) piramidasi va Sfinks haykali

(yunonlar uni Xeops deb atashgan) mil. avv. 2600-yil atrofida qurilgan. Uning balandligi 147 metr bo‘lgan.

Piramida har biri ikki tonnadan og‘irroq bo‘lgan 2,5 million dona tosh bo‘laklaridan tashkil topgan. Toshlar shunchalik tekis qilib kesilgan va taroshlanganki, ular o‘rtasidagi yoriq 0,5 millimetrdan oshmaydi.

Piramida qurilishi

Yangi podsholik davrida fir’avnlar uchun maqbaralar qurilgan shohlar vodiysi

Ibodatxona devorlari va ustuniga o‘yilgan yozuvlar

Piramida ichida dahliz bilan tutashtirilgan bir qancha xonalar mavjud. Ulardan birida fir’avnning mumiyolangan jasadi solingan toshtobut – sarkofag joylashgan.

“HAMMA NARSA VAQTDAN QO‘RQADI, VAQT ESA PIRAMIDALARDAN!”

Daxmalar ichi esa munojotlar va qarg‘ishlardan iborat bitiklar bilan qoplangan, ular fir’avnni himoya qilishi va o‘zga hayotga o‘tayotganida unga yordam berishi kerak bo‘lgan.

Piramidalarni sfinks – tanasi sherniki, boshi odamniki bo‘lgan ulkan haykal qo‘riqlaydi. “Sahro shohi” – sfinks haykali toshdan ishlangan bo‘lib, balandligi 20 metrga teng.

Yangi podsholik davriga kelib misrliklar piramidalar qurmay qo‘yishadi. Fir’avnlarni tog‘lardagi o‘yilgan tosh maqbaralarga dafn etadigan bo‘lishadi. Eng mashhur maqbara fir’avn Tutanxamonga tegishli bo‘lgan. Maqbara ichidagi tasavvurga sig‘maydigan boyliklar bizgacha yetib kelgan.

“HAMMA NARSA VAQTDAN QO‘RQADI, VAQT ESA PIRAMIDALARDAN!”

Fir’avn Tutanxamonning toshtobuti (sarkofag)

MUMIYOLASH Qadimgi misrliklar inson vafot etganidan keyin marhumlar saltanatiga ketadi, o‘sha yerda umrini davom ettiradi deb hisoblagan. Ammo marhumlar saltanatidagi hayot, misrliklar fikricha, Osiris sudining natijalariga bog‘liq bo‘ladi. Tarozining bir pallasiga marhumning yuragi, boshqasiga esa qush patlari qo‘yiladi. Mabodo tarozi pallalari tenglashsa, demak, inson bu dunyodagi hayotida faqat ezgu ishlar qilgan bo‘ladi, u vafot etganidan keyin ajoyib bir sharoitda umrini davom ettiradi. Mabodo yurak og‘irroq kelsa, demak, inson bir talay yomon ishlarni qilgan bo‘lib chiqadi, natijada badbashara maxluqlarga yemish bo‘ladi.

“HAMMA NARSA VAQTDAN QO‘RQADI, VAQT ESA PIRAMIDALARDAN!”

Osiris qarshisida go‘zal qiyofada qad rostlash uchun misrliklar inson jasadini mumiyolagan. Mumiyolash bilan Misr kohin-tabiblari shug‘ullangan. Odatda mumiyolash qariyb 70 kun davom etgan. Jasadga maxsus ishlov berilganidan keyin ko‘pdan ko‘p matolar bilan o‘rab-chirmashgan. Matolar qati orasiga omad keltiruvchi tumorlar qo‘yilgan. Mumiyolash faqat marhumning ortida qolgan boy-badavlat qarindoshlarigagina nasib etgan.

Tutanxamon.

Oltin niqob

SAVOL VA TOPSHIRIQLAR

Muhim sanalar

• mil. avv. 2600-yil — (yunonlar uni Xeops deb atashgan) mil. avv. 2600-yil atrofida qurilgan.

Bilimingizni sinang