Qadimgi Hindistondagi ilk sivilizatsiya

Qadimgi Sharq va O‘rta Osiyo

Mohenjodaro.

Qadimgi Hindiston

HIND VODIYSIDAGI ENG QADIMGI SHAHARLAR Mohenjodaro va Xarappa Hind daryosi havzasining eng yirik qadimgi shaharlari edi. Ikkala shahar ham mustahkam mudofaa devorlari bilan himoyalangan, ichki qasri bo‘lgan. Ko‘chalar bilan biri-biridan ajratilgan mavzelardan pishiq va xom g‘ishtdan qurilgan binolar (turarjoylar, omborxonalar, saroy va ibodatxonalar) topilgan. Katta va chiroyli shahar Mohenjodaro hunarmandchilik va savdo markazi bo‘lgan.

Aholisining asosiy mashg‘uloti dehqonchilik bo‘lgan. Qadimgi hindlar shakarqamish, paxta o‘simliklarini yetishtirgan, fillarni qo‘lga o‘rgatgan.

Biroq mil. avv. XVIII asrdan keyin Hind daryosi vodiysi shaharlari tez-tez ro‘y beruvchi toshqinlar, o‘rmonlar va changalzorlar kengayishi natijasida zavolga yuz tutib, butunlay vayronaga aylanadi.

Qadimgi Hindiston

Xarappa shahri

DINIY E’TIQODLAR Qadimgi hindlar xuddi misrliklar va bobilliklar singari tabiatni ma’budlar boshqarishiga ishonardi. Qadimgi hind rivoyatlarida aytilishicha, Quyosh ma’budi har tongda oltin aravada osmon bo‘ylab yo‘lga tushadi. Quyosh tungi zulmatni parokanda qilib tashlab, odamlarga harorat va yorug‘lik ulashish niyatida ufqdan bosh ko‘taradi.

Qishloq hayoti. Zamonaviy rasm

Donishmandlik ma’budi Ganesha

Momaqaldiroq ma’budi Indra osmondagi suvni tutqunlikdan xalos etgach, yer yuzida qurg‘oqchilik poyoniga yetadi.

Hindlar ayrim ma’budlarni yovvoyi hayvonlar timsolida tasavvur etishgan. Masalan, ular sig‘ingan ma’budlardan biri boshi filnikiga o‘xshagan donishmandlik ma’budi Ganesha bo‘lgan. Sigir hindlar orasida alohida ehtiromga sazovordir. Sigir muqaddas hayvon hisoblanib, uni o‘ldirish jinoyat hisoblangan.

Qadimgi Hindiston

Hindlar jon bir tanadan boshqasiga ko‘chib o‘tishiga ishongan. Ular vafot etganidan keyin odam butunlay o‘lmaydi, balki boshqa bir mavjudotga aylanib, o‘z tashqi qiyofasini o‘zgartiradi, hayvonga, qumursqaga va o‘simlikka aylanadi deb hisoblagan.

KASTALAR Qadimgi hindlar qanday yumushlar bilan shug‘ullanishiga qarab to‘rt tabaqaga ajratilgan edi. Bu tabaqalar kasta yoki varna deb atalgan, ular: kohinlar – brahmanlar (hind ruhoniylari), jangchilar – kshatriylar, dehqon,

Qadimgi ibodatxona xarobalari hunarmand va savdogarlar – vayshiylar, xizmatkorlar va qullar – shudralar.

Hindlarning e’tiqodicha, tabaqalardan har birini oliy ma’bud Brahma o‘z jismining qaysidir bir qismidan dunyoga keltirgan ekan.

Qadimgi Hindiston

Masalan, kohinlar uning og‘zidan chiqqan, jangchilar qo‘llaridan, dehqonlar qovurg‘asidan, xizmatkorlar esa Brahmaning tovonidan yaratilgan deb hisoblangan. Bolalar hamisha ota-onalari tabaqasiga mansub deb topilgan. Bir tabaqadan boshqasiga o‘tishning iloji bo‘lmagan.

Tabaqalardan birortasiga mansub bo‘lmaganlar esa alohida maqomga ega bo‘lishgan. Bundaylarni “chandal”, ya’ni “hazar qilinadiganlar” deyishgan. “Chandallar” kastalarga mansub odamlar bilan birga bir uyda yashay olmasdi, ular bilan bir dasturxonga o‘tirish taqiqlangan. Tasodifan ularga hech kim tegib ketmasligi uchun, chandallar uzoqdan ko‘rinadigan alohida kiyim kiyishlari shart edi.

Qadimgi Hindiston

Bu kabi sherlar tasviri bilan ibodatxona ustunlari bezatilgan

O‘ylab ko‘ring

Hind kastalari

SAVOL VA TOPSHIRIQLAR

Muhim sanalar

• mil. avv. XVIII asrdan — Biroq mil. avv. XVIII asrdan keyin Hind daryosi vodiysi shaharlari tez-tez ro‘y beruvchi toshqinlar, o‘rmonlar va changalzorlar kengayishi natijasida zavolga yuz tutib, butunlay vayronaga aylanadi.

Bilimingizni sinang