Yunon-fors urushlari. Makedoniyaning Yunonistonni bosib olishi

Qadimgi Yunoniston

Yunon-fors urushlari

YUNON-FORS URUSHLARI Mill. avv. V asr boshlarida Yunonistonga forslar tahdid sola boshladi. Fors shohi Doro I dastlab Kichik Osiyodagi yunon shahar-davlatlarini bosib olib, Yunonistonga yurish qiladi. Birinchi jang mil. avv. 490-yili Attika yarimorolining Marafon tekisligida bo‘lib o‘tadi va unda yunon qo‘shinlari g‘alaba qozonadi. G‘alaba haqidagi xabarni Afinaga yetkazish uchun eng yaxshi jangchilardan biri shaharga qarab yuguradi. Naq 42 kilometr yo‘lni chopib o‘tgan jangchi: “G‘alaba! G‘alaba!” deb shu zahoti yuragi yorilib jon bergan. Keyinchalik sport musobaqalarida olis masofaga yugurish Marafon yugurishi deb atala boshladi. Mil. avv. 480-yilda Yunonistonga qarshi Doro I ning o‘g‘li Kserks yurish boshladi. Tog‘lardagi Fermopil darasi Yunoniston shimolidan janubiga olib boradigan birdan bir yo‘l edi. Yunonlar qo‘shiniga Sparta podshosi Leonid boshchilik qiladi. Ular Fermopil darasini matonat bilan himoya qildi va barchalari qahramonlarcha halok bo‘ldi. Ushbu voqea “Uch yuz spartalik jasorati” nomi bilan tarixda qolgan. Yunonlar va forslar o‘rtasidagi hal qiluvchi dengiz jangi mil. avv. 480-yilda tor Salamin bo‘g‘ozida bo‘lib o‘tdi. Yunon shahar-davlatlarining birlashgan floti forslarning harbiy flotidan kuchli bo‘lgan, bu jangda ham forslar yengilgan. Ushbu mag‘lubiyatdan so‘ng Kserks flot qoldiqlari bilan Yunonistonni tark etishga majbur bo‘ladi. Marafon jangi

Yunon-fors urushlari

Mil. avv.

Mil. avv.

490-yil Mil. avv.

Plateya jangi (“Marafon yugurishi”)

Fermopil jangi (“Uch yuz spartalik

Salamin bo‘g‘ozida dengiz jangi jasorati“)

O‘ylab ko‘ring

Mil. avv. 479-yilda forslar yana bir bor Afinani bosib olishga urinib ko‘rdi. Biroq Plateya shahri yaqinida fors qo‘shinlari tor-mor etildi.

Yunon-fors urushlari yunonlarning to‘liq g‘alabasi bilan mil. avv. 449-yildagi sulh natijasida yakunlandi.

“Elladani bosib olish sari olg‘a!”

Filipp II

“Ellada fuqarolari, makedoniyaliklarga qarshi kurashish uchun birlashaylik!”

MAKEDONIYANING YUNONISTONNI BOSIB OLISHI Yunoniston shaharlari bir-birlari bilan doimiy urushgan. Shu paytda Makedoniya podshosi Filipp II Yunonistonni bosib olishni ko‘zlaydi. Uning qo‘shinlari suvoriylar va piyodalardan tashkil topgandi. Piyoda qo‘shinlar 16 qatordan iborat falangada saflanardi. Falanganing oltinchi qatoridagi nayza birinchi qatordagi jangchini muhofaza etardi. Jang paytida butun falanga zirhlangan temir maxluqotga o‘xshab qolar edi. Falanga qanotlarini otliqlar himoya qilardi.

O‘ylab ko‘ring

Mashhur notiq Demosfen Ellada shaharlarini kezib, ularning aholisini birlashish va makedonlarga qarshi kurashishga da’vat etadi. Fiva shahri aholisi esa

Jangovar shaylik

Filipp II qo‘shinlariga qarshi Afina shaharlari ittifoqiga qo‘shiladi.

XERONIYA OSTONASIDAGI JANG Mil. avv. 338-yilda yunonlar va makedonlarning asosiy kuchlari Xeroniya shahri yaqinidagi Beotiyada to‘qnashadi. Shiddatli jang uzoq davom etadi. Harbiy hiyla qo‘llagan makedonlar ustunlikni qo‘lga oladi. Ular chekina boshlaydi. G‘alaba qilayotganiga ishona boshlagan yunonlar ularni quvishga tushadi.

Yunonlarning qo‘shinlari shunda ikki qismga ajraladi. Ana shu qismlardan biriga Filipp II ning o‘g‘li Aleksandr qo‘mondonlik qilayotgan suvoriy qo‘shinlar qaqshatqich zarba beradi. Yunon qo‘shinlari chekina boshlaydi va tor-mor etiladi. Jangda yunonlarning aksariyati halok bo‘lgan. Xeroniya ostonasidagi jangdan so‘ng mag‘lubiyat oqibatida Yunoniston Makedoniyaga qaram bo‘lib qoldi.

O‘ylab ko‘ring

YUNONISTON MAKEDONIYA TARKIBIDA Xeroniya ostonasidagi bu mag‘lubiyatdan keyin Yunoniston

Yunonlar mag‘lu biyati

Makedoniyaga qaramlik

Jangda Filipp II ning o‘g‘li Aleksandr ishtirok etdi

"Yunonlar ozodligi Xeroniya ostonasida halok bo‘lganlar bilan birga dafn qilindi"

Yunonlar falangasininig harbiy tizilishi

Filipp II

Qo‘shinning bosh qo‘mondoni

Xoinlarcha o‘ldirilgan; uning o‘g‘li

Aleksandr hukmdor bo‘ladi

Forslarga qarshi yurish maqsadida yunon shahar-davlatlarining ittifoqi aholisi o‘z qismatini qo‘rquv og‘ushida kutib turgan. Biroq Filipp II o‘zini yunonlar podshosi deb e’lon qilmaydi. Filipp II yunonlar bilan birlashib, forslarga qarshi ittifoq tuzadi.

Spartadan tashqari barcha yunon shahar-davlatlarining vakillari Korinfga yig‘iladi va Makedoniya hokimiyati ostida forslarga qarshi yurish maqsadida yunon shahar-davlatlari ittifoqini tuzadi. Ular murosada tinch-totuv yashash, o‘zaro urushlar olib bormaslik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik to‘g‘risida bir qarorga keladi.

Filipp II

Biroq Fillipp II forslarga qarshi yurishini amalga oshira olmasdan, xoinlarcha o‘ldirildi. Uning o‘g‘li Makedoniyalik Aleksandr hukmdor bo‘ldi.

Aleksandr. Zamonaviy rasm

SAVOL VA TOPSHIRIQLAR

Muhim sanalar

• 338-yilda — XERONIYA OSTONASIDAGI JANG Mil. avv. 338-yilda yunonlar va makedonlarning asosiy kuchlari Xeroniya shahri yaqinidagi Beotiyada to‘qnashadi.
• mil. avv. 449-yilda — Yunon-fors urushlari yunonlarning to‘liq g‘alabasi bilan mil. avv. 449-yildagi sulh natijasida yakunlandi.
• 479-yilda — Mil. avv. 479-yilda forslar yana bir bor Afinani bosib olishga urinib ko‘rdi.
• 480-yilda — Keyinchalik sport musobaqalarida olis masofaga yugurish Marafon yugurishi deb atala boshladi. Mil. avv. 480-yilda Yunonistonga qarshi Doro I ning o‘g‘li Kserks yurish boshladi.
• mil. avv. 480-yilda — Yunonlar va forslar o‘rtasidagi hal qiluvchi dengiz jangi mil. avv. 480-yilda tor Salamin bo‘g‘ozida bo‘lib o‘tdi.
• mil. avv. 490-yili — Birinchi jang mil. avv. 490-yili Attika yarimorolining Marafon tekisligida bo‘lib o‘tadi va unda yunon qo‘shinlari g‘alaba qozonadi.
• V asr — YUNON-FORS URUSHLARI Mill. avv. V asr boshlarida Yunonistonga forslar tahdid sola boshladi.

Bilimingizni sinang