Renta (2/2)

Ikkinchi Qism

521-modda. To‘lovchining doimiy rentani sotib olish huquqi

Doimiy rentani to‘lovchi uni sotib olish yo‘li bilan bundan buyon renta to‘lashdan bosh tortishga haqli. Agar renta to‘lovchi renta to‘lashdan bu tarzda bosh tortishini renta to‘lashni to‘xtatishidan kamida uch oy yoki shartnomada nazarda tutilganidek undan ham avvalroq yozma ravishda ma’lum qilgan bo‘lsa, bunday bosh tortish haqiqiy hisoblanadi. Bunda renta to‘lash majburiyati, agar shartnomada sotib olishning boshqacha tartibi nazarda tutilgan bo‘lmasa, renta oluvchi sotib olish summasining hammasini olib bo‘lgunga qadar to‘xtatilmaydi.

Shartnomaning doimiy renta to‘lovchi uni sotib olish huquqidan voz kechishi to‘g‘risidagi sharti o‘z-o‘zidan haqiqiy emas.

Shartnomada doimiy rentani sotib olish huquqini renta oluvchi hayotligida yoki shartnoma tuzilgan paytdan boshlab o‘ttiz yildan oshmaydigan muddat mobaynida amalga oshirib bo‘lmasligi nazarda tutilishi mumkin.

522-modda. Renta oluvchining talabiga ko‘ra doimiy rentani sotib olish

Quyidagi hollarda doimiy renta oluvchi to‘lovchidan rentani sotib olishni talab qilishga haqli:

agar shartnomada boshqacha muddat belgilangan bo‘lmasa, renta to‘lovchi uni to‘lash muddatini bir yildan ortiq kechiktirib yuborgan taqdirda;

renta to‘lovchi rentani to‘lashni ta’minlash bo‘yicha o‘z majburiyatlarini buzgan taqdirda;

renta to‘lovchi to‘lovga qodir emas deb topilgan yoki u rentani shartnomada belgilangan miqdor va muddatlarda to‘lamasligini ko‘rsatadigan boshqa vaziyatlar vujudga kelgan taqdirda;

renta to‘lash sharti bilan topshirilgan ko‘chmas mulk umumiy mulkka aylangan yoki bir necha shaxs o‘rtasida taqsimlangan taqdirda;

shuningdek, shartnomada nazarda tutilgan boshqa hollarda.

523-modda. Doimiy rentani sotib olish bahosi

Ushbu Kodeksning 521 va 522-moddalarida nazarda tutilgan hollarda doimiy renta shartnomada belgilangan bahoda sotib olinadi.

Renta to‘lash sharti bilan mol-mulk haq evaziga topshirilgan doimiy renta shartnomasida sotib olish bahosi to‘g‘risida shart bo‘lmaganida sotib olish yillik renta to‘lovlari summasiga mos bahoda amalga oshiriladi.

Renta to‘lash sharti bilan mol-mulk tekinga berilgan doimiy renta shartnomasida sotib olish bahosi to‘g‘risida shart bo‘lmaganida sotib olish bahosiga yillik renta to‘lovlari summasi bilan bir qatorda topshirilgan mol-mulkning ushbu Kodeks 356-moddasining to‘rtinchi qismida nazarda tutilgan qoidalar bo‘yicha aniqlanadigan bahosi ham kiritiladi.

524-modda. Doimiy renta to‘lash sharti bilan topshirilgan mol-mulkning tasodifan nobud bo‘lish yoki tasodifan buzilish xavfi

Doimiy renta to‘lash sharti bilan bepul topshirilgan mol-mulkning tasodifan nobud bo‘lish yoki tasodifan buzilish xavfi renta to‘lovchi zimmasida bo‘ladi.

Doimiy renta to‘lash sharti bilan haq evaziga topshirilgan mol-mulk tasodifan nobud bo‘lganda yoki tasodifan buzilganda to‘lovchi renta to‘lash majburiyatini tegishli ravishda to‘xtatishni yoki uni to‘lash shartlarini o‘zgartirishni talab qilishga haqli.

3-§. Umrbod renta

525-modda. Umrbod renta oluvchilar

Umrbod renta mulkini renta to‘lash sharti bilan topshirayotgan fuqaro hayot bo‘lgan davrga yoki u ko‘rsatgan boshqa fuqaro hayot bo‘lgan davrga belgilanishi mumkin.

Umrbod rentani bir necha fuqaro foydasiga belgilashga yo‘l qo‘yiladi, agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, renta olish huquqida ularning ulushlari teng deb hisoblanadi.

Agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, renta oluvchilarning biri vafot etgan taqdirda uning renta olish huquqidagi ulushi undan keyin hayot bo‘lgan renta oluvchilarga o‘tadi, oxirgi renta oluvchi vafot etgan taqdirda renta to‘lash majburiyati bekor bo‘ladi.

Shartnoma tuzilgan paytgacha vafot etgan fuqaro foydasiga umrbod renta belgilaydigan shartnoma o‘z-o‘zidan haqiqiy emas.

526-modda. Umrbod renta miqdori

Umrbod renta shartnomada renta oluvchi hayot bo‘lgan davrda unga vaqti-vaqti bilan to‘lanadigan pul summasi sifatida belgilanadi.

Umrbod rentaning shartnomada belgilanadigan bir oylik miqdori qonunchilikda belgilangan bazaviy hisoblash miqdoridan oz bo‘lmasligi kerak, ushbu Kodeksning 247-moddasida nazarda tutilgan hollarda esa oshirilishi lozim.

527-modda. Umrbod rentani to‘lash muddatlari

Agar shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, umrbod renta har bir kalendar oy tugashi bilan to‘lanadi.

528-modda. Umrbod renta shartnomasini renta oluvchining talabi bilan bekor qilish

Renta to‘lovchi umrbod renta shartnomasini jiddiy buzgan hollarda renta oluvchi renta to‘lovchidan rentani ushbu Kodeksning 523-moddasida nazarda tutilgan shartlarda sotib olishni yoki shartnomani bekor qilish va zararni qoplashni talab qilish huquqiga ega.

Agar umrbod renta to‘lash sharti bilan tekinga kvartira, uy yoki boshqa mol-mulk topshirilgan bo‘lsa, renta to‘lovchi shartnomaning muhim shartlarini jiddiy buzgan taqdirda renta oluvchi bu mol-mulkni uning qiymatini sotib olinadigan renta hisobiga qo‘shgan holda qaytarishni talab qilish huquqiga ega.

529-modda. Renta to‘lash sharti bilan topshirilgan mol-mulkning tasodifan nobud bo‘lish yoki tasodifan buzilish xavfi

Umrbod renta to‘lash sharti bilan topshirilgan mol-mulkning tasodifan nobud bo‘lishi yoki tasodifan buzilishi renta to‘lovchini rentani shartnomada nazarda tutilgan shartlarda to‘lash majburiyatidan ozod qilmaydi.

Bilimingizni sinang