XotirAI logotipiXotirAI
⚖️ Fuqarolik kodeksi (II qism) · 841–848-m.

Vositachilik (2/2)

Ikkinchi Qism

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

841-modda. Komitentning vositachilik shartnomasi bo‘yicha ijroni qabul qilishi

Komitent:

vositachilik shartnomasi bo‘yicha ijro etilgan hamma narsani vositachidan qabul qilishi;

o‘zi uchun vositachi tomonidan sotib olingan mol-mulkni ko‘zdan kechirishi va ushbu mol-mulkda aniqlangan kamchiliklar to‘g‘risida darhol vositachini xabardor qilishi;

vositachini vositachilik topshirig‘ini bajarish yuzasidan uchinchi shaxs oldida o‘z zimmasiga olgan majburiyatlardan ozod qilishi shart.

842-modda. Vositachilik topshirig‘ini bajarish uchun qilingan xarajatlarni qoplash

Komitent vositachilik haqini, tegishli hollarda esa delkredere uchun qo‘shimcha haqni ham to‘lashdan tashqari, vositachilik topshirig‘ini bajarish yuzasidan vositachi sarflagan summalarni ham unga to‘lashi shart.

Agar qonunchilikda yoki vositachilik shartnomasida boshqacha tartib belgilab qo‘yilgan bo‘lmasa, vositachi o‘z ixtiyorida bo‘lgan komitentning mol-mulkini saqlash yuzasidan qilgan xarajatlari qoplanishiga haqli emas.

843-modda. Vositachilik topshirig‘ining komitent tomonidan bekor qilinishi

Komitent vositachiga bergan topshirig‘ini istagan vaqtida bekor qilib, vositachilik shartnomasini bajarishdan bosh tortishga haqli. Bunda vositachining topshiriq bekor qilinishi munosabati bilan ko‘rgan zarari umumiy asoslarda qoplanadi.

Vositachilik shartnomasi amal qilish muddati ko‘rsatilmagan holda tuzilgan taqdirda komitent shartnomani bekor qilishi haqida, agar shartnomada xabar qilishning uzoqroq muddati nazarda tutilgan bo‘lmasa, kamida o‘ttiz kun oldin vositachini xabardor qilishi shart. Bunday holda komitent vositachiga u shartnoma bekor qilinguncha tuzgan bitimlar uchun haq to‘lashi, shuningdek vositachi shartnoma bekor bo‘lgunicha qilgan xarajatlarni to‘lashi shart.

Topshiriq bekor qilingan taqdirda komitent vositachi ixtiyoridagi o‘z mol-mulkini vositachilik shartnomasida belgilangan muddatda, bordi-yu bunday muddat belgilanmagan bo‘lsa, darhol tasarruf etishi shart. Agar komitent bu majburiyatni bajarmasa, vositachi mol-mulkni komitent hisobidan saqlab qo‘yishga topshirishga yoki uni komitent uchun iloji boricha foydali bahoda sotishga haqli.

844-modda. Vositachining topshiriqni bajarishdan bosh tortishi

Agar vositachilik shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, vositachi shartnomani bajarishdan bosh tortishga haqli emas, shartnoma amal qilish muddati ko‘rsatilmasdan tuzilgan hollar bundan mustasno. Bunday holda vositachi komitentga shartnomani bekor qilishi haqida, agar xabar qilishning uzoqroq muddati shartnomada nazarda tutilgan bo‘lmasa, kamida o‘ttiz kun oldin xabar berishi shart.

Vositachi komitentning mol-mulki saqlanishini ta’minlash uchun zarur chora-tadbirlarni ko‘rishi shart.

Vositachi topshiriqni bajarishdan bosh tortayotganligi haqida xabardor qilingan komitent vositachining topshiriqni bajarishdan bosh tortayotganligi haqida bildirishnoma olgan kundan e’tiboran, agar shartnomada boshqa muddat belgilangan bo‘lmasa, o‘n besh kun ichida vositachi ixtiyoridagi o‘z mol-mulkini tasarruf etishi shart. Agar komissioner ushbu majburiyatni bajarmasa, vositachi yo mol-mulkni saqlab qo‘yishga topshirishga yoki uni komitent uchun iloji boricha foydali bahoda sotishga haqli.

Agar vositachilik shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, topshiriqni bajarishdan bosh tortgan vositachi shartnoma bekor qilinguncha o‘zi tuzgan bitimlar uchun vositachilik haqi olishga, shuningdek shu paytga qadar qilgan xarajatlarining qoplanishiga bo‘lgan huquqini saqlab qoladi.

845-modda. Vositachilik shartnomasining bekor qilinishi

Vositachilik shartnomasi:

komitent shartnomani bajarishdan bosh tortganligi;

vositachi shartnomani bajarishdan bosh tortganligi;

vositachi vafot etganligi, u muomalaga layoqatsiz, layoqati cheklangan, bedarak yo‘qolgan yoki nochor deb topilganligi oqibatida bekor qilinadi.

846-modda. Komitentning muddati ko‘rsatilmay tuzilgan vositachilik shartnomasini bajarishdan bosh tortishi

Komitent muddati ko‘rsatilmay tuzilgan vositachilik shartnomasini bajarishdan istagan vaqtda bosh tortishga haqli bo‘lib, bu haqda vositachini, agar shartnomada uzoqroq muddat nazarda tutilgan bo‘lmasa, kamida o‘ttiz kun oldin xabardor qiladi.

Bunday holda komitent vositachilik shartnomasi bekor qilinganga qadar tuzgan bitimlari uchun vositachiga haq to‘lashi, shuningdek vositachi shartnoma bekor bo‘lguncha qilgan xarajatlarni unga to‘lashi shart.

Komitent vositachilik shartnomasini bajarishdan bosh tortgan taqdirda ushbu Kodeks 844-moddasining uchinchi qismida nazarda tutilgan majburiyatlarni bajarishi shart.

847-modda. Vositachining vositachilik shartnomasini bajarishdan bosh tortishi

Vositachi muddati ko‘rsatilmasdan tuzilgan vositachilik shartnomasini bajarishdan istagan vaqtda bosh tortishga haqli bo‘lib, bu haqda komitentni, agar xabardor qilishning uzoqroq muddati shartnomada ko‘zda tutilgan bo‘lmasa, o‘ttiz kundan kechiktirmasdan xabardor qiladi.

Bunday holda vositachi o‘z ixtiyoridagi komitentning mol-mulki to‘liq saqlanishi uchun choralar ko‘rishi shart. Komitent vositachilik shartnomasi bekor bo‘lgunicha vositachining ixtiyoridagi mol-mulkni tasarruf qilishi shart. Agar u mana shu majburiyatni bajarmasa, vositachi yo mol-mulkni komitent hisobidan saqlashga topshirishga yoki uni komitent uchun mumkin qadar foydali bahoda sotishga haqli.

Vositachilik shartnomasini bajarishdan bosh tortgan vositachi vositachilik haqini olish hamda shartnoma bekor bo‘lgan paytda o‘ziga tegishli bo‘ladigan xarajatlarni undirib olish huquqiga ega.

848-modda. Fuqaroning vafot etishi yoki yuridik shaxsning tugatilishi oqibatlari

Fuqaro vafot etgan yoki vositachi yuridik shaxs tugatilgan taqdirda vositachilik shartnomasi bekor qilinadi.

Vositachi yuridik shaxs qayta tashkil etilganida uning vositachi sifatidagi huquq va majburiyatlari, basharti qayta tashkil etish yuz berganligi haqidagi ma’lumotni olgan kundan boshlab o‘ttiz kun ichida komitent shartnomani bekor qilganligi haqida xabar bermasa, qonuniy vorislarga o‘tadi.

Komitent fuqaro vafot etgan, u muomalaga layoqatsiz yoki layoqati cheklangan deb topilgan taqdirda, shuningdek komitent yuridik shaxs tugatilgan taqdirda vositachi o‘ziga berilgan topshiriqni komitentning merosxo‘rlaridan yoki huquqiy vorislaridan (vakillaridan) tegishli ko‘rsatmalar kelguncha bajarib turishi shart.

Bilimingizni sinang

Vositachilik shartnomasi bo‘yicha komitent o‘zi uchun vositachi sotib olgan mol-mulkda kamchilik aniqlasa, qanday majburiyatga ega?
  1. Bu haqda darhol vositachini xabardor qilishi shart
  2. Mol-mulkni jim qabul qilib, e’tiroz bildirmasligi shart
  3. Faqat sudga murojaat qilishi shart, vositachiga emas
  4. Bir yildan keyin vositachiga xabar berishi shart

To‘g‘ri javob: Bu haqda darhol vositachini xabardor qilishi shart. 841-moddaga ko‘ra, komitent aniqlangan kamchiliklar to‘g‘risida darhol vositachini xabardor qilishi shart.

Vositachi Salim komitentning mol-mulkini o‘z omborida saqlab, saqlash xarajatlarini komitentdan talab qilmoqda. Qonunda ham, shartnomada ham boshqacha tartib belgilanmagan. Qaysi xulosa to‘g‘ri?
  1. Salim xarajatlarning hammasini talab qilishga haqli
  2. Salim bunday xarajatlarning qoplanishiga haqli emas
  3. Salim xarajatlarning yarmini talab qilishga haqli
  4. Salim faqat sud orqali xarajat undirishi mumkin

To‘g‘ri javob: Salim bunday xarajatlarning qoplanishiga haqli emas. 842-moddaning ikkinchi qismiga ko‘ra, vositachi mol-mulkni saqlash xarajatlarining qoplanishiga haqli emas.

Muddati ko‘rsatilmagan vositachilik shartnomasini bekor qilayotgan komitent vositachini, uzoqroq muddat belgilanmagan bo‘lsa, kamida necha kun oldin xabardor qilishi shart?
  1. O‘ttiz kun
  2. Yetti kun
  3. O‘n kun
  4. Qirq besh kun

To‘g‘ri javob: O‘ttiz kun. Muddatsiz shartnomada komitent vositachini kamida o‘ttiz kun oldin xabardor qiladi.

Komitent vositachiga bergan topshirig‘ini bekor qilsa, vositachining ko‘rgan zarari qanday qoplanadi?
  1. Umuman qoplanmaydi
  2. Faqat yarmi qoplanadi
  3. Umumiy asoslarda qoplanadi
  4. Faqat mol-mulk bilan qoplanadi

To‘g‘ri javob: Umumiy asoslarda qoplanadi. 843-moddaning birinchi qismiga ko‘ra, vositachining zarari umumiy asoslarda qoplanadi.

Muddati ko‘rsatilmagan vositachilik shartnomasini bekor qilmoqchi bo‘lgan komitent, uzoqroq muddat nazarda tutilmagan bo‘lsa, vositachini kamida qancha oldin xabardor qilishi shart?
  1. Ikki hafta oldin
  2. Besh kun oldin
  3. Uch oy oldin
  4. O‘ttiz kun oldin

To‘g‘ri javob: O‘ttiz kun oldin. 843-moddaning ikkinchi qismiga ko‘ra, kamida o‘ttiz kun oldin xabardor qilinadi.

Komitent vositachilik topshirig‘ini bekor qildi, lekin vositachi ixtiyoridagi mol-mulkini tasarruf etmadi. Shartnomada muddat belgilanmagan. Qaysi xulosa to‘g‘ri?
  1. Vositachi mol-mulkni komitent hisobidan saqlab qo‘yishga topshirishga yoki komitent uchun iloji boricha foydali bahoda sotishga haqli
  2. Vositachi mol-mulkni o‘z hisobidan cheksiz muddat saqlab turishga majbur va uni sotish yoki topshirishga haqli emas, uni komitent talab qilmaguncha
  3. Vositachi mol-mulkni komitent roziligisiz o‘ziga mulk qilib oladi va uning o‘rniga komitentga bozor bahosining yarmini to‘laydi
  4. Vositachi mol-mulkni komitentga bildirmasdan tekinga uchinchi shaxsga berib yuborishga va shu bilan majburiyatidan ozod bo‘lishga haqli

To‘g‘ri javob: Vositachi mol-mulkni komitent hisobidan saqlab qo‘yishga topshirishga yoki komitent uchun iloji boricha foydali bahoda sotishga haqli. 843-moddaning uchinchi qismiga ko‘ra, komitent bajarmasa vositachi mol-mulkni saqlashga topshirishga yoki foydali bahoda sotishga haqli.

Muddatsiz vositachilik shartnomasini bajarishdan bosh tortayotgan vositachi komitentga kamida qancha oldin xabar berishi shart (uzoqroq muddat nazarda tutilmagan bo‘lsa)?
  1. O‘n besh kun
  2. Yigirma kun
  3. O‘ttiz kun
  4. Olti oy

To‘g‘ri javob: O‘ttiz kun. Vositachi shartnomani bekor qilishi haqida komitentga kamida o‘ttiz kun oldin xabar beradi.

Vositachi topshiriqni bajarishdan bosh tortsa, komitent shartnomada boshqa muddat bo‘lmasa, bildirishnoma olgan kundan necha kun ichida vositachi ixtiyoridagi o‘z mol-mulkini tasarruf etishi shart?
  1. O‘ttiz kun
  2. O‘n kun
  3. O‘n besh kun
  4. Yetti kun

To‘g‘ri javob: O‘n besh kun. Komitent bildirishnoma olgan kundan e’tiboran o‘n besh kun ichida mol-mulkini tasarruf etishi shart.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiVositachilik (1/2)Keyingi →Mol-mulkni ishonchli boshqarish (1/2)