XotirAI logotipiXotirAI
⚖️ Fuqarolik kodeksi (II qism) · 1152–1157-m.

Merosni egallash (2/2)

V Bo‘Lim. Vorislik Huquqi

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

1152-modda. Korxonaga vorislik

Agar meros tarkibiga kiradigan korxonaning merosni qabul qilib olgan barcha merosxo‘rlari kelishuvida boshqacha tartib belgilangan bo‘lmasa, bunday meros natura holida taqsimlanmaydi va merosxo‘rlarga tegishli bo‘lgan ulushlarga muvofiq ularning umumiy ulushli mulkiga aylanadi.

1153-modda. Ayrim merosxo‘rlarning meros tarkibiga kiradigan mol-mulkka nisbatan imtiyozli huquqi

Meros ochilgunga qadar uch yil mobaynida meros qoldiruvchi bilan birgalikda yashagan merosxo‘rlar meros taqsimlanishida meros tarkibidan uy-joy, kvartira yoki boshqa turar joyni, shuningdek uy-joy ashyolari va ro‘zg‘or buyumlarini olishda imtiyozli huquqqa ega bo‘ladilar.

Meros qoldiruvchi bilan mol-mulkka nisbatan umumiy mulk huquqiga ega bo‘lgan merosxo‘rlar meros taqsimlanishida meros tarkibidan umumiy mulk bo‘lgan mol-mulkni asl holida olishda imtiyozli huquqqa ega bo‘ladilar.

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko‘rsatilgan imtiyozli huquqlar amalga oshirilganda meros taqsimotida qatnashayotgan boshqa merosxo‘rlarning mulkiy manfaatlariga rioya etilishi lozim. Agar mazkur huquqlarni amalga oshirish natijasida merosni hosil qiluvchi mol-mulk boshqa merosxo‘rlarga tegishli ulushlarni berish uchun yetarli bo‘lmasa, imtiyozli huquqni amalga oshirayotgan merosxo‘r ularga tegishli pul yoki mol-mulk tovonini to‘lashi lozim.

1154-modda. Meros ulushlarining ortishi

Merosxo‘r merosdan voz kechgan yoxud ushbu Kodeksning 1119-moddasida ko‘rsatilgan holatlar bo‘yicha merosxo‘rlar orasidan chiqib ketgan taqdirda merosning unga tegadigan qismi vorislikka chaqirilgan qonun bo‘yicha merosxo‘rlarga o‘tadi va ular o‘rtasida merosdagi ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.

Agar meros qoldiruvchi barcha mol-mulkni o‘zi tayinlagan merosxo‘rlarga vasiyat qilgan bo‘lsa, merosning merosdan voz kechgan yoki merosxo‘rlar qatoridan chiqib ketgan merosxo‘rga tegishli bo‘lgan qismi qolgan vasiyatnoma bo‘yicha merosxo‘rlarga o‘tadi va, agar vasiyatnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, ular o‘rtasida merosdagi ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida bayon etilgan qoidalar:

agar voz kechgan yoki merosxo‘rlar qatoridan chiqib ketgan merosxo‘r o‘rniga boshqa merosxo‘r tayinlangan;

merosxo‘r merosdan muayyan shaxs foydasiga voz kechgan;

qonun bo‘yicha vorislikda merosxo‘rning voz kechishi yoki merosxo‘rlar qatoridan chiqib ketishi vorislikka keyingi navbatdagi merosxo‘rlarni chaqirishga sabab bo‘lgan hollarda qo‘llanilmaydi.

1155-modda. Meros hisobidan to‘lanishi lozim bo‘lgan xarajatlar

Meros vorislar o‘rtasida taqsimlanishidan oldin meros qoldiruvchining vafoti oldidan xastaligi tufayli qilingan zarur xarajatlar, meros qoldiruvchini dafn etish xarajatlari, merosni egallash, muhofaza qilish, boshqarish va vasiyatnomani ijro etish, shuningdek vasiyatnomani ijro etuvchi yoki merosni boshqaruvchiga haq to‘lash bilan bog‘liq xarajatlarni qoplash to‘g‘risidagi talablar meros hisobidan qondirilishi lozim. Bu talablar meros qiymati hisobidan boshqa barcha talablardan, shu jumladan ipoteka yoki boshqa garov bilan ta’minlangan talablardan oldin imtiyozli ravishda qondirilishi lozim.

1156-modda. Kreditorlarning meros qoldiruvchining qarzlarini undirib olishi

Meros qoldiruvchining kreditorlari vasiyatnomani ijro etuvchiga (merosni boshqaruvchiga) yoki merosxo‘rlarga meros qoldiruvchining majburiyatlaridan kelib chiqadigan o‘z talablarini qo‘yishga haqlidirlar. Bu holda merosxo‘rlarning har biri o‘ziga tekkan mol-mulkning qiymati doirasida solidar qarzdorlar sifatida javobgar bo‘ladilar.

1157-modda. Egasiz qolgan mol-mulk

Agar qonun bo‘yicha ham, vasiyatnoma bo‘yicha ham merosxo‘rlar bo‘lmasa yoxud merosxo‘rlardan hech qaysisi vorislik huquqiga ega bo‘lmasa yoxud ularning hammasi merosdan voz kechgan bo‘lsa, meros mol-mulk egasiz deb hisoblanadi.

Meros mol-mulk meros ochilgan joydagi mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari yoki fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organining arizasi bo‘yicha meros ochilgan kundan e’tiboran uch yil o‘tganidan keyin sudning qarori asosida egasiz deb topiladi. Meros mol-mulk, agar uni qo‘riqlash va boshqarish bilan bog‘liq xarajatlar uning qiymatidan oshib ketsa, ko‘rsatilgan muddat o‘tishidan oldin egasiz deb topilishi mumkin.

Egasiz mol-mulk u turgan joydagi fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi mulkiga o‘tadi, bu organ mol-mulkdan voz kechgan taqdirda, davlat mulkiga o‘tadi.

Egasiz mol-mulkni qo‘riqlash va boshqarish ushbu Kodeksning 1144-moddasiga muvofiq amalga oshiriladi.

Bilimingizni sinang

Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, merosxo‘rlar kelishuvida boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, meros tarkibiga kiradigan korxona qanday tartibda meros bo‘ladi?
  1. Merosxo‘rlar o‘rtasida natura holida teng ulushda taqsimlanib, alohida mulkka aylanadi
  2. Natura holida taqsimlanmaydi va merosxo‘rlarning umumiy ulushli mulkiga aylanadi
  3. Davlat mulkiga o‘tadi va merosxo‘rlarga faqat qiymati bo‘yicha tovon to‘lanadi
  4. Faqat birinchi navbatdagi merosxo‘rga o‘tadi, boshqalar esa ulushini olmaydi

To‘g‘ri javob: Natura holida taqsimlanmaydi va merosxo‘rlarning umumiy ulushli mulkiga aylanadi. 1152-moddaga ko‘ra bunday meros natura holida taqsimlanmaydi va merosxo‘rlarning umumiy ulushli mulkiga aylanadi.

Meros ochilgunga qadar qancha vaqt meros qoldiruvchi bilan birga yashagan merosxo‘rlar uy-joyni olishda imtiyozli huquqqa ega bo‘ladi?
  1. uch yil
  2. besh yil
  3. ikki yil
  4. bir yil

To‘g‘ri javob: uch yil. Meros ochilgunga qadar uch yil birga yashagan merosxo‘rlar uy-joy olishda imtiyozli huquqqa ega.

Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, meros qoldiruvchi bilan mol-mulkka nisbatan umumiy mulk huquqiga ega bo‘lgan merosxo‘rlar meros taqsimlanishida nimada imtiyozli huquqqa ega bo‘ladilar?
  1. Umumiy mulk bo‘lgan mol-mulkni asl holida olishda
  2. Merosning eng qimmat qismini birinchi bo‘lib tanlashda
  3. Merosni boshqaruvchini yakka o‘zi tayinlashda
  4. Merosdan majburiy ulush olishda, vasiyatdan qat’i nazar

To‘g‘ri javob: Umumiy mulk bo‘lgan mol-mulkni asl holida olishda. 1153-moddaga ko‘ra umumiy mulk bo‘lgan mol-mulkni asl holida olishda ular imtiyozli huquqqa ega.

Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, imtiyozli huquqni amalga oshirish natijasida boshqa merosxo‘rlarga ulush berish uchun mol-mulk yetmasa, imtiyozli huquqni amalga oshirayotgan merosxo‘r nima qilishi lozim?
  1. Imtiyozli huquqidan voz kechishi lozim
  2. Boshqa merosxo‘rlarning ulushini sud orqali qisqartirishi lozim
  3. Boshqa merosxo‘rlarga tegishli pul yoki mol-mulk tovonini to‘lashi lozim
  4. Merosni davlatga topshirishi lozim

To‘g‘ri javob: Boshqa merosxo‘rlarga tegishli pul yoki mol-mulk tovonini to‘lashi lozim. 1153-moddaga ko‘ra imtiyozli huquqni amalga oshiruvchi merosxo‘r boshqa merosxo‘rlarga pul yoki mol-mulk tovonini to‘lashi lozim.

Fuqarolik kodeksi (II qism) — 1154-modda qaysi masalani tartibga soladi?
  1. Meros ulushlarining ortishi
  2. Vasiyat majburiyatini qabul qilib olishdan voz kechish huquqi
  3. Qarshi tomon va uchinchi mamlakat huquqiga havola etish
  4. Merosdan voz kechish huquqi

To‘g‘ri javob: Meros ulushlarining ortishi. 1154-modda: Meros ulushlarining ortishi.

Fuqarolik kodeksi (II qism): «Meros ulushlarining ortishi» qaysi moddada belgilangan?
  1. 1154-modda
  2. 1149-modda
  3. 1161-modda
  4. 1147-modda

To‘g‘ri javob: 1154-modda. 1154-modda: Meros ulushlarining ortishi.

Karim vafot etdi; uning qonun bo‘yicha merosxo‘rlari ikki o‘g‘li va qizi. O‘g‘illardan biri merosdan voz kechdi, boshqa o‘rniga tayinlangan merosxo‘r yo‘q. Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, voz kechgan merosxo‘rning ulushi kimga o‘tadi?
  1. Davlatga o‘tadi, chunki merosdan voz kechgan shaxsning ulushi egasiz hisoblanadi
  2. Vorislikka chaqirilgan qolgan qonun bo‘yicha merosxo‘rlarga ulushlariga mutanosib o‘tadi
  3. Voz kechgan merosxo‘rning farzandlariga o‘tadi, taqdim qilish huquqiga ko‘ra
  4. Keyingi navbatdagi merosxo‘rlarga o‘tadi, vorislikka chaqirilgan qolganlarga emas

To‘g‘ri javob: Vorislikka chaqirilgan qolgan qonun bo‘yicha merosxo‘rlarga ulushlariga mutanosib o‘tadi. 1154-moddaga ko‘ra voz kechgan merosxo‘rning ulushi vorislikka chaqirilgan qonun bo‘yicha merosxo‘rlarga mutanosib o‘tadi.

Meros qoldiruvchining dafn xarajatlari to‘langan, shuningdek ipoteka bilan ta’minlangan qarz bo‘yicha kreditor ham talab bildirmoqda. Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, meros hisobidan qaysi talab birinchi qondiriladi?
  1. Ipoteka bilan ta’minlangan kreditor talabi
  2. Merosxo‘rlarning ulush talablari
  3. Dafn xarajatlari bilan bog‘liq talab
  4. Barcha talablar bir vaqtda, mutanosib qondiriladi

To‘g‘ri javob: Dafn xarajatlari bilan bog‘liq talab. 1155-moddaga ko‘ra dafn xarajatlari va shu kabi talablar ipoteka yoki garov bilan ta’minlangan talablardan oldin imtiyozli qondiriladi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiMerosni egallash (1/2)Keyingi →Umumiy qoidalar