Ma’muriy jazo va uning turlari
III-bo‘lim. Ma’muriy huquq asoslari
MA’MURIY JAZONI ANIQLASHNING HUQUQIY ASOSLARI
Ma’muriy huquqbuzarlik sodir etganlik uchun quyidagi ma’muriy jazo choralari qo‘llanilishi mumkin:
1) jarima; 2) ma’muriy huquqbuzarlikni sodir etish quroli hisoblangan yoki bevosita shunday narsa bo‘lgan ashyoni haqini to‘lash sharti bilan olib qo‘yish; 3) ma’muriy huquqbuzarlikni sodir etish quroli hisoblangan yoki bevosita shunday narsa bo‘lgan ashyoni musodara qilish; 4) muayyan shaxsni unga berilgan maxsus huquqdan (transport vositasini boshqarish huquqidan, ov qilish huquqidan) mahrum etish; 5) ma’muriy qamoqqa olish; 6) chet el fuqarolarini va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni O‘zbekiston Respublikasi hududidan ma’muriy tarzda chiqarib yuborish. Ushbu modda birinchi qismining 2-6-bandlarida sanab o‘tilgan ma’muriy jazo choralari faqat O‘zbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanishi mumkin.
MA’MURIY JAZONI ANIQLASHNING HUQUQIY ASOSLARI
Ma’muriy qamoqqa olish 3 sutkadan 15 sutkagacha muddatga, favqulodda holat tartibi sharoitida esa, jamoat tartibiga tajovuz qilganligi uchun — o‘ttiz sutkagacha muddatga qo‘llaniladi va sudya tomonidan tayinlanadi.
Ma’muriy jazo javobgarlikka tortish chorasi bo‘lib, u ma’muriy huquqbuzarlik sodir etgan shaxsni qonunlarga rioya etish va ularni hurmat qilish ruhida tarbiyalash, shuningdek ana shu huquqbuzarning o‘zi tomonidan ham, boshqa shaxslar tomonidan ham yangi huquqbuzarlik sodir etilishining oldini olish maqsadida qo‘llaniladi.
1-topshiriq. Sizningcha, nima uchun quyidagi qoidalarni buzganlik uchun ma’muriy javobgarlik belgilanadi:
MA’MURIY JAZONI ANIQLASHNING HUQUQIY ASOSLARI
Ma’muriy jazoning maqsadi:
— ma’muriy huquqbuzarlik sodir etgan shaxsni qonunlarga rioya etish va ularni hurmat qilish ruhida tarbiyalash; — ana shu huquqbuzarning o‘zi tomonidan ham, boshqa shaxslar tomoni- dan ham yangi huquqbuzarlik sodir etilishining oldini olish.
MAHRUM ETISH TARTIBI
O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 332-moddasiga muvofiq, jarima huquqbuzar tomonidan unga jarima solish to‘g‘risidagi qaror topshirilgan kundan boshlab o’ttiz kundan kechiktirmay, bunday qaror xususida shikoyat berilgan yoki protest bildirilgan taqdirda — shikoyat yoki protest qanoatlantirilmaganligi to‘g‘risida xabar berilgan kundan boshlab o‘n besh kundan kechiktirmay to‘lanishi lozim.
Maxsus avtomatlashtirilgan foto va videoni qayd etish texnika vositalari orqali qayd etilgan yo‘l harakati qoidalarini buzganlik uchun solingan jarimani huquqbuzar jarima solish to‘g‘risidagi qaror chiqarilgan kundan boshlab oltmish kundan kechiktirmay, bunday qaror xususida shikoyat berilgan yoki protest bildirilgan taqdirda esa, shikoyat yoki protest qanoatlantirilmaganligi to‘g‘risida xabar berilgan kundan e’tiboran o‘ttiz kundan kechiktirmay to‘lashi lozim.
MAHRUM ETISH TARTIBI
O‘n olti yoshdan o‘n sakkiz yoshgacha bo‘lgan shaxslarning mustaqil ish haqi bo‘lmagan taqdirda, jarima ularning ota-onalari yoki ular o‘rnini bosuvchi shaxslardan undirib olinadi.
Ma’muriy huquqbuzarlik sodir etganlik uchun solingan jarima huquqbuzar tomonidan tegishli bank muassasasiga to‘lanadi, huquqbuzarlik sodir etilgan joyning o‘zida undirib olinadigan jarima bundan mustasno.
Ma’muriy huquqbuzarlik sodir etish quroli yoki bevosita shunday ashyo bo‘lgan narsani musodara qilish to‘g‘risidagi qaror O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi organlarining davlat ijrochilari tomonidan amalga oshiriladi.
MAHRUM ETISH TARTIBI
Transport vositalarining haydovchilari va ov qilish qoidalarini buzgan shaxslar maxsus huquqdan mahrum etish to‘g‘risida qaror chiqarilgan kundan boshlab shunday huquqdan mahrum etilgan deb hisoblanadilar.
MA’MURIY HUQUQBUZARLIKLAR TO‘G‘RISIDAGI ISHLARNI:
— ma’muriy ishlar bo‘yicha sudyalar; — tuman markazidan olisda joylashgan shaharcha, qishloq va ovul fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish idoralari qoshidagi ma’muriy komissiyalar; — voyaga yetmaganlar ishlari bilan shug‘ullanuvchi tuman (shahar) komissiyalari; — ichki ishlar idoralari; — Mudofaa vazirligi idoralari; — O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi organlari; — davlat yong‘in nazorati idoralari va boshqalar ko‘rib chiqadilar.
2-topshiriq. Quyidagi harakatlarni ko‘rib chiqib, ulardan qaysi biri nojo‘ya harakat, qaysi biri jinoyat ekanini aniqlang:
1. O‘spirin poyezd yaqinlashayotganda temiryo‘lga ikkita tormoz boshmog‘ini qo‘ydi. 2. Ikki o‘spirin o‘tib ketayotgan poyezd derazalariga tosh otib o‘ynashardi. 3. O‘spirin maktab ustaxonasidan shaxsiy buyumlarni o‘g‘irladi. 4. Maktab o‘quvchilari uy devoriga bo‘yoq sepib tashladilar va derazani sindirdilar. 5. Tezlikni oshirib kelayotgan fuqaro odamni urib ketdi va unga yordam bermay voqea joyidan qochib ketdi.
Bilimingizni sinang!
Bilimingizni sinang
Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi Kodeksga ko‘ra ma’muriy jazo choralaridan qaysi biri chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarga nisbatan qo‘llanilishi mumkin?
- Maxsus huquqdan mahrum etish
- Haqini to‘lash sharti bilan ashyoni olib qo‘yish
- O‘zbekiston hududidan ma’muriy tarzda chiqarib yuborish
- Faqat jarima solish
To‘g‘ri javob: O‘zbekiston hududidan ma’muriy tarzda chiqarib yuborish. Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar O‘zbekiston hududidan ma’muriy tarzda chiqarib yuborilishi mumkin.
Ma’muriy jazo choralaridan qaysilari faqat O‘zbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanishi mumkin?
- Jarimadan boshqa choralar (2–6-bandlarda sanab o‘tilganlari)
- Faqat jarima
- Faqat ma’muriy qamoq
- Barcha choralar, jumladan jarima, hokimlik qarori bilan ham
To‘g‘ri javob: Jarimadan boshqa choralar (2–6-bandlarda sanab o‘tilganlari). 2–6-bandlarda sanab o‘tilgan jazo choralari faqat qonunlar bilan belgilanishi mumkin.
Haydovchi Murod yo‘l harakati qoidalarini buzgani uchun ma’muriy jazo sifatida muayyan maxsus huquqdan mahrum etildi. Qaysi huquqdan mahrum etilishi mumkin?
- Saylov huquqidan mahrum etilishi mumkin
- Mulk huquqidan mahrum etilishi mumkin
- Mehnat qilish huquqidan mahrum etilishi
- Transport vositasini boshqarish huquqidan
To‘g‘ri javob: Transport vositasini boshqarish huquqidan. Maxsus huquqqa transport vositasini boshqarish va ov qilish huquqi kiradi.
Ma’muriy qamoqqa olish odatda qanday muddatga qo‘llaniladi?
- 1 sutkadan 10 sutkagacha
- 3 sutkadan 15 sutkagacha
- 5 sutkadan 20 sutkagacha
- 15 sutkadan 30 sutkagacha
To‘g‘ri javob: 3 sutkadan 15 sutkagacha. Ma’muriy qamoq 3 sutkadan 15 sutkagacha muddatga qo‘llaniladi.
Favqulodda holat tartibi sharoitida jamoat tartibiga tajovuz qilgani uchun ma’muriy qamoq qancha muddatgacha qo‘llanilishi mumkin?
- Yigirma sutkagacha
- O‘ttiz sutkagacha
- Qirq besh sutkagacha
- Oltmish sutkagacha
To‘g‘ri javob: O‘ttiz sutkagacha. Favqulodda holatda jamoat tartibiga tajovuz uchun ma’muriy qamoq o‘ttiz sutkagacha qo‘llaniladi.
Ma’muriy qamoq jazosini kim tayinlaydi?
- Ichki ishlar organining mansabdor shaxsi
- Prokuror
- Tuman hokimi
- Sudya
To‘g‘ri javob: Sudya. Ma’muriy qamoq sudya tomonidan tayinlanadi.
Ma’muriy jazo qanday maqsadlarda qo‘llaniladi?
- Huquqbuzarni qonunlarga rioya etish ruhida tarbiyalash va yangi huquqbuzarlikning oldini olish
- Huquqbuzardan o‘ch olish va uni jamiyatdan ajratib qo‘yish, jazoni qattiqlashtirish maqsadida
- Davlat byudjetini to‘ldirish va jarimalar hisobidan qo‘shimcha mablag‘ yig‘ish maqsadida
- Faqat huquqbuzarlik sodir etgan shaxsni ogohlantirish va unga tanbeh berish maqsadida
To‘g‘ri javob: Huquqbuzarni qonunlarga rioya etish ruhida tarbiyalash va yangi huquqbuzarlikning oldini olish. Ma’muriy jazo tarbiyalash va yangi huquqbuzarliklar oldini olish maqsadida qo‘llaniladi.
Jarima solish haqidagi qarorga shikoyat berilgan yoki protest bildirilgan bo‘lsa, shikoyat qanoatlantirilmagani xabar berilgan kundan boshlab jarima necha kun ichida to‘lanishi lozim?
- Besh kundan
- Yigirma kundan
- O‘n kundan
- O‘n besh kundan
To‘g‘ri javob: O‘n besh kundan. Shikoyat yoki protest qanoatlantirilmagani haqida xabar berilgan kundan boshlab jarima o‘n besh kundan kechiktirmay to‘lanadi.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash