XotirAIMehnatni muhofaza qilish
V-bo‘lim. Mehnat huquqi asoslari
VOYAGA YETMAGANLARNI ISHGA QABUL QILISH
XUSUSIYATLARI O‘quvchlarning mehnat tarbiyasi, ularni asta-sekin mehnatga jalb etish maqsadida qonun tomonidan voyaga yetmaganlarni ishga joylashtirishga ruxsat etiladi. Bunda sog‘lig‘iga ziyon yetkazmaydigan va maktabdagi o‘qish jarayoniga xalaqit bermaydigan yengil mehnatni berish hamda ota-onasidan birining yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxsning roziligi albatta olinishi shart. So‘nggi shartni shu bilan tushuntirsa bo‘ladiki, ota-onasi o‘spirinni ishga joylashtirishdan oldin ish sharoitlari bilan tanishishlari va uning sog‘lig‘iga xavf aniqlangan taqdirda, kontraktni tuzishdan voz kechishlari kerak. O‘spirinning o‘zi hayotiy tajribasi yo‘qligi sababli bo‘lajak ishning mavjud bo‘lgan noma’qul sharoitlariga e’tibor bermasligi mumkin.
VOYAGA YETMAGANLARNI ISHGA QABUL QILISH
ISHGA QABUL: 15 yoshdan: — ota-onasidan birining yozma roziligi bilan (chunki ota-onasi ish sharoitlarini bilishi va ularga rozi bo‘lishi shart); — ta’til vaqtida yoki o‘qish vaqtidan bo‘sh bo‘lganda (haftasiga 12 soatdan ko‘p bo‘lmagan); — to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida (haftasiga 24 soatdan ko‘p bo‘lmagan); — yengil mehnatni bajarish uchun (bir vaqtning o‘zida 4,1 kg dan ko‘p bo‘lmagan yuklarni tashish); 16 dan 18 yoshgacha: — ota-onasidan birining yozma roziligi bilan; — to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida (haftasiga 36 soatdan ko‘p bo‘lmagan); — yengil mehnatni bajarish uchun (bir vaqtning o‘zida 4,1 kg dan ko‘p
VOYAGA YETMAGANLARNI ISHGA QABUL QILISH
bo‘lmagan yuklarni tashish).
KAFOLAT VA IMTIYOZLAR
— 16 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan shaxslarning ish vaqti faqat yuklarni qo‘lda ko‘tarish va tashish bilan bog‘liq bo‘lgan ishlardan iborat bo‘lganda, ular uchun yuk ko‘tarish va tashish normasining chegarasi 4,1 kg dan og‘ir bo‘lmasligi, shuningdek ular aravacha va vagonetka yordamida yuk tashishiga jalb etilmasligi lozim. — 16 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlar ish vaqtining uchdan bir qismi yuklarni qo‘lda ko‘tarish va tashish bilan bog‘liq ishlardan iborat bo‘lganda, qo‘lda yuk ko‘tarish va tashish normalarining chegarasi: o‘g‘il bolalar uchun — 6,5 kg, qiz bolalar uchun — 3,5 kg dan og‘ir bo‘lmasligi lozim. — 16 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlarning ish vaqti faqat yuklarni qo‘lda ko‘tarish va tashish bilan bog‘liq ishlardan iborat bo‘lganda, ular uchun yuk ko‘tarish va tashish normasining chegarasi 2 kg dan og‘ir bo‘lmasligi lozim. — 16 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlarga aravacha va vagonetka yordamida yuk tashishlariga ruxsat etilmaydi.
ISH IZLAYAPMAN
Amaliy tajribaga ega bo‘lmay turib, ko‘ngilga yoqadigan, buning ustiga mutaxassislik bo‘yicha ish topish juda mushkul. Biroq bu narsa sizni ish top- gungacha qarab o‘tiravering, degani emas. Agar butun O‘zbekistonda bo‘lmasa ham, aqalli o‘zingiz yashaydigan dahada ish topish istagingiz to‘g‘risida e’lon bering:
— e’lonni (buning uchun ajratilgan joylarda) yopishtirib chiqing; — ish bor-yo‘qligi to‘g‘risida savol bilan davlat va xususiy korxonalarga murojaat qiling; — tuman ish birjasiga borib ko‘ring; — gazetalardagi e’lonlarni kuzatib boring.
Kontrakt imzolamaslik sharti bilan taklif etilgan hatto eng jozibali ishni ham, rad qilganingiz ma’qul. Ko‘pchilik hollarda bunday «jozibali ish» biroz vaqtdan keyin turli bahonalar bilan sizni ishdan bo‘shatish bilan tugaydi, ta- biiyki, ishlangan kunlaringiz uchun haq olmaysiz.
Bilimingizni sinang!
Bilimingizni sinang
Voyaga yetmaganni ishga qabul qilishda ota-onasidan birining roziligi nima uchun albatta olinishi shart?
- Ota-ona o‘spirinning ish haqini nazorat qilib, uning bir qismini oilaviy ehtiyojlar uchun olishi uchun
- Ish beruvchi soliq imtiyozlarini olishi va davlat byudjetiga to‘lanadigan ajratmalarni kamaytirishi uchun
- Ota-ona ish sharoitlari bilan tanishib, sog‘liqqa xavf aniqlansa kontraktni tuzishdan voz kechishi uchun
- Maktab direktori ish joyini tekshirib, o‘quvchiga o‘quv yilining oxirigacha ruxsat berishi uchun
To‘g‘ri javob: Ota-ona ish sharoitlari bilan tanishib, sog‘liqqa xavf aniqlansa kontraktni tuzishdan voz kechishi uchun. Ota-onasi o‘spirinni ishga joylashtirishdan oldin ish sharoitlari bilan tanishishi va xavf aniqlansa kontraktni tuzishdan voz kechishi kerak, chunki o‘spirinning o‘zida hayotiy tajriba yo‘q.
15 yoshdan ta’til vaqtida yoki o‘qishdan bo‘sh vaqtda ishlaganda ish vaqti haftasiga eng ko‘pi bilan necha soat bo‘lishi mumkin?
- 12 soat
- 6 soat
- 24 soat
- 36 soat
To‘g‘ri javob: 12 soat. Ta’til vaqtida yoki o‘qish vaqtidan bo‘sh bo‘lganda haftasiga 12 soatdan ko‘p bo‘lmagan vaqtda ishlash mumkin.
15 yoshdan to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida ish vaqti haftasiga eng ko‘pi bilan qancha bo‘lishi mumkin?
- 12 soat
- 40 soat
- 36 soat
- 24 soat
To‘g‘ri javob: 24 soat. 15 yoshdan to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida haftasiga 24 soatdan ko‘p bo‘lmasligi kerak.
16 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan shaxs to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida haftasiga eng ko‘pi bilan necha soat ishlashi mumkin?
- 24 soat
- 36 soat
- 30 soat
- 48 soat
To‘g‘ri javob: 36 soat. 16 dan 18 yoshgacha to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida haftasiga 36 soatdan ko‘p bo‘lmagan vaqt.
17 yoshli Sherzod bilan ish beruvchi to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida haftasiga 40 soatlik jadval belgilamoqchi. Qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Mumkin, chunki Sherzod 16 yoshdan oshgan va to‘liq ish haftasi unga ham tatbiq etiladi
- Mumkin, agar Sherzod yozma rozilik bergan va ota-onasi ham buning uchun ruxsat bergan bo‘lsa
- Mumkin emas, 16–18 yoshdagilar uchun to‘liq bo‘lmagan ish kuni haftasiga 36 soatdan oshmasligi kerak
- Mumkin emas, chunki 17 yoshda umuman ishlash taqiqlangan, ish faqat 18 yoshdan ruxsat etiladi
To‘g‘ri javob: Mumkin emas, 16–18 yoshdagilar uchun to‘liq bo‘lmagan ish kuni haftasiga 36 soatdan oshmasligi kerak. 16 dan 18 yoshgacha to‘liq bo‘lmagan ish kuni sharoitida ish vaqti haftasiga 36 soatdan ko‘p bo‘lmasligi kerak.
Qanday yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlar ish vaqtining uchdan bir qismi qo‘lda yuk tashishdan iborat bo‘lsa, o‘g‘il bolalar uchun yuk normasi 6,5 kg bo‘ladi?
- 16 yoshgacha
- 18 yoshgacha
- 14 yoshgacha
- 17 yoshgacha
To‘g‘ri javob: 16 yoshgacha. 16 yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlar uchun qo‘lda yuk tashish normasi o‘g‘il bolalarda 6,5 kg, qiz bolalarda 3,5 kg dan oshmasligi kerak.
16 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan shaxslarning ish vaqti faqat yuklarni qo‘lda ko‘tarish va tashish bilan bog‘liq bo‘lsa, yuk normasining chegarasi qanday?
- 4,1 kg dan og‘ir bo‘lmasligi
- 6,5 kg dan og‘ir bo‘lmasligi
- 3,5 kg dan og‘ir bo‘lmasligi
- 12 kg dan og‘ir bo‘lmasligi
To‘g‘ri javob: 4,1 kg dan og‘ir bo‘lmasligi. 16–18 yoshdagilar uchun yuk ko‘tarish va tashish normasining chegarasi 4,1 kg dan og‘ir bo‘lmasligi lozim.
15 yoshli qiz Dilnoza va o‘g‘il bola Anvar do‘konda ishlaydi, ish vaqtining uchdan bir qismi qo‘lda yuk ko‘tarish bilan bog‘liq. Ish beruvchi ikkalasidan 5 kg lik qutilarni ko‘tarishni talab qildi. Qaysi xulosa to‘g‘ri?
- Ikkalasi uchun ham ruxsat etiladi, chunki ikkala bola uchun chegara bir xil bo‘ladi
- Ikkalasi uchun ham taqiqlangan, chunki 16 yoshgacha qo‘lda yuk ko‘tarish mumkin emas
- Anvar uchun ortiqcha (chegara 3,5 kg), Dilnoza uchun ruxsat etilgan (chegara 6,5 kg)
- Dilnoza uchun ortiqcha (chegara 3,5 kg), Anvar uchun ruxsat etilgan (chegara 6,5 kg)
To‘g‘ri javob: Dilnoza uchun ortiqcha (chegara 3,5 kg), Anvar uchun ruxsat etilgan (chegara 6,5 kg). 16 yoshgacha ish vaqtining uchdan bir qismi yuk bilan bog‘liq bo‘lsa, norma o‘g‘il bolalar uchun 6,5 kg, qiz bolalar uchun 3,5 kg dan og‘ir bo‘lmasligi lozim; 5 kg Anvar uchun ruxsat etilgan chegaradan kam, Dilnoza uchun esa ortiqcha.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash