Ijodiy faoliyat

Shaxs, jamiyat va davlat

1. Quyida berilgan ta’riflarni javoblar bilan moslashtiring.

1-jadval

1 Davlat funksiyalari — A

2 Jamiyat — B

3 Davlat — D

4 Shaxs — E

5 Notijorat tashkilotlar — F

muayyan hududda yashovchi, o‘z ehtiyoj va manfaatlariga ko‘ra birlashgan kishilardan iborat jamoa.

bu muayyan hududda ommaviy hokimiyatni amalga oshiradigan, umummajburiy normalar o‘rnatadigan mustaqil siyosiy tashkilot.

davlat faoliyatining asosiy yo‘nalishlari bo‘lib, ularda davlatning ijtimoiy jihatlari ro‘yobga chiqariladi.

foyda olishni maqsad qilib olmagan muassasa va tashkilotlar: maktablar, shifoxonalar, xayriya jamg‘armalari.

huquqiy munosabatlarning alohida ishtirokchisi bo‘lib, inson tushunchasining yuksak ko‘rinishidir.

2-jadval

davlatning ichki vazifalarini bajarishga yo‘naltirilgan bo‘lib, davlatning jamiyat hayoti ustidan rahbarligini amalga oshirishga qaratilgan faoliyatining asosiy yo‘nalishlarini namoyon qiladi.

1 Davlatning asosiy belgilari — A

2 Ijtimoiy davlat — B monarx maxsus saylov bilan hokimiyatga keladigan boshqaruv shakli.

aholining hududiy asosga ko‘ra birlashganligi, maxsus boshqaruv apparatining, huquq tizimining mavjudligi, soliq tizimiga egaligi va suverenitetidir.

3 Ichki funksiyalar — D

4 Noan’anaviy monarxiya — E davlat boshqaruvi va diniy hokimiyat monarx qo‘lida to‘planishini anglatadi.

har bir inson uchun farovon turmush darajasi, sifatli ta’lim, kafolatli tibbiy xizmat, munosib mehnat sharoiti va adolatli ish haqi, pensiya va nafaqalar, ijtimoiy yordam va xizmatlar tizimi yaratilgan, uy-joyli bo‘lish sharoiti mavjud bo‘lgan, ijtimoiy tafovutlarni yumshatishga qaratilgan davlat modelidir.

2-jadval

5 Teokratik monarxiya — F

3-jadval

1 Siyosiy tartibot — A bir necha davlatlarning birlashuvidan hosil bo‘lgan murakkab, ittifoqdosh davlat.

2 Federativ davlat — B lotincha so‘z bo‘lib, “oddiy”, “yagona” degan ma’noni bildiradi.

3 Unitar — D

oliy hokimiyat yakka davlat boshlig‘ining qo‘lida bo‘lgan va bu hokimiyat avloddan avlodga meros qilib beriladigan davlat boshqaruv shakli.

4 Monarxiya — E

suvereniteti va mustaqilligini saqlab qolgan holda biror-bir maqsadga erishish uchun birlashgan davlatlar ittifoqi.

5 Konfederatsiya — F davlat hokimiyatini amalga oshirish usullari va uslublari.

4-jadval

1 Prezidentlik respublikasi — A

davlat boshlig‘i saylanuvchi mansabdor shaxs bo‘lib, asosan, parlament tomonidan saylanadi.

2 Parlamentar respublika — B

insonning siyosiy va fuqarolik huquqlari hurmat qilinadi. Fuqarolar davlat hokimiyati idoralarini tuzishda va ularning faoliyatida faol ishtirok etadilar.

3 Demokratiya — D davlatni bevosita xalq saylaydigan va juda keng vakolatlarga ega bo‘lgan prezident boshqaradi.

4 Pluralizm — E davlat idoralari demokratik tamoyillar va qoidalarga rioya etmaydilar. Aksincha, ularni doimo yoki tez-tez buzadilar. O‘z-o‘zidan ma’lumki, bunday siyosiy tartibotda fuqarolarning huquq va erkinliklari poymol etiladi, qo‘pol ravishda buziladi, muxolifat ba’zan juda shafqatsizlik bilan bartaraf etiladi. Ba’zida esa parlament singari demokratik institutlar yo‘q qilinadi.

4-jadval

5 Nodemokratik tartibot — F ijtimoiy hayotda fikrlar turli xilligi.

5-jadval

1 Boshqaruv shakliga ko‘ra davlatlar — A uning ma’muriy-hududiy tashkil etilishidir.

davlat boshqaruvining shunday shakliki, unda hokimiyat oliy idoralari ma’lum muddatga saylanadi.

2 Davlat tuzilish shaklining turlari — B

3 Davlatning tuzilish shakli — D oddiy (unitar) va murakkab (federativ, konfederativ) bo‘lishi mumkin.

4 Respublika — E monarxiya va respublikaga bo‘linadi.

5 Davlat shakllari — F

davlatning boshqaruv, hududiy tuzilishi va siyosiy tartiboti jihatidan qanday shakllarga bo‘linishi.

2. Quyida berilgan matnni o‘qing va savollarga javob bering.

Olimlar tomonidan davlatning maqsad va funksiyalarini shakllantirish bo‘yicha “SMART” texnologiyasi ishlab chiqilgan.

5-jadval

Bunda:

(“specific” — “aniq”) davlatning maqsad va funksiyalari aniq bo‘lishi kerak;

(“measurable” — “o‘lchovli”) davlatning maqsad va funksiyalari shunday ifodalanishi lozimki, unga erishish darajasini o‘lchash mumkin bo‘lsin;

(“attainable” — “erishsa bo‘ladigan”) davlatning maqsad va funksiyalari uning imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda ishlab chiqilishi zarur;

(“relevant” yoki “realistic” — “tegishli”, “hayotiy”) davlatning maqsad va funksiyalari hayotga yaqin bo‘lishi kerak, fantastik yoki rejasiz bo‘lmasligi lozim;

(“timely” — “vaqt bilan o‘lchanadigan”) bunda aniq vaqt birligi bilan o‘lchash hamda ma’lum vaqt ichida tegishli natijalar bilan asosiy maqsadga erishish yo‘lidan borish nazarda tutiladi.

5-jadval

Bilimingizni sinang