XotirAIYuridik javobgarlikning oqibatlari
Huquqbuzarlik va yuridik javobgarlik
Kishi farosatda qancha nogiron, Aybini oqlashda shuncha bilag‘on.
Faollashtiruvchi savollar
Fikrimizni tasdiqlaymiz
Huquqbuzarlik sodir etgan shaxsga nisbatan sud hukmi bilan jazo belgilanadi. Lekin unutmaslik lozimki, jazoning maqsadi jazolash emas. Jazo shaxsni axloqan tuzatish, yangi huquqbuzarliklar sodir etishining oldini olish maqsadidagina qo‘lla niladi.
Jazo huquqbuzarlik sodir etishda aybli deb topilgan shaxsga nisbatan sud hukmi bilan qo‘llaniladigan majburlov chorasidir.
Jinoiy jazoning turlari
Jarima Xizmat bo‘yicha cheklash
Ozodlikdan mahrum qilish Intizomiy qismga jo‘natish
Ozodlikni cheklash
Axloq tuzatish ishlari
Muayyan huquqdan mahrum qilish
Majburiy jamoat ishlari
Umrbod ozodlikdan mahrum qilish
Xulosa qiling
Sud hukmi bilan, asosiy jazolardan tashqari, harbiy yoki maxsus unvondan mahrum qilish tarzidagi qo‘shimcha jazo ham qo‘llanilishi mumkin. Xizmat bo‘yicha cheklash yoki intizomiy qismga jo‘natish tariqasidagi jazolar faqat harbiy xizmatchilarga nisbatan qo‘llaniladi.
Muayyan huquqdan mahrum qilish faqat asosiy jazo sifatidagina emas, balki qo‘shimcha jazo tariqasida ham qo‘llanilishi mumkin.
Jarima jazosi ham jinoyat, ham ma’muriy huquqbuzarlik uchun qo‘llaniladi.
Brainring daqiqa
Jinoyat sodir etganlik uchun jarima
Jinoyat kodeksi bo‘yicha)
Ma’muriy huquqbuzarlik sodir etganlik
uchun jarima (O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi
Davlat hisobiga aybdordan belgilangan miqdorda pul undirish jarima hisoblanadi.
Jarima bazaviy hisoblash miqdorining
5 baravaridan 600 baravarigacha miqdorda belgilanadi.
Fuqarolarga solinadigan jarimaning
eng ko‘p miqdori bazaviy hisoblash miqdorining 5 baravaridan, mansabdor
shaxslarga esa 10 baravaridan
oshmasligi kerak.
Fikrimizni tasdiqlaymiz
Majburiy jamoat ishlari mahkumni haq to‘lanmaydigan foydali jamoat ishlarini bajarishga majburiy tarzda jalb qilishdan iboratdir. Mahkum ishlayotgan yoki o‘qiyotgan bo‘lsa, majburiy jamoat ishlari ishdan yoki o‘qishdan bo‘sh vaqtda o‘taladi. Majburiy jamoat ishlari qonunchilikda belgilangan muddatga tayinlanadi.
Axloq tuzatish ishlari shaxs ish haqining muayyan miqdorini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda uni mehnatga majburan jalb qilishdir. Axloq tuzatish ishlarini o‘tash muddati sud tomonidan belgilanadi.
Ozodlikni cheklash sud tomonidan mahkumga nisbatan yashash joyini tark etishni butunlay taqiqlashdan yoki sutkaning muayyan vaqtida yashash joyidan chiqishni cheklashdan iborat.
Fikrimizni tasdiqlaymiz
Xizmat bo‘yicha cheklash — harbiy xizmatni shartnoma bo‘yicha o‘tayotgan harbiy xizmatchini sud hukmida ko‘rsatilgan muddat davomida muayyan huquq va imtiyozlardan mahrum qilishda ifodalanadi. Bu holatda harbiy xizmatchining ish haqi davlat daromadi hisobiga ushlab qolinadi.
Intizomiy qismga jo‘natish — muddatli harbiy xizmat xizmatchisini sud tomonidan belgilangan muddat mobaynida ichki tartibi ancha qattiq bo‘lgan maxsus harbiy qismga joylashtirishdir.
Ozodlikdan mahrum qilish mahkumni jamiyatdan ajratib, jazoni ijro etish koloniyasi yoki turmaga joylashtirishdan iboratdir.
Jinoyat sodir etganlik uchun jazo faqat tegishli jinoyat ishlari bo‘yicha sudlar tomonidan belgilanadi.
MA’MURIY JAZO TURLARI
Jarima
Haq to‘lanadigan
jamoat ishlariga majburiy ravishda
jalb etish
Ma’muriy huquqbu
zarlik sodir etish qurolini haqini to‘lash
sharti bilan olib qo‘yish
Maxsus huquqdan mahrum etish (trans
port vositasini boshqarish huquqidan, ov
qilish huquqidan)
Ma’muriy huquqbu
zarlik sodir etish qurolini musodara
qilish
Chet el fuqarolarini va
fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni O‘zbekiston
Respublikasi hududi dan ma’muriy tarzda chiqarib yuborish
Ma’muriy qamoqqa olish
Xulosa qiling
Ma’muriy huquqbuzarlik uchun jazo tegishli sudlar va boshqa vakolatli davlat organlari tomonidan belgilanadi.
Jinoyat va ma’muriy huquqbuzarlik uchun jazo turlarini qisqacha muhokama etgach, intizomiy jazo turlari haqida ham alohida so‘z yuritish mumkin. Ish beruvchi mehnat intizomini buzganligi uchun xodimga intizomiy jazo choralarini qo‘llashda O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga asoslanadi.
Fikrimizni tasdiqlaymiz
Intizomiy jazo intizomiy qilmish aniqlanganidan keyin darhol, biroq aniqlangan kundan e’tiboran bir oydan kechiktirmay qo‘llaniladi, bunda xodim vaqtincha ishga layoqatsiz bo‘lgan yoki ta’tilda bo‘lgan davr hisobga olinmaydi.
Intizomiy jazoning amal qilish muddati u qo‘llanilgan kundan e’tiboran bir yildan oshmasligi kerak.
Agar intizomiy jazo qo‘llanilgan kundan e’tiboran bir yil ichida xodimga yangi intizomiy jazo qo‘llanilmasa, u intizomiy jazoga tortilmagan deb hisoblanadi. Bunda intizomiy jazo ish beruvchining buyrug‘i chiqmasidan avtomatik tarzda tugallanadi.
Ish beruvchi intizomiy jazoni o‘z tashabbusiga ko‘ra, xodimning bevosita rahbarining, kasaba uyushmasi qo‘mitasining iltimosnomasiga, shuningdek, xodimning iltimosiga ko‘ra, bir yil o‘tguniga qadar muddatidan oldin olib tashlash huquqiga ega. Intizomiy jazoni muddatidan oldin olib tashlash ish beruvchining buyrug‘i bilan rasmiylashtiriladi.
INTIZOMIY JAZO TURLARI
Jarima
Hayfsan
Mehnat shartnomasini bekor qilish
Ish beruvchi jarima, hayfsan va mehnat shartnomasini bekor qilishdan boshqa jazo chorasini qo‘llashga haqli emas. Lekin xodimning samarali faoliyati uchun rag‘batlantirish turlari chegaralanmagan.
Hamkorlikda bajaramiz
Izlanishda davom eting
Akobir ismli bolaning otasi o‘g‘liga bundan buyon maktabga bormasdan faqat sport bilan shug‘ullanishni tayinladi. U kelajakda jahon va olimpiada chempioni bo‘lishi uchun butun kunini jismoniy mashqlarga bag‘ishlashi lozimligini ta’kidladi.
Bilimingizni sinang
Jazo huquqbuzarlik sodir etishda aybli deb topilgan shaxsga nisbatan sud hukmi bilan qo‘llaniladigan nima hisoblanadi?
- Tarbiyaviy tavsiya
- Rag‘batlantirish chorasi
- Ogohlantirish chorasi
- Majburlov chorasi
To‘g‘ri javob: Majburlov chorasi. Jazo aybli shaxsga sud hukmi bilan qo‘llaniladigan majburlov chorasidir.
Yuridik javobgarlik doirasida jazo deb nimaga aytiladi?
- Huquqbuzarga oila a’zolari yoki mahalla tomonidan beriladigan ma’naviy tanbeh
- Davlat organi tomonidan qo‘llaniladigan har qanday rag‘batlantirish chorasi
- Aybli deb topilgan shaxsga nisbatan sud hukmi bilan qo‘llaniladigan majburlov chorasi
- Jabrlanuvchiga yetkazilgan zararni ixtiyoriy qoplash majburiyati
To‘g‘ri javob: Aybli deb topilgan shaxsga nisbatan sud hukmi bilan qo‘llaniladigan majburlov chorasi. Jazo aybli deb topilgan shaxsga nisbatan sud hukmi bilan qo‘llaniladigan majburlov chorasidir.
Jinoyat uchun jazo qo‘llashdan asosiy maqsad nima?
- Shaxsni axloqan tuzatish va yangi huquqbuzarliklar sodir etishining oldini olish
- Huquqbuzardan qasos olish va uni imkon qadar qattiq jazolab, jamiyatni qo‘rqitish
- Huquqbuzarni jamiyatdan umrbod ajratib qo‘yish va uning huquqlarini to‘liq cheklash
- Davlat byudjetiga qo‘shimcha mablag‘ undirish va jarimalar hisobiga daromad olish
To‘g‘ri javob: Shaxsni axloqan tuzatish va yangi huquqbuzarliklar sodir etishining oldini olish. Jazoning maqsadi jazolash emas, shaxsni axloqan tuzatish va yangi huquqbuzarliklarning oldini olishdir.
Quyidagi jazo turlaridan qaysi biri faqat harbiy xizmatchilarga nisbatan qo‘llaniladi?
- Majburiy jamoat ishlari
- Axloq tuzatish ishlari
- Jarima
- Xizmat bo‘yicha cheklash
To‘g‘ri javob: Xizmat bo‘yicha cheklash. Xizmat bo‘yicha cheklash va intizomiy qismga jo‘natish faqat harbiy xizmatchilarga nisbatan qo‘llaniladi.
Ma’muriy huquqbuzarlik uchun jarima bazaviy hisoblash miqdorining 5 baravaridan necha baravarigacha miqdorda belgilanadi?
- 100 baravarigacha
- 300 baravarigacha
- 1000 baravarigacha
- 600 baravarigacha
To‘g‘ri javob: 600 baravarigacha. Jarima bazaviy hisoblash miqdorining 5 baravaridan 600 baravarigacha belgilanadi.
Jazo turi sifatida jarima nima?
- Aybdorning mol-mulkini davlat foydasiga majburiy olib qo‘yish
- Aybdorning ish haqining bir qismini ushlab qolgan holda mehnatga jalb etish
- Jabrlanuvchi foydasiga yetkazilgan zararni undirish
- Davlat hisobiga aybdordan belgilangan miqdorda pul undirish
To‘g‘ri javob: Davlat hisobiga aybdordan belgilangan miqdorda pul undirish. Davlat hisobiga aybdordan belgilangan miqdorda pul undirish jarima hisoblanadi.
Fuqaro Sherzod korxonada ishlaydi. Sud unga majburiy jamoat ishlari jazosini tayinladi. Sherzod bu jazoni qanday o‘tashi kerak?
- Ish vaqtida, ish haqi saqlangan holda o‘z ish joyida
- Ish haqining bir qismi davlat daromadi hisobiga ushlab qolinib, o‘z ish joyida
- Har kuni kechasi yashash joyini tark etmagan holda
- Ishdan bo‘sh vaqtda haq to‘lanmaydigan foydali jamoat ishlarini bajarib
To‘g‘ri javob: Ishdan bo‘sh vaqtda haq to‘lanmaydigan foydali jamoat ishlarini bajarib. Mahkum ishlayotgan bo‘lsa, majburiy jamoat ishlari ishdan bo‘sh vaqtda o‘taladi va haq to‘lanmaydi.
Axloq tuzatish ishlari jazosining mazmuni qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
- Mahkumni haq to‘lanmaydigan foydali ishlarga muayyan soat davomida jalb etish va ularni bajarishga majburlash
- Shaxs ish haqining muayyan miqdorini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda uni mehnatga majburan jalb qilish
- Mahkumni yashash joyini tark etishdan butunlay taqiqlash va ma’lum vaqtda uydan chiqishini cheklash, nazorat ostida saqlash
- Harbiy xizmatchini muayyan huquq va imtiyozlardan mahrum qilib, harbiy qism intizomiga bo‘ysunishga majburlash
To‘g‘ri javob: Shaxs ish haqining muayyan miqdorini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda uni mehnatga majburan jalb qilish. Axloq tuzatish ishlari ish haqining muayyan qismi davlat daromadi hisobiga ushlab qolinib, mehnatga majburan jalb qilishdir.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash