XotirAIJavobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish
Oltinchi Bo‘Lim
87-modda. Majburlov choralarini qo‘llagan holda javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish
Ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan voyaga yetmagan shaxs, agar sodir etgan qilmishining xususiyatlari, aybdorning shaxsi va ishning boshqa holatlarini e’tiborga olib, uni jazo qo‘llamasdan turib ham tuzatish mumkin degan xulosaga kelinsa, javobgarlikdan ozod qilinib, ish bolalar masalalari bo‘yicha komissiyada ko‘rishga topshirilishi mumkin.
Besh yildan ko‘p bo‘lmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlash nazarda tutilgan uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan yoki ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan jinoyatni takroran sodir etgan voyaga yetmagan shaxsni, mazkur moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lsa, sud jazodan ozod qilish va unga nisbatan majburlov choralarini qo‘llash to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqishi shart.
Voyaga yetmagan shaxs rivojlanishda o‘z yoshiga nisbatan ancha orqada qolgan bo‘lsa va sodir etgan qilmishining ahamiyatini to‘la ravishda anglab yetmasa, sud jazo o‘rniga majburlov chorasi qo‘llash maqsadga muvofiqligi masalasini ko‘rib chiqishi shart.
88-modda. Majburlov choralari
Voyaga yetmagan shaxslarga nisbatan quyidagi majburlov choralari qo‘llaniladi:
- a) sud belgilaydigan shaklda jabrlanuvchidan uzr so‘rash majburiyatini yuklash;
- b) o‘n olti yoshga to‘lgan shaxs zimmasiga yetkazilgan zararni o‘z mablag‘i hisobidan yoki mehnati bilan to‘lash yoki bartaraf qilish majburiyatini yuklash. Ushbu chora agar yetkazilgan zarar belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan oshib ketmagan bo‘lsa qo‘llaniladi. Boshqa hollarda yetkazilgan zarar fuqaroviy huquqiy tartibda undiriladi;
- v) voyaga yetmaganni maxsus o‘quv-tarbiya muassasasiga joylashtirish.
Voyaga yetmagan shaxslarni maxsus o‘quv-tarbiya muassasalarida bo‘lish muddati va shartlari O‘zbekiston Respublikasining qonunchiligi bilan belgilanadi.
89-modda. Jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilish
O‘n sakkiz yoshga to‘lmasdan sodir etgan jinoyati uchun ozodlikdan mahrum qilishga, ozodlikni cheklashga yoki axloq tuzatish ishlariga hukm qilingan shaxsga nisbatan jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilish tartibi qo‘llanilishi mumkin.
Jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilish ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan jazo turlari uchun belgilangan tartib-qoida talablarini bajargan mehnat va o‘qishga halol munosabatda bo‘lgan mahkumga nisbatan qo‘llanilishi mumkin.
Jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilish:
- a) ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan yoki uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyat uchun tayinlangan jazo muddatining kamida to‘rtdan bir qismi;
- b) og‘ir jinoyat uchun tayinlangan jazo muddatining kamida uchdan bir qismi;
- v) o‘ta og‘ir jinoyat uchun, shuningdek qasddan sodir etgan jinoyati uchun, agar shaxs ilgari qasddan sodir etilgan jinoyat uchun ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan bo‘lsa, tayinlangan jazo muddatining kamida yarmini haqiqatda o‘tab bo‘lganidan keyin qo‘llaniladi.
Jazodan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilish qo‘llanilgan shaxs jazoning o‘talmagan qismi mobaynida qasddan yangi jinoyat sodir etsa, sud unga nisbatan ushbu Kodeksning 60 va 86-moddalarida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq jazo tayinlaydi.
90-modda. Jazoni yengilrog‘i bilan almashtirish
O‘n sakkiz yoshga to‘lguncha sodir etgan jinoyati uchun ozodlikdan mahrum qilish, ozodlikni cheklash yoki axloq tuzatish ishiga hukm qilingan shaxsga nisbatan jazoning o‘talmagan qismi yengilroq jazo bilan almashtirilishi mumkin.
Jazoni yengilrog‘i bilan almashtirish ushbu moddaning birinchi qismida ko‘rsatilgan jazo turlari uchun belgilangan tartib-qoida talablarini bajargan va mehnat yoki o‘qishga halol munosabatda bo‘lib kelayotgan mahkumga nisbatan qo‘llanilishi mumkin.
Jazoning o‘talmagan qismini yengilrog‘i bilan almashtirish:
- a) ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan yoki uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyat uchun tayinlangan jazo muddatining kamida beshdan bir qismi;
- b) og‘ir jinoyat uchun tayinlangan jazo muddatining kamida to‘rtdan bir qismi;
- v) o‘ta og‘ir jinoyat uchun, shuningdek qasddan sodir etgan jinoyati uchun, agar shaxs ilgari qasddan sodir etilgan jinoyat uchun ozodlikdan mahrum etishga hukm qilingan bo‘lsa, tayinlangan jazo muddatining kamida uchdan bir qismini o‘tab bo‘linganidan keyin qo‘llanilishi mumkin.
Ozodlikdan mahrum qilish yoki ozodlikni cheklash tariqasidagi jazoning o‘talmagan qismi axloq tuzatish ishlari bilan almashtirilganda axloq tuzatish ishlari ozodlikdan mahrum qilish yoki ozodlikni cheklash jazosining o‘talmagan qismi muddatiga tayinlanadi.
Jazo yengilrog‘i bilan almashtirilgan shaxslarga nisbatan yengilroq jazoning tegishli qismi o‘tab bo‘linganidan keyin ushbu Kodeksning 89-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq, jazodan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilish qo‘llanilishi mumkin.
90-modda. Jazoni yengilrog‘i bilan almashtirish (davomi)
Jazo yengilrog‘i bilan almashtirilgan shaxs jazoning o‘talmagan qismi mobaynida yangi jinoyat sodir etsa, sud unga nisbatan ushbu Kodeksning 60 va 86-moddalarida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq jazo tayinlaydi.
Bilimingizni sinang
Voyaga yetmagan shaxs qanday muddatdan ko‘p bo‘lmagan ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta sodir etsa, sud uni jazodan ozod qilish masalasini ko‘rib chiqishi shart?
- Uch yildan
- Ikki yildan
- O‘n yildan
- Besh yildan
To‘g‘ri javob: Besh yildan. Besh yildan ko‘p bo‘lmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyat uchun sud jazodan ozod qilish masalasini ko‘radi.
Jinoyat kodeksi — 87-modda qaysi masalani tartibga soladi?
- Majburlov choralarini qo‘llagan holda javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish
- Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarining turlari
- Jazo tayinlash
- Tibbiy yo‘sindagi majburlov choralarini tayinlash
To‘g‘ri javob: Majburlov choralarini qo‘llagan holda javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish. 87-modda: Majburlov choralarini qo‘llagan holda javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish.
Jinoyat kodeksi: «Majburlov choralarini qo‘llagan holda javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish» qaysi moddada belgilangan?
- 86-modda
- 93-modda
- 94-modda
- 87-modda
To‘g‘ri javob: 87-modda. 87-modda: Majburlov choralarini qo‘llagan holda javobgarlikdan yoki jazodan ozod qilish.
Jinoyat kodeksiga ko‘ra, voyaga yetmaganni javobgarlikdan ozod qilib, ishni bolalar masalalari bo‘yicha komissiyaga topshirish uchun u qanday jinoyatni sodir etgan bo‘lishi kerak?
- Og‘ir jinoyatni birinchi marta sodir etgan va zararni qoplagan
- Ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan
- Uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyatni ikkinchi marta, takroran sodir etgan
- O‘ta og‘ir jinoyatni birinchi marta sodir etgan va pushaymon bo‘lgan
To‘g‘ri javob: Ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta sodir etgan. 87-moddaning birinchi qismi.
87-moddaga ko‘ra, sud qanday holatda voyaga yetmaganga nisbatan jazodan ozod qilish va majburlov choralarini qo‘llash masalasini ko‘rib chiqishi shart?
- Besh yildan ko‘p bo‘lmagan ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta yoki ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan jinoyatni takroran sodir etganda
- Har qanday og‘ir jinoyat, shu jumladan o‘n yildan ortiq ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan jinoyatni birinchi marta yoki takroran sodir etgan har qanday holatda ham
- Faqat o‘ta og‘ir jinoyat, ya’ni o‘n yildan ortiq ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan jinoyatni voyaga yetmagan shaxs takroran sodir etgan hollarda va faqat sudning tashabbusi bilan
- Faqat jabrlanuvchi so‘raganda yoki ota-onasi yozma ariza bilan murojaat qilganda, jinoyatning og‘irligidan qat’i nazar, hamda jabrlanuvchi bilan yarashilganda
To‘g‘ri javob: Besh yildan ko‘p bo‘lmagan ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta yoki ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan jinoyatni takroran sodir etganda. 87-moddaning ikkinchi qismi.
Voyaga yetmagan shaxs rivojlanishda yoshiga nisbatan ancha orqada qolgan va qilmishining ahamiyatini to‘la anglamasa, sud nimani ko‘rib chiqishi shart?
- Jazo o‘rniga majburlov chorasi qo‘llash maqsadga muvofiqligi masalasini
- Jazoni og‘irlashtirib, ozodlikdan mahrum qilishni ko‘paytirish masalasini
- Ishni to‘xtatib, shaxsni hech qanday chora qo‘llamasdan ozod qilish masalasini
- Jarimani bazaviy hisoblash miqdorining ikki baravariga oshirish masalasini
To‘g‘ri javob: Jazo o‘rniga majburlov chorasi qo‘llash maqsadga muvofiqligi masalasini. 87-moddaning uchinchi qismi.
Kazus. Karim 16 yoshida ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan jinoyatni birinchi marta sodir etdi. Qilmish xususiyati va shaxsiga qarab uni jazosiz tuzatish mumkin degan xulosaga kelindi. Qaysi xulosa to‘g‘ri?
- U albatta ozodlikdan mahrum qilinadi, chunki bunday jinoyat uchun boshqa jazo nazarda tutilmagan
- U javobgarlikdan ozod qilinib, ish bolalar masalalari bo‘yicha komissiyaga topshirilishi mumkin
- U faqat jarimaga tortiladi va jazoni darhol o‘tashi shart, komissiyaga topshirilmaydi
- U majburiy jamoat ishlariga yuboriladi, javobgarlikdan ozod qilinishi mumkin emas
To‘g‘ri javob: U javobgarlikdan ozod qilinib, ish bolalar masalalari bo‘yicha komissiyaga topshirilishi mumkin. 87-moddaning birinchi qismi.
Voyaga yetmaganga majburlov chorasi sifatida yetkazilgan zararni o‘z mablag‘i yoki mehnati bilan to‘lash majburiyati qaysi yoshga to‘lgan shaxs zimmasiga yuklanadi?
- o‘n sakkiz yoshga
- o‘n olti yoshga
- o‘n yetti yoshga
- o‘n to‘rt yoshga
To‘g‘ri javob: o‘n olti yoshga. Zararni o‘z mablag‘i yoki mehnati bilan to‘lash majburiyati o‘n olti yoshga to‘lgan shaxsga yuklanadi.
XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.
🚀 Yodlashni boshlash