XotirAI logotipiXotirAI
⚖️ Jinoyat-protsessual kodeksi · 65–69-m.

Jinoyat protsessida ishtirok etuvchi boshqa shaxslar (1/2)

Ikkinchi Bo‘Lim

🧠 Bu mavzuni yodlash📝 Test yechish

65-modda. Guvoh

Jinoyat ishi bo‘yicha aniqlanishi lozim bo‘lgan biror holatni bilishi mumkin bo‘lgan har qanday shaxs guvoh sifatida ko‘rsatuv berish uchun chaqirilishi mumkin.

66-modda. Guvohning huquq va majburiyatlari

Guvoh: advokatning yuridik yordamidan foydalanish; tergov harakatlarida advokat bilan birga ishtirok etish; so‘roq yuritilayotgan tilni bilmasa yoki yetarlicha bilmasa, o‘z ona tilida ko‘rsatuvlar berish va bu holda tarjimon xizmatidan foydalanish; uning so‘roq qilinishida ishtirok etuvchi tarjimonni rad qilish; dalillarni taqdim etish; ko‘rsatuvlarini o‘z qo‘li bilan yozib berish; o‘ziga va yaqin qarindoshlariga qarshi ko‘rsatuv bermaslik; so‘roq bayonnomasi bilan tanishish, unga qo‘shimcha va o‘zgartishlar kiritish; ko‘rsatuvlar berishda yozma belgilar va hujjatlardan foydalanish; o‘z manfaatlarini himoya qilish uchun, surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning va sudning harakatlari hamda qarorlari ustidan shikoyatlar keltirish huquqiga ega.

Guvoh: surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sudning chaqiruviga binoan hozir bo‘lishi; ish bo‘yicha o‘ziga ma’lum hamma narsa haqida haqqoniy so‘zlab berishi; berilgan savollarga javob qaytarishi; ish bo‘yicha o‘ziga ma’lum bo‘lgan holatlarni so‘roq qiluvchining ruxsatisiz oshkor etmasligi; ishning tergovi va sud majlisi vaqtida tartibga rioya etishi shart.

Guvoh uzrsiz sababga ko‘ra kelmagan taqdirda ushbu Kodeksning 261 — 264-moddalarida nazarda tutilgan tartibda majburiy ravishda olib kelinishi mumkin.

Guvoh ko‘rsatuv berishdan bosh tortganlik, shuningdek bila turib yolg‘on ko‘rsatuv berganlik uchun qonunda belgilangan tarzda javobgar bo‘ladi.

66¹-modda. Guvohning advokati

Guvohning advokati belgilangan tartibda guvohning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish hamda unga zarur yuridik yordam ko‘rsatish vakolatiga ega bo‘lgan shaxsdir.

Jinoyat ishida taraflar manfaatini himoya qilayotgan shaxs mazkur ish bo‘yicha guvohning advokati bo‘lishi mumkin emas.

Guvohning advokati ishda ishtirok etishga u advokatlik guvohnomasini ko‘rsatganidan va orderni taqdim etganidan so‘ng, guvoh chaqirilgan paytdan e’tiboran qo‘yiladi.

Guvohning advokati: huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilayotgan shaxsning qaysi jinoyat ishi bo‘yicha chaqirilganligini bilish; guvohning so‘roq qilinishida, shuningdek u ishtiroki bilan o‘tkazilayotgan boshqa tergov harakatlarida ishtirok etish, unga qisqa maslahatlar berish; so‘roq qilayotgan shaxsning ruxsati bilan guvohga savollar berish; guvohni so‘roq qilishda ishtirok etayotgan tarjimonni rad qilish haqida qonunda belgilangan tartibda arz qilish; so‘roq tugaganidan so‘ng guvohning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi to‘g‘risidagi, so‘roq bayonnomasiga kiritilishi lozim bo‘lgan arzlarini bayon etish huquqiga ega.

Guvohning advokati: guvohga zarur yuridik yordam ko‘rsatishi; dalillarni yo‘q qilish, soxtalashtirish, guvohlarni ko‘ndirishga urinish va boshqa qonunga xilof harakatlar orqali haqiqatni aniqlashga to‘sqinlik qilmasligi; ishni tergov qilishda va sud majlisi vaqtida tartibga rioya qilishi shart.

66²-modda. Voyaga yetmagan guvohning qonuniy vakili

Guvoh voyaga yetmagan shaxs bo‘lgan hollarda, uning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish uchun guvohning qonuniy vakili ishda ishtirok etishga jalb qilinadi.

Ishda qonuniy vakil sifatida ota-ona, farzandlikka olgan shaxs, vasiylar, homiylar, vasiylik va homiylik organining vakillari ishtirok etishi mumkin. Voyaga yetmagan guvohning qonuniy vakili ishda o‘zi vakillik qilayotgan shaxs bilan birga ishtirok etadi.

Qonuniy vakilning ishda ishtirok etishiga yo‘l qo‘yilganligi haqida surishtiruvchi, tergovchi, prokuror qaror, sud esa ajrim chiqaradi. Guvohning manfaatlari bilan qonuniy vakilning manfaatlari o‘zaro mos kelmagan taqdirda, qaror yoxud ajrim bilan boshqa qonuniy vakil yoki advokat jalb qilinadi.

Voyaga yetmagan guvohning qonuniy vakili ushbu Kodeksda qonuniy vakil uchun nazarda tutilgan huquq va majburiyatlarga ega bo‘ladi.

67-modda. Ekspert

Xulosa berish uchun zarur fan, texnika, san’at yoki hunar sohasida maxsus bilimlarga ega bo‘lgan har qanday jismoniy shaxs ekspert sifatida chaqirilishi mumkin.

Ekspert chaqirish, ekspertiza tayinlash va o‘tkazish ushbu Kodeksning 172 — 187-moddalarida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

68-modda. Ekspertning huquq va majburiyatlari

Ekspert: ekspertiza predmetiga oid ish materiallari bilan tanishish, ulardan zarur ma’lumotlarni yozib olish yoki ko‘chirma nusxalar olish; ekspertizani o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan qo‘shimcha materiallar va tekshirish obyektlari taqdim etilishi haqida iltimosnomalar berish; tergov harakatlari o‘tkazilayotganda surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning ruxsati bilan hozir bo‘lish hamda shu tergov harakatlarida ishtirok etuvchi shaxslarga ekspertiza predmetiga oid savollar berish; sud muhokamasida ekspertiza predmetiga oid dalillarni tekshirishda ishtirok etish va so‘roq qilinayotgan shaxslarga sudning ruxsati bilan savollar berish; dalillar va hujjatlarni ko‘zdan kechirish; o‘z xulosasida nafaqat o‘zining oldiga qo‘yilgan savollar bo‘yicha, balki ekspertiza predmetiga oid va ish uchun ahamiyatga molik boshqa masalalar bo‘yicha ham fikrlarini bayon etish; uning xulosasi yoki ko‘rsatuvlari protsess ishtirokchilari tomonidan noto‘g‘ri talqin qilinganligi xususida tergov harakati yoki sud majlisi bayonnomasiga kiritilishi lozim bo‘lgan bayonotlar berish; agar u ish yuritilayotgan tilni bilmasa yoki yetarlicha bilmasa, o‘z ona tilida xulosa taqdim etish va ko‘rsatuvlar berish hamda bunday holda tarjimon xizmatidan foydalanish; agar ishni yuritayotgan surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sudning qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ekspertning huquq va erkinliklarini buzayotgan bo‘lsa, bu qarorlar, harakatlar (harakatsizlik) ustidan shikoyatlar qilish huquqiga egadir.

68-modda. Ekspertning huquq va majburiyatlari (davomi)

Ekspert: ushbu Kodeksning 76 va 78-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda o‘zini o‘zi rad etishi haqida darhol arz qilishi; o‘ziga taqdim etilgan tekshirish obyektlarini har tomonlama va to‘liq tekshirishdan o‘tkazishi, o‘z oldiga qo‘yilgan savollar yuzasidan asosli va xolisona yozma xulosa berishi; surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudning chaqiruviga binoan surishtiruvda, dastlabki tergovda yoki sud majlisida shaxsan ishtirok etish uchun kelishi; o‘zi o‘tkazgan ekspertiza xususida ko‘rsatuvlar berishi va o‘zi bergan xulosani tushuntirish uchun qo‘shimcha savollarga javob berishi; ekspertizani o‘tkazishi munosabati bilan o‘ziga ma’lum bo‘lib qolgan ma’lumotlarni oshkor qilmasligi; taqdim etilgan tekshirish obyektlari va ish materiallarining saqlanishini ta’minlashi; ish tergov qilinayotganda va sud muhokamasi vaqtida tartibga rioya qilishi shart.

Ekspert uzrsiz sabablarga ko‘ra kelmagan taqdirda qonunda nazarda tutilgan javobgarlikka tortilishi mumkin.

Ekspert bila turib noto‘g‘ri xulosa berganligi, surishtiruv yoki dastlabki tergov ma’lumotlarini surishtiruvchining, tergovchining yoxud prokurorning ruxsatisiz, yopiq sud majlisi muhokamasi ma’lumotlarini hamda tafsilotlarini esa sudning ruxsatisiz oshkor qilganligi, shuningdek uzrsiz sabablarga ko‘ra xulosa berishni rad etganligi yoki bu ishdan bo‘yin tovlaganligi uchun jinoiy javobgar bo‘ladi.

69-modda. Mutaxassis

Tergov va sud muhokamasini o‘tkazishda dalillarni topish va mustahkamlashda surishtiruvchiga, tergovchiga, prokurorga va sudga yordam berish uchun mutaxassis chaqiriladi. Mutaxassis sifatida shifokor, pedagog hamda zarur bilim va malakaga ega bo‘lgan boshqa shaxslar chaqirilishi mumkin.

Himoyachining iltimosnomasiga ko‘ra surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va sud tomonidan mutaxassis tushuntirish berish uchun chaqirilishi mumkin.

Tergov va sud muhokamasini o‘tkazishda ilmiy-texnika vositalarini (magnitofon, videomagnitofon, kinoga olish apparatlari va boshqa apparatlarni) qo‘llash uchun mutaxassis chaqirilishi mumkin.

Tergov va sud muhokamasiga mutaxassis chaqirish hamda uning ishtirok etishi tartibi ushbu Kodeksning 91, 92, 136 — 138, 146, 147, 149, 151, 156-moddalarida, 22¹-bobida va 193-moddasida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiriladi.

Bilimingizni sinang

Jinoyat-protsessual kodeksiga ko‘ra, guvoh sifatida kim ko‘rsatuv berish uchun chaqirilishi mumkin?
  1. Faqat jinoyat sodir etilayotganini bevosita ko‘rgan va unda shaxsan ishtirok etgan voyaga yetgan shaxs
  2. Faqat tergov organida ro‘yxatdan o‘tgan shaxslar yoki surishtiruvchi tomonidan oldindan ma’lum shaxslar
  3. Faqat jabrlanuvchining yaqin qarindoshlari yoki uning vakillari hamda ish bilan bog‘liq shaxslar
  4. Jinoyat ishi bo‘yicha aniqlanishi lozim bo‘lgan biror holatni bilishi mumkin bo‘lgan har qanday shaxs

To‘g‘ri javob: Jinoyat ishi bo‘yicha aniqlanishi lozim bo‘lgan biror holatni bilishi mumkin bo‘lgan har qanday shaxs. 65-moddaga ko‘ra aniqlanishi lozim bo‘lgan biror holatni bilishi mumkin bo‘lgan har qanday shaxs guvoh sifatida chaqirilishi mumkin.

Jinoyat-protsessual kodeksiga ko‘ra, guvoh kimga qarshi ko‘rsatuv bermaslik huquqiga ega?
  1. Faqat ish bo‘yicha ayblanuvchiga
  2. O‘ziga va yaqin qarindoshlariga
  3. Faqat jabrlanuvchiga
  4. Faqat sudyaga

To‘g‘ri javob: O‘ziga va yaqin qarindoshlariga. 66-moddaga ko‘ra guvoh o‘ziga va yaqin qarindoshlariga qarshi ko‘rsatuv bermaslik huquqiga ega.

Guvoh ish bo‘yicha o‘ziga ma’lum bo‘lgan holatlarni kimning ruxsatisiz oshkor etmasligi shart?
  1. Prokurorning shaxsiy yordamchisining
  2. Jabrlanuvchining
  3. Ayblanuvchining himoyachisining
  4. So‘roq qiluvchining

To‘g‘ri javob: So‘roq qiluvchining. 66-moddaga ko‘ra guvoh ma’lum holatlarni so‘roq qiluvchining ruxsatisiz oshkor etmasligi shart.

Guvoh so‘roq yuritilayotgan tilni yetarlicha bilmasa, Jinoyat-protsessual kodeksiga ko‘ra qanday huquqqa ega?
  1. O‘z ona tilida ko‘rsatuv berish va tarjimon xizmatidan foydalanish huquqiga
  2. Ko‘rsatuv berishdan butunlay ozod bo‘lish va so‘roqda ishtirok etmaslik huquqiga
  3. So‘roqni boshqa kunga qoldirish va uni o‘z tilida o‘tkazishni talab qilish huquqiga
  4. Ko‘rsatuvni faqat yozma shaklda berish va tarjimondan voz kechish majburiyatiga

To‘g‘ri javob: O‘z ona tilida ko‘rsatuv berish va tarjimon xizmatidan foydalanish huquqiga. 66-moddaga ko‘ra guvoh o‘z ona tilida ko‘rsatuv berishi va tarjimon xizmatidan foydalanishi mumkin.

Guvoh Zafar tergovchining chaqiruviga uzrsiz sababsiz kelmadi. Jinoyat-protsessual kodeksiga ko‘ra qaysi xulosa to‘g‘ri?
  1. U 261–264-moddalarda nazarda tutilgan tartibda majburiy olib kelinishi mumkin
  2. Chaqiruvga kelmaslik guvohning huquqi, hech qanday chora ko‘rilmaydi
  3. Ish guvohsiz avtomatik yopiladi
  4. Zafar jabrlanuvchi maqomiga o‘tkaziladi

To‘g‘ri javob: U 261–264-moddalarda nazarda tutilgan tartibda majburiy olib kelinishi mumkin. 66-moddaga ko‘ra uzrsiz sababga ko‘ra kelmagan guvoh 261–264-moddalarda nazarda tutilgan tartibda majburiy olib kelinishi mumkin.

Guvohning advokati ishda ishtirok etishga qachondan e’tiboran qo‘yiladi?
  1. Ayblov e’lon qilingan paytdan e’tiboran, advokatlik guvohnomasi va orderni taqdim etganidan so‘ng
  2. Ish sudga o‘tkazilgan paytdan e’tiboran, sud ruxsati va advokatlik guvohnomasini taqdim etganidan so‘ng
  3. Guvoh chaqirilgan paytdan e’tiboran, advokatlik guvohnomasi va orderni taqdim etganidan so‘ng
  4. Guvoh so‘roq tugagandan keyin, tergovchi ruxsat bergan paytdan e’tiboran va advokat guvohnomasi bilan

To‘g‘ri javob: Guvoh chaqirilgan paytdan e’tiboran, advokatlik guvohnomasi va orderni taqdim etganidan so‘ng. 66¹-moddaga ko‘ra advokat guvohnoma va orderni taqdim etganidan so‘ng, guvoh chaqirilgan paytdan e’tiboran qo‘yiladi.

Advokat Rahimov ayblanuvchini himoya qilmoqda. Shu ishdagi guvoh Sodiq Rahimovni o‘zining advokati sifatida taklif qildi. Jinoyat-protsessual kodeksiga ko‘ra qaysi xulosa to‘g‘ri?
  1. Rahimov ikkala shaxsning ham manfaatini himoya qilishi mumkin, chunki u advokatlik guvohnomasiga ega
  2. Rahimov faqat sud ruxsati bilan guvohning advokati bo‘lishi mumkin, chunki u ishda ishtirok etmoqda
  3. Rahimov guvohning advokati bo‘la olmaydi, chunki u ishda taraf manfaatini himoya qilmoqda
  4. Rahimov guvohning advokati bo‘lishi mumkin, agar ayblanuvchi rozi bo‘lsa va manfaat to‘qnashmasa

To‘g‘ri javob: Rahimov guvohning advokati bo‘la olmaydi, chunki u ishda taraf manfaatini himoya qilmoqda. 66¹-moddaga ko‘ra taraflar manfaatini himoya qilayotgan shaxs shu ish bo‘yicha guvohning advokati bo‘lishi mumkin emas.

Voyaga yetmagan guvohning manfaatlari bilan qonuniy vakilning manfaatlari o‘zaro mos kelmasa, nima qilinadi?
  1. Qaror yoki ajrim bilan boshqa qonuniy vakil yoki advokat jalb qilinadi
  2. Guvoh so‘roqsiz qoldiriladi va uning ko‘rsatuvi ishga qo‘shilmaydi
  3. Qonuniy vakil baribir ishtirok etaveradi, manfaatlar inobatga olinmaydi
  4. Ish ayblanuvchining himoyachisiga topshiriladi va u guvohni himoya qiladi

To‘g‘ri javob: Qaror yoki ajrim bilan boshqa qonuniy vakil yoki advokat jalb qilinadi. 66²-moddaga ko‘ra manfaatlar mos kelmasa, qaror yoki ajrim bilan boshqa qonuniy vakil yoki advokat jalb qilinadi.

Faqat o‘qish yetarli emas

XotirAI mavzuni savollar bilan so‘raydi va keyingi takrorlash vaqtini o‘zi belgilaydi.

🚀 Yodlashni boshlash
← OldingiJinoyat protsessida o‘z manfaatlarini himoya qiladigan shaxslar. himoyachilar va vakillar (2/2)Keyingi →Jinoyat protsessida ishtirok etuvchi boshqa shaxslar (2/2)