Ishni sudga qadar yuritish bosqichida amnistiya aktini qo‘llash

To‘Qqizinchi Bo‘Lim

587-modda. Tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv materiallarini yoki jinoyat ishini surishtiruvchi, tergovchi tomonidan prokurorga yuborish tartibi

Amnistiya aktini qo‘llash uchun asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda, surishtiruvchi, tergovchi tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv materiallarini yoki jinoyat ishini qaysi shaxsga nisbatan amnistiya aktini qo‘llash to‘g‘risidagi masala qo‘yilayotgan bo‘lsa, o‘sha shaxsning, gumon qilinuvchining, ayblanuvchining arizasi hamda amnistiya aktiga asosan jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish haqida yoxud jinoyat ishini tugatish to‘g‘risida sudga iltimosnoma kiritish haqidagi taqdimnoma bilan prokurorga yuboradi.

Agar bir nechta shaxsga nisbatan jinoyat ishi bo‘yicha ulardan loaqal bittasi amnistiya aktining ta’sir doirasiga tushsa, unga nisbatan jinoyat ishining qismi amnistiya aktini qo‘llash to‘g‘risida sudga iltimosnoma kiritish uchun ushbu Kodeksning 332-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga binoan alohida ish yuritishga ajratilishi mumkin.

588-modda. Amnistiya aktini qo‘llash to‘g‘risidagi ariza

Amnistiya aktini qo‘llash to‘g‘risidagi ariza tergovga qadar tekshiruv qaysi shaxsga nisbatan o‘tkazilayotgan bo‘lsa, o‘sha shaxs, gumon qilinuvchi yoki ayblanuvchi tomonidan, tegishincha tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruvning, surishtiruvning va dastlabki tergovning istalgan bosqichida berilishi mumkin.

589-modda. Jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish to‘g‘risidagi yoki jinoyat ishini tugatish haqidagi iltimosnomani sudga kiritish to‘g‘risidagi masalaning prokuror tomonidan ko‘rib chiqish tartibi

Prokuror surishtiruvchining, tergovchining taqdimnomasi asosliligini tekshirib unga rozi bo‘lgan taqdirda, amnistiya aktiga asosan jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish to‘g‘risidagi yoki jinoyat ishini tugatish haqidagi iltimosnomani tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv materiallari yoxud jinoyat ishi bilan birga sudga yuboradi. Prokuror iltimosnomani tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv materiallari yoki jinoyat ishi unga kelib tushgan kundan e’tiboran besh sutkadan kechiktirmay sudga yuborishi lozim.

Jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish to‘g‘risidagi yoki jinoyat ishini tugatish to‘g‘risidagi iltimosnomani sudga yuborish uchun asoslar bo‘lmagan taqdirda, prokuror tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv materiallarini yoki jinoyat ishini surishtiruvchiga yoxud tergovchiga qaytarish haqida asoslantirilgan qaror chiqaradi. Prokurorning qarori ustidan yuqori turuvchi prokurorga shikoyat berilishi mumkin.

590-modda. Sud majlisi

Prokurorning amnistiya aktiga asosan jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish haqidagi yoki jinoyat ishini tugatish to‘g‘risidagi iltimosnomasi jinoyat sodir qilingan yoxud surishtiruv, dastlabki tergov yuritilayotgan joydagi jinoyat ishlari bo‘yicha tuman (shahar) sudining, hududiy harbiy sudning sudyasi tomonidan, mazkur sudlarning sudyasi bo‘lmagan yoxud iltimosnomani ko‘rib chiqishda uning ishtirokini istisno etuvchi holatlar mavjud bo‘lgan taqdirda esa Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudining, viloyat, Toshkent shahar sudining raisi, O‘zbekiston Respublikasi Harbiy sudining raisi belgilaydigan boshqa tegishli sudning sudyasi tomonidan yakka tartibda ko‘rib chiqiladi.

Sud majlisi iltimosnoma jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish to‘g‘risidagi tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv materiallari yoki jinoyat ishi bilan birga sudga kelib tushgan paytdan e’tiboran o‘n sutkadan kechiktirmay o‘tkaziladi.

Iltimosnomani ko‘rib chiqish sud tomonidan prokuror albatta ishtirok etgan holda amalga oshiriladi.

Sud majlisida amnistiya aktini qo‘llash haqidagi masala qaysi shaxsga nisbatan qo‘yilayotgan bo‘lsa, o‘sha shaxs, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, shuningdek agar ishda qatnashayotgan bo‘lsa, ularning himoyachilari va qonuniy vakillari ishtirok etadi. Sud majlisi o‘tkaziladigan vaqt va joy haqida lozim darajada xabardor qilingan mazkur shaxslarning uzrsiz sabablarga ko‘ra kelmaganligi sud majlisining o‘tkazilishiga monelik qilmaydi.

590-modda. Sud majlisi (davomi)

Qamoqqa olish yoki uy qamog‘i tarzidagi ehtiyot chorasi qaysi gumon qilinuvchiga, ayblanuvchiga nisbatan tanlangan bo‘lsa, o‘sha gumon qilinuvchining, ayblanuvchining yoki O‘zbekiston Respublikasi hududidan tashqarida bo‘lgan gumon qilinuvchining, ayblanuvchining sud majlisida ishtirok etishi zarurligi masalasi sud tomonidan hal qilinadi.

Sud majlisi prokurorning ma’ruzasi bilan boshlanadi, prokuror amnistiya aktiga asosan jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish yoki jinoyat ishini tugatish zarurligini asoslab beradi. So‘ngra amnistiya aktini qo‘llash haqidagi masala qaysi shaxsga nisbatan qo‘yilayotgan bo‘lsa, o‘sha shaxsning, gumon qilinuvchining, ayblanuvchining, himoyachining, qonuniy vakilning so‘zlari eshitiladi, taqdim etilgan materiallar tekshiriladi.

Sud taraflarda jinoyat ishini tugatish yoxud jinoyat ishi qo‘zg‘atishni ushbu Kodeksning 83 va 84-moddalarida belgilangan boshqa asoslar bo‘yicha rad qilish uchun asoslar bor-yo‘qligini aniqlaydi. Shundan keyin sudya ajrim chiqarish uchun alohida xonaga kiradi.

Sud majlisi vaqtida ushbu Kodeksning 90 — 92-moddalarida nazarda tutilgan qoidalarga ko‘ra bayonnoma yuritiladi.

Sud muhokamasi natijalari bo‘yicha sudya qonunda belgilangan tartibda ajrim chiqaradi, ushbu ajrimning gumon qilinuvchini yoki ayblanuvchini qamoqdan yoki uy qamog‘idan ozod qilishga doir qismi darhol ijro etilishi lozim.

Sudning ajrimi ijro etish uchun prokurorga, ma’lumot uchun esa amnistiya aktini qo‘llash haqidagi masala qaysi shaxsga nisbatan qo‘yilgan bo‘lsa, o‘sha shaxsga, gumon qilinuvchiga, ayblanuvchiga, jabrlanuvchiga (fuqaroviy da’vogarga), himoyachiga va qonuniy vakilga yuboriladi.

590-modda. Sud majlisi (davomi)

Agar sud majlisi davomida amnistiya aktini qo‘llash uchun asoslar mavjud emasligi aniqlansa, sud tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv materiallarini yoki jinoyat ishini umumiy qoidalar bo‘yicha tegishincha tergovga qadar tekshiruv o‘tkazish yoki surishtiruv yoxud dastlabki tergov ishini yuritish uchun prokurorga yuborish to‘g‘risida ajrim chiqaradi.

591-modda. Sudning ajrimi

Sud ajrimining kirish qismida:

• 1) sud ishining raqami, ajrim chiqarilgan vaqt va joy;
• 2) ajrim chiqargan sudning nomi, sudyaning, sud majlisi kotibining, taraflarning, tarjimonning ismi, otasining ismi va familiyasi;
• 3) amnistiya aktini qo‘llash haqidagi masala qaysi shaxsga nisbatan qo‘yilayotgan bo‘lsa, o‘sha shaxsning, gumon qilinuvchining, ayblanuvchining ismi, otasining ismi va familiyasi, tug‘ilgan yili, oyi, kuni va joyi, yashash joyi, ishlash joyi, mashg‘uloti, ma’lumoti, oilaviy ahvoli va ularning shaxsi to‘g‘risidagi, ish uchun ahamiyatli boshqa ma’lumotlar ko‘rsatiladi.

Sud ajrimining tavsif-asoslash qismida iltimosnomani qanoatlantirish yoki qanoatlantirishni rad etish uchun asos bo‘lgan holatlar bayon etiladi.

Ajrimning qaror qismida sud quyidagi masalalarni hal etadi:

amnistiya aktiga asosan jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish haqidagi yoxud jinoyat ishini tugatish to‘g‘risidagi;

prokurorning jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad qilish to‘g‘risidagi yoki jinoyat ishini tugatish haqidagi iltimosnomasini qanoatlantirishni rad etish hamda tergovga qadar o‘tkazilgan tekshiruv yoki surishtiruv materiallarini yoxud jinoyat ishini umumiy qoidalar bo‘yicha tegishincha tergovga qadar tekshiruv o‘tkazish yoki surishtiruv yoxud dastlabki tergov ishini yuritish uchun prokurorga yuborish to‘g‘risidagi;

prokurorning iltimosnomasini qisman qanoatlantirish va ushbu Kodeksning 83 va 84-moddalarida belgilangan boshqa asoslar bo‘yicha jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad etish yoki jinoyat ishini tugatish to‘g‘risidagi;

591-modda. Sudning ajrimi (davomi)

ehtiyot chorasi to‘g‘risidagi;

ashyoviy, yozma va raqamli dalillar to‘g‘risidagi;

fuqaroviy da’voni ta’minlash choralari to‘g‘risidagi.

Sudning ajrimiga amnistiya aktini qo‘llash haqidagi masala qaysi shaxsga nisbatan qo‘yilgan bo‘lsa, o‘sha shaxs tomonidan gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, jabrlanuvchi (fuqaroviy da’vogar), ularning himoyachilari, qonuniy vakillari tomonidan xususiy shikoyat berilishi va prokuror tomonidan xususiy protest keltirilishi mumkin, bunday shikoyat va protestlar tegishincha apellyatsiya tartibida ko‘rib chiqilishi lozim.

O‘N TO‘RTINCHI BO‘LIM

JINOIY SUD ISHLARINI YURITISH SOHASIDAGI XALQARO HAMKORLIK

Bilimingizni sinang